Dantzan.com blog komunitatea

Sortu blog berria   Sar zaitez blogera

2013/12/09 09:58:20.688003 GMT+1

Mari Domingi ez! Queer-Olentzero bai!

Aritz Ibañez-ek idatzitako Maridomingi Go Home! sarrerari erantzuten hasi naiz, baina gehiegi luzatu eta azkenean blogera ekarri dut. Mari Domingirekin egiten ari garen hankasartzearen salaketan sakontzera nator.

Olentzerotik Bizar Zurira

Ezin da ulertu Mari Domingiren sorrera eta hedapena, Olentzero beraren bilakaera eta transformazioa kontuan hartu gabe. 1950eko hamarkadan Olentzero Lesakatik Iruñera eraman eta ondoko hamarkadan Ikastolek Euskal Herri osora hedatu zuten. Orain zazpi urte idatzitako "Nor zara zu, zer egin duzu Olentzerorekin?" artikuluan salatu nuenez, Olentzero pertsonaia zarpail, desatsegin eta mozkortia, papa-noelizatu egin dugu. Sinkretismo horren ondorioz, orain Bizar Zuri iragartzen digutenean ez gara gai jakiteko Santa Klaus edo Olentzerotaz ari zaizkigun. Total, ba al dago alderik?

Olentzeroren liftinean kultura popular bigun, politikoki zuzen eta ekonomikoki salgarria hezur-muinetaraino sartu digu merkataritza industria ipar-amerikarrak. Euskaldunok asmatu genuen Gabonetako iruditeria ñoño eta otzanari iskin eginez, erakarmena eta beldurra batera pizten zituen pertsonaia zakar eta misteriotsua festa mengelaren erdian ezartzen. Baina ez gara gai izan Eguberri globalizatuen homogeneizazio erauntsiari aurre egiteko. Olentzero Santa Klausekin fusionatu zaigu.

Festaren infantilizazioarekin, gero eta umeagoentzat, gero eta produktu txepelagoak nola ekoizten ditugun ederki salatu zuen Xabier Etxabek Haur-folklorea ala folklorearen infantilizazioa? artikuluan, eta Olentzeroren transformazioa horren adibide garbia da. Festak umeentzat eraldatzeak ez die ez umeei ez gizarteari mesederik egiten. Ustez umeen hobe beharrez egiten den guztia ez da umeen onerako gertatzen. 

Mari Domingi

Eta berdintasunaren izenean egindako guztia ez da berdintasunarentzat mesedegarri gertatzen. Mari Domingiren asmakuntza, Olentzeroren alboan, emakumezko erreferente bat eskaintzeko egin da. Baina Aritz Ibañezek salatu bezala, "bilatzen diren baloreen kontrako" ondorioak ditu honek. Olentzerori bikotea asmatu diogun unean bertan, Olentzeroren beraren genero marka finkatu dugu.

Domingi eta Olentzeroren artean sortu den familia eredu tradizionalak ere sortzen du kezka. Leire Narbaizak eibartarrak zerrendan esanak: "Mari Domingin Fuera!!!! Olentzero seguru mutilzaharra dala!!! Mari Domingin asmatziak ez dau bikote tradizionalan alde egitten? Olentzero ezin da promiskuoa izan, edo bakartixa, edo......homosexuala?"

Bai, nire ustez Olentzero mutil-zaharra, ezkondua, banandua, ezkondu gabe elkartua zein alarguna, lagun-zalea zein bakartia izan daiteke, heterosexuala zein homosexuala, gaya zein lesbiana...  Bai, lesbiana ere bai. Orain bost urte eibartarrak posta zerrendan idatzi nuen "lehenago edo beranduago Mari Domingik aldarrikatuko du berak ere baduela Olentzero izateko eskubidea".Orduan ez neukan Leitzako Orantzaroaren berri. Leitzako Orantzaroa.2010eko abenduan Leitzako Kultur Taldeak Orantzaroaren inguruko hitzaldia antolatu zuen, eta bertan, garai batean Orantzaroa emakumezkoa ere izaten zela azaleratu zuten. Alegia, Mari Domingi Olentzero izan daitekeela, ez daukala bere laguna izan beharrik.

Irudian: Orantzaroa, Leitzako Kultur Taldea.

Mari Domingi, izan zaitez Olentzero!

