Hemen zaude: Hasiera Komunitatea Oier Araolaza

Orain arteko ekarpenak

Oier Araolaza on Dantza eta tiro, tiro eta dantza ezteietan

2014/04/15

Dantza egiteko modua harrigarria da, tarteka kalanbreak eraginda bezala hasten dira mugitzen, eta gero pistolena... daflipat. Nobia berriz asper asper eginda, kar, kar, kar.

Kultura Auzolanean: Kulturaren Euskal Plana 2014-2015 aurkezpena

2014/03/25

Joxean Muñoz, Eusko Jaurlaritzako Kultura sailburuordeak eman ditu argibide eta azalpen gehienak. Bere ondoan ziren Clara Montero, EJko Kultura sustatzeko zuzendaria, Gonzalo Olabarria, Bizkaiko Foru Aldundiko Kultura zuzendaria, Iñaki Lopez de Aguileta, Bilboko Udaleko kultura zuzendaria, eta Josean Urdangarin, Eusko Jaurlaritzako Kultura saileko teknikaria. Albo batean, baina dena gertutik jarraitu eta jasotzen Itziar Camara, planaren kudeaketaz arduratzen den Kualitate Lantaldekoa. Entzuleak 50 lagun inguru izango ginen, kulturaren alor desberdinetakoak, kulturgileak eta kudeatzaileak.

Aurrekariak eta prozesua

Kultura Auzolanean planaren aurrekariak azaldu ditu Joxean Muñoz-ek. Kulturaren Euskal Plana mugarri garrantzitsua izan zela, lan egiteko modu berri bat ekarri zuena eta erakundeak eta sektoreak elkarlanean jarri zituena. Horren segida egokitua izan zela Kulturen Herritaren Aldeko Kontratua, eta horien ondotik datorrela oraingo Kultura Auzolanean hau. Oraingoan, operatibitateari eman zaiola lehentasuna, sektoreekin harremanean izanik, lanaren eremua mugatu eta bi urteko epean urrats nabarmenak gauzatzeko egokiak izan daitezkeen proiektuak adostu, eta indarrak horietan metatzeko borondatea dagoela.

Joxean Muñoz-ek azaldu duenez, erakundeen arteko mahaian, hiru diputazioekin, hiru udal nagusiekin eta Eudelekin lanean aritu dela Jaurlaritza, eta hor adostu direla datozen bi urteetarako lehentasunak. Guztira hogei gai hautatu dira, erdiak 2014an urrats nabarmen bat izan beharko luketenak, eta beste erdiak 2015ean argiratuko liratekeenak. Hurrengo urratsa plan hau ezagutzera eman, eta kultura eragileen eta herritarren ekarpenak jasotzeko epea irekiko dela, hilabetez, bihartik hasita.

Proiektu zehatzak

Segidan, Joxean Muñoz berak eta Clara Monterok, proiektu zehatzak azaldu dituzte. Dantzari dagokionez bi proiektu daude jasota planean: Dantza tradizionalaren artxiboa garatzea eta Dantza Etxeak sendotzea. Beste proiektu batzuk aipatzearren musikan Musika Bulegoa sortzea aurreikusten da, antzerkian Sarea ereduari buruzko gogoeta estrategikoa egitea, ikus-entzunezkoetan teknologia eta formato berrien ondorioz sortutako negozio-eredu berrietara egokitzeko neurriak hartzea, zinema euskaraz atala indartzea, e.a.

Josean Urdangarin-ek azaldu digun nola izango den planari ekarpenak egiteko aukera, bihar (martxoak 26) argitaratuko den www.kulturaauzolanean.net webgunearen bidez (badirudi martxan dagoela dagoeneko), eta bertan izango dugula eskura planari buruzko dokumentazio osoa.

Nire ekarpenak eta iruzkinak

Azkar eta zehatz egin dituzte aurkezpenak hizlariek, entzuleok gure galderak eta ekarpenak egiteko aukera izan genezan, eta eskertzen dut hori. Parte hartze txanda ireki denean nik zenbait kontu aipatu ditut. Hasteko nire harridura azaldu dut, euskal kultura larrialdi une batean antzematen dudalako eta aurkeztu berri diguten planak ohiko jardunbidekoa dirudielako, eta ez dirudiela larrialdi egoera batek eskatzen duen urjentziazko erantzuna. Bestetik, plana agintaldiaren lehen zatia iragandakoan aurkezten zaigula eta horren inguruko arrangura agertu dut, erakundeek beraien proiektua adostuta eta sektoreari aurkeztu orduko bertan eragiteko ahalmena mugatuta geratzen dela. Kulturaren Euskal Planaren bertuteetako bat hasieratik sektoreen hitza aintzat hartu izan zela aipatu dut, Kultura Herritarren Aldeko Kontratuan plana gobernuak egosi zuela eta ondoren aurkeztu zitzaigula, eta orain ere tankera bera hartzen diodala.

Ondoren, Jaurlaritza honetan Kultura saila Hezkuntza sailarekin batera egokitu dela aipatu dut, eta horrek konpartitzen ditugun proiektuetan eraginik izango ote duen ikusteko dagoela. Zehazki, Arte Eszenikoen Goi Mailako Eskolaren proiektua aipatu dut, Hezkuntzari dagokion eskuduntza izanik, kultura sektorearen bete-betean eragiten dion gaia baita, eta hain zuzen ere proiektu hori bultzatzen arte eszenikoen sektore aritu dela hainbat urtez, eta ea oraingoan benetan martxan jartzen den. Sorkuntza fabriken proiektuak berdefinitzeko ekimenarekin ados nagoela ere esan dut, aurreko legealdian argazki latza eskaini baita horretan, alde batetik diru publikoarekin sorkuntza fabrikak bultzatzen ziren bitartean beste aldetik sorkuntza fabrika eredugarria zena, Kukutza eraitsi baita. Azkenik, webgunean ekarpenak jasotzeko epea mugatua dela eta hor idazteko har ditzakegun lanek mereziko ote duten galdetzen nuen, alegia, zenbateraino hartuko diren aintzat.

Kultura sailburuordearen erantzuna

Joxean Muñoz Kultura sailburuordeak erantzun dizkie nire iruzkinei. Esan dit Kultura Auzolanean ez dela ez Eusko Jaurlaritzak ez beste erakundeek kulturaren alorrean egiten ari diren ez egiteko asmoa duten guztia, baizik eta zati bat bakarrik, eta beraz, ez dela egoera larri baten aurrean eman nahi den erantzuna, baizik eta proiektu zehatz batzuk epe motz batean modu operatiboan gauzatzeko egitasmoa. Horrexegatik hain zuzen ere datorrela plana nahiko aurreratuta, baina kulturako sektorearekin etengabe daudela harremanetan eta ondotik ere elkarlanean jarraitzeko asmotan direla.

Hezkuntza sailari buruz esan du ataka gaiztoan dagoela, orain arte hezkuntza sistema garatzeko izan duen autonomia bera kolokan dagoelako eta argi gorri guztiak horri begira piztuta daudela, baina Kultura sailean ere Eszenikaren proiektua gertutik jarraitzen ari direla, eta badakitela legedi aldaketak ikasketa planetan eragindako egokitzapenak burutzen ari direla orain Hezkuntza sailean. Sorkuntza fabrikak definizioz ekimen pribatuko jardunbideak direla eta azterketa sakona behar duela lan lerro horrek, eremu estrategikoa baita gainera. Ekarpenak egiteko mugaren helburua operatibitateari lehentasuna ematea dela, eztabaida eta gogoeta sakon eta irekietan galdu gabe proiektu zehatzak aztertu eta bultzatu ahal izateko.

Parte hartzea

Beste zenbait ekarpen izan dira ondoren, Euskal Aktoreen Batasuneko Gabriel Ocinak eta beste kide batek hitz egin dute, adibidez komunikazioaz, Euskaltzaleen Topaguneko Manuk euskarazko kulturgintza eta horren sustapena bereziki babestu beharra aipatu du, artxiboen elkarteko ordezkariak beraien elkartearen ekarpenak aintzat hartzea eskatu du, e.a. Nik, bigarren parte hartze bat izan dut eta bertan aipatu dut poztu naizela erakundeen arteko mahaian Eudel dagoela jakiteaz, Kulturaren Behatokiko txostenek erakusten duten moduan, kulturan kontsumoan, kopuru totaletan udalek, herrietako udalek egiten dutela kopuru altuena, eta krisiak ere haiei, eta ondorioz, kultur kontsumoari eragiten ari diela nabarmenen, eta beraz, udalen ahotsa oso garrantzitsua dela kultur planetan. Bestalde, Kulturaren Euskal Kontseiluaren funtzionamendua eta eraginkortasuna nik ezagutu dudan aldian eskasa izan dela, eta kontseiluaren zereginak eta funtzionamendua ongi aztertu beharko dela, ezertarako balio ez duen organo bat izan ez dadin.

Ez dakit astirik hartu ahal izango dudan hilabete honetan Kultura Auzolanean webgunean ekarpenak egiteko. Lehen begiratuan konturatu naiz dantzako bi ekintza asmoak 2015. urterako osatzea aurreikusita daudela. Bestalde, Ondare ez-materiala babesteko plana aurreikusten da, eta jakin mina sortu zait horri buruz.