Maite zaitugulako esaten dizugu ez zaitugula Olentzeroren ondoan nahi (gutxiago azpian!), ez zaitugu laguntzaile moduan gura, ez zaitugu inoren bikote moduan desio, ez zaitugu binarismoaren osagaitzat nahi. Ez daukazu bizarrik jarri beharrik, baina ez daukazu XVI. mendeko emakumeen soinekorik jantzi beharrik ere. Ez daukazu gizona izan beharrik, eta ez daukazu emakumea izan beharrik ere. Baina ez zaitez izan Olentzeroren laguna! Izan zaitez nahi duzuna, izan zaitez Olentzero, izan zaitez gure Queer-Olentzero! 

 

Erreferentziak:

 


Nork: oier_a.2013/12/09 09:58:20.688003 GMT+1
Etiketak: mari-domingi 2013 egu-berriak tradizioak olentzero | Permalink | Erantzunak (15) | Errenferentziak: (0)

2013/12/01 11:19:13.962324 GMT+1

Likinkeriaren bitsa

"Kazuelan erlea legez, mordo batean gizon eta andreak nahasian" deskribatu zigun dantzaldia Madariagak. “Mutilak eta neskak, guztiak, zintzotasuna galtzeko prest” joaten zirela festara. Mutilak neskaren aurrean “mila keinu indezente” egiten zituzten “hezi gabekoak, asto basatiak” ziren. Neskak “bularrak berariaz jasota, edo armatuta, edo paparra agerian” agertzen zirela dantzara. Haien aurrean “zenbat eta indezentzia gehiago” egin, hainbat pozago izaten zirela, “labankeriaren eta likinkeriaren bitsa” zeriela. Bartolomek esaera gaiztoaz definitzen zituen: “Ez zaio beleari usoa esaten, ez bada belea”.

Dantzaldia hasi eta “nahi duenak nahi duena egiteko ordua da” irakurrita irudimena hegan. “Lizunkeriaren sua eta kea da nahaste horretan entzuten eta ikusten den guztia”. Ni zur eta lur. “Begirada eta jarrera likitsak. Musu emateko keinu eta oratze lohiak. Gorputzarekin elkar jotze lizunak. Eta hori guzti hori, dantza bakoitzean, geratu gabe, neskak mutilari eta mutilak neskari”.

Juergasmoaren gailurrean bi dantza bereizi zituen Madariagak. Lehenengoan, “dantza arinean, oin biak laban eginda, plazaren erdian jausita geratzen dira andrazkoak”. Jendea “begira, txaloka”. Bigarren dantzan “noiz aurpegiarekin, noiz besoekin, noiz sabelekin, noiz alboekin” elkar ukitu eta jotzen, “bai neska eta mutil, keinu lizun eta lotsagarriak galdetu gabe egiten dizkiotela elkarri”.

Dantzaldia bukatuta, garrasi, txilio eta birao artean, neska-mutilak elkarri oratuta “doaz plazatik etxera, aldi batean nahasian eta mordoan oihuka, deiadarka, barrez eta oratuta, lizunkeriaren festa eta hatsa dariela”. Plazatik ateratzean “neskak, halakoak izan arren, askotan koloreak gorrituta” zetozela zioen Madariagak: “euren iduneko zapiak askatuta eta burukoak okertuta, ikusi gabe sinetsi ezin daitekeen moduan”.

Ohikoak omen ziren “irteera zikin horretan neska eta mutilen artean, nork nori asko ez dakiela nahasian, zirri ukitze lohiak, oratze lizunak, eskuka likitsak, bekaturako gonbiteak eta beste lizunkeria asmoak”. “Horra hemen nola egiten diren plazetako festak” dio Bartolome Madariagak. “Ez dut ezer esan gehituta. Bai asko gutxituta, zatarkeria lizun guztiak paperean ez jartzearren”.

Orain bi mende idatzi zituen hitzok Frai Bartolomek. Soka-dantza, fandango eta arin-arin-ei buruz idatzi zituen. Nik begiratzen diot fandangoari, begiratzen diot arin-arinari eta ez dakit zer pentsatu. Ez dakit beleak ala usoak, baina bietako batek kuku egin digu!