 

Gai honekin lotuta aurretik idatzitako sarrerak:

Oier Araolaza on Mendi Alde dantza taldearen omenezko eskultura inauguratu da Kabiezes-en

2014/03/25

Argazkia begiratuta gehienek antzemango zeniotenez, Mundi eta Andoni anaia bikiak dira, eta horrelakoetan ohikoa den legez, jolasti bihurriak ere bai. Emilio Xabier Dueñas-ek abisatu digu argazkian bikoteak "trukatuta" ageri direla, alegia, bakoitza bere koinatarekin jarri dela argazkirako!

Oier Araolaza on Puruandiro: danza del paloteo

2014/03/24

Kuriositatetik harridurara pasa eta 15 minutu zur eta lur dantzari hauen sinkronizazioaz eta indarraz gozatzen. Mila esker!

Emakumeak Euskal Herriko inauterietan

2014/03/20

Hementxe argazki-erreportajea:

Nire testua:

Inauteria transgresioa, urraketa, haustura da. Gure nortasuna ezkutatu, eta beste norbait izatera pasatzen gara, beste zerbaitetan transformatzen gara. Mozorrotzean gure eguneroko identitatea ezabatzen dugu, eta tarte batean, beste zerbait izatera jolasten gara. Egunerokoan kateatuta bizi diren norbanako arruntak izateari utzi eta ametsetako zein amesgaiztoetako mozorroak izatera pasatzen gara. Zintzotasun aspergarria utzi eta anonimatuak ausart, zirikatzaile, lotsagabe, transgresore izateko aukera eskaintzen digu.

Orensetik Dalmatiara eta Sardiniatik Nafarroara dago zabaldua hartz bortitz, arlekin koloretsu, joaldun zaratatsu edo dantzari apain mozorrotzeko ohitura. Eta emakume. Emakumea, edo haren irudia bederen, behin eta berriz ageri zaigu inauterietan. Gizonek maite dute emakume mozorrotzea, andre nobia aingeruar edo emagaldu likits, trabestismoa gozagarri zaie gizonei. Soineko, ileorde, ezpain margotu eta titi parea soinean, beren gizontasuna zalantzan jarri gabe emakume jantzi eta emakume gorpuzteko aukera ederra eskaintzen dio gizonari inauteriak. Gizon nortasuna, bere genero duintasuna urratzeko kezkarik gabe gainera. Are gehiago, gizontasuna aldarrikatzeko ere baliagarri izan liteke. Bai, emakume irudia ohikoa da inauterietan, gorpuzten duena gizonezkoa baldin bada.

Beste kontu bat da emakumeak mozorro festan parte hartzea. Transgresioa gizonezkoen barruti esklusiboa bailitzan formulatzen dugu mozorro festa. Askatzailetzat saltzen dugun errituala, gizonezkook gizartean dugun posizio hegemonikoa sendotzeko baliatzen dugu. Lan erritmoarekin hautsi dezakegu inauterien bidez; Zer esanik ez seriotasunarekin, ordenarekin, isiltasunarekin, otzantasunarekin... Baina genero bereizketa ukiezina zaigu nonbait. Hausturari mugak, genero mugak jartzeko, asmatzeko gai garela erakusten dugu inauteriaren bidez.

Inauteriaren askatasuna Atenaseko demokrazia zaharraren pareko gertatzen da. Politikoki aitzindaria zen Greziako sisteman hiritar guztiek zuten gobernu erabakietan parte hartzeko eskubidea. Hiritarrak gizonezko libreak soilik ziren ordea, emakume eta esklaboek ez zuten txartelik zozketa horretarako. Eta hortxe bertan daukagu jarrita zepoa orain ere. Tradiziozko festaren pedigria aldarrikatu nahi duten zenbait inauteritan, anabasaren erdian arauak, genero bazterketa gauzatzen jarraitu ahal izateko arauak, asmatzen dituzte oraindik, erritualaren, sinbologiaren edo tradizioaren izenean. Noiz eta araurik gabekotzat aurkezten dugun aroan bertan.

Mozorrotzea akzio transformatzailea da. Aztikeriak ez du sobera irauten, ordu batzuk, egun batzuk gehienez, hordialdiaren arrastoa desagertu arte. Baina magia indarrean den tarte horretan, oskolaren eraldaketak identitate berria eskaintzen digu. Ordura arte gurea izan denarekin zerikusirik ez duen nortasun berria daramagu soinean eta mozorroa jokatzen dugu inoiz besterik izan ez bagina bezala. Mozorroak ez du gurekin lotura handirik, ez da gu, eta tamainaz aparte, ez dauka gure antzik ere.

Txirikorda atzerakoi absurdoa da zenbait mozorro janzteko genero mugak jartzen ibiltzea. Edozein testuingurutan ulergaitza dena, zentzugabea bihurtzen da inauterietan. Udalak desfilea antolatzea da inauteri bat hiltzen saiatzeko estrategia on bat. Beste bat, mozorrotzeko arauak ezartzea. Eskerrak aratusteak arau hauste bihurtu nahiak inauteri gehienetarako sarbidea eskaini dien emakumeei.

Irudimentsuak

2014/03/31

Hezkuntza sailburuak gonbidapen ponpoxo bat bidalia zigun. 2010eko ekainaren 28rako zen hitzordua, eta eguna iritsita Bilbon, Eitb-ren egoitzan ginen, zintzo. Eserlekuz beteta zegoen areto handian sartu ginen; aurrealdean hizlarientzat tribuna prest zegoen. Aktoreak, dantzariak, zuzendariak, teknikariak, gidoilariak, ekoizleak, kudeatzaileak eta sustatzaileak eseri ginen aulkietan. Arte eszenikoen alorreko ehun lagunetik gora izango ginen.

Sailburuak hartu zuen hitza eta guri zuzendu zitzaigun: “Hemen bertan, eraikin honen beheko solairuan egingo dugu Eszenika, Arte Eszenikoen Goi Mailako Eskola. Antzerkia, dantza eta eszenoteknia ikasi ahal izango dira hemen. Bi urte barru, 2012ko irailean irekiko ditu ateak Eszenikak.

Denbora pasa da, eta irudimena eta ilusioa gurekin dira oraindik, eskolaren arrastorik ez ordea. Hamar urtetik gora dira euskal arte eszenikoetako kideak goi mailako eskola baten premia aldarrikatzen hasi zirela. Hain luze jotzen duten aldarrikapenak hoztu eta hutsean geratzeko arriskua izaten da. Honako honetan Arte Eszenikoen Goi Mailako Eskolaren Aldeko Plataformari aitortu behar zaio eskolaren sugarra piztuta eta gure irudimen gaitasuna bizirik eusteko gaitasuna.

Eusko Jaurlaritzaren 2014ko aurrekontuetan bada partida bat arte eszenikoen eskolaren izena daramana. 300.000 euro daude jasota kontu-sail horretan. Eskola martxan jartzeko gutxitxo, eskolarik gabe jarraitzeko gehitxo. Diru hori xahututa eskola sortzen hasi dela ikusten hasi beharko ginateke. Irudimena ez zaigu agortu, baina larria litzateke datorren urtean eskola ikusteko begiak ixten jarraitu beharko bagenu.

Argia astekaria, 2014-03-30

Akademizazioaren ondorioak

2014/03/06

Kantagintza tradizionalean ohikoak ziren zenbait nota gure sistema musikaletik erauzi egin ditu musika akademikoak, eta horren ondorioa da zenbaitek Bedaxagar entzuterakoan "desafinatu" egiten duela esatea. Marien erantzuna garbia da, Bedaxagarrek ez du desafinatzen, entzuleak gara nota horiek entzuteko ohiturarik ez dugunak, eta beraz, gure belarrian dugu arazoa, ez kantariaren eztarrian.

Bideoa Argian ikusi dut.

Oier Araolaza on Frantisek Pospisil: Kumpanija 1922-1924

2014/02/14

Bai Mikel. Izugarrizko altxorra da Frantisek Pospisil-en grabazio sorta eder hau. Eta oraindik baditu beste hainbat harribitxi argitaratzeko, tartean, Euskal Herrian egindako grabazioak! Niri ere jantziaren kontuak atentzioa eman zidan. Dantzarako jantzia, dotore jantzia! Muxuarena oso bitxia da. Susmoa dut hori beste bideoren baten ere ikusia dudala. Polita!

Oier Araolaza on Dantza sustatzeko Jaurlaritzaren 2013ko diru-laguntzak

2014/02/14

Dantza garaikideko sortzaile gazteen hautu linguistikoak harritu eta kezkatzen nau urtero. Bederatzi proiektuetatik, seik gazteleraz dute izenburua, bik ingelesez eta bakarrak euskaraz.

Oier Araolaza on Mikel Urbeltz: Berrizko Itsuari 1995

2014/02/13

A zer sorpresa eman zigun azken segundoetan ageri den gizon dantzariak. Grabazioa egiten ari ginela, aurrean jarri eta espontaneoki dantzan hasi zitzaigun, gure pozerako!

Oier Araolaza

Dantzaria naiz. Eibarko Kezka, Elgoibarko Haritz eta Donostiako Argia taldeetan aritzen naiz batez ere. Dantzan egin eta dantzari buruz aritzea gustatzen zait, eta dantzan.com-eko editorea naiz.

Dantzaz eta komunikazioaz aritzen naiz batez ere. Dantza tradizionalaren mundua bizi dut batipat, eta horren inguruko gaiak interesez jarraitzen ditut, baina dantza oro har da plazerra niretzat, bai dantzari bai ikusle moduan. 

Twitter-en
Facebook-en

Blog honetako testuen lizentzia: CC-BY-SA
Alegia, kopiatu, aitortu eta baldintza beretan zabalzazu!