Argia, 2013-12-01

Nork: oier_a.2013/12/01 11:19:13.962324 GMT+1
Etiketak: soka-dantza frai-bartolome-santa-teresakoa erromeria arin-arina fandango argia | Permalink | Erantzunak (2) | Errenferentziak: (0)

2013/09/13 11:50:58.058110 GMT+2

Baztan-dantza, bideo biral bat ziberespazioan kateatuta

Gaur iritsi zait uda osteko lehen emaila txinatarrak euskal dantza egiten erakusten duen bideoarekin. Noizean behin gertuko zein urruneko lagun edo ezagun baten emaila jasotzen dut. Teklatuan dituen harridura keinu guztiekin batera, zur eta lur utziko nauen bideo bat bidaltzen didala esaten dit: "Txino batzuk euskal dantzak egiten!". Orain lau urte hasi zen hau gertatzen, eta gutxienez hilean behin errepikatzen da ordutik. Beti daukat lagun edo ezagunen bat nirekin akordatzen dena eta bideoa bidaltzen didana.

Nik pozik hartzen dut. Horri esker, badakit inoiz horrelako beste bideoren bat agertzen bada bidaliko didatela, eta beraz, laguntzaile finak dauzkadala inguruan.

Lau urte sarean

2009ko irailaren 9an argitaratu genuen å·´å£«ç™»ä¹Â‹èˆž_å·´æ–¯åÂÂ…‹山谷_Baztan Dantza izeneko bideoa dantzan.com-en. Bideoarekin batera honako testua idatzi genuen: "Horra japoniar talde bat euskal dantza bat egiten. Baztan Dantza deitzen diote eta berez Baztango mutil-dantza bat da, Billantziko hain zuzen ere, baina nahiko modu berezian dantzatua. Munduko dantzen nazioarteko zirkuitoan bidea egin duen dantza da hau eta hainbat errepertoriotan agertzen da. Irudiak bitxiak dira benetan".

Sarean dantzari buruz argitaratzen diren kontuen berri izateko zenbait tresna desberdinetan egindako bilaketetara harpidetuta gaude, eta horri esker izan genuen bideo bitxi horren berri. Bideoa irailaren 6an argitaratu zuen Youtuben gpknh erabiltzaileak, eta handik hiru egunetara argitaratu genuen dantzan.com-en. Argitaratu genuenean bideoak dozena bat ikustaldi baino ez zituen.

Japoniar talde bat euskal dantzak egiten, txorakeria horrek ikusmina sortu zuen eta berehala hasi zen zabaltzen kontua. Biharamunean (irailak 10) Sustatun argitaratu zen eta irailaren 12an Euskalkultura.com-en. Hiru aste pasata, Iñigo Astiz-ek erreportajea argitaratu zuen Berrian: Txinan dago Baztan. Patxi Montero elkarrizketatu zuen Astiz-ek, euskal dantza bat Txinaraino nola iritsi ote zen jakin nahirik, eta horrez gain, Jhonny Kuang Bonding, Hong Kong-eko dantza irakaslearen hitzak ere jaso zituen.

Emailez email

Hortik aurrera oraindik bukaerarik izan ez duen emailez emaileko bideari heldu zion bideoak. Lehenengo astetan pipertu ere egiten nintzen, zenbait lagun eta ezagunek Youtubeko lotura bidaltzen zidatelako, bideoari oihartzuna dantzan.com-en eman geniola jakin gabe, eta ondorioz, dantzan.com ez zutela irakurtzen frogatuz :-( Oraindik ere, pena ematen dit horrek, bideo hori ikustera sartutako zenbaitek, akaso gustuko beste eduki batzuk aurkituko zituelako dantzan.com-en, baina horren ordez, youtubera bideratzen ditugulako... Honekin gertatutakoa ikusita ulertzen dut zergatik komunikabide batzuk youtubetik bideoak hartu eta beraien bideo-sisteman jartzen dituzten. Baina horrelakoa da sarea, eta geuk ere egingo genituen halakoak oharkabean...

Emailez email, tarteka komunikabideetako lankideen postontzietara iristen da bideoa, eta horiek ere bitxikeria zale direnez, artikuluak argitaratzen dituzte. Dantzan.com-en argitaratu eta 15 hilabetera, 2010eko abenduan, Diario de Noticias de Navarran argitaratu zen: "La 'Mutildantza del Baztan' 'arrasa' en el país del sol naciente", eta hor bideoarekin lehen aipatutako jokaldia egin zuten, beraien sistema propiora pasa, youtubekoa jarri beharrean. Lau hilabetera, 2011ko martxoan, eitb.com-en ingelesezko bertsioan argitaratu zuten, Japanese students practice Basque dance from Baztan, hauek ere bideoa beraien sistemara eramanaz. Berriki, 2013ko ekainean, SudOuest egunkarian argitaratu dute: "Quand les Chinois s'essaient à la danse traditionnelle basque". Noski, tartean blogetan eta sare sozialetan behin eta berriz argitaratu da.

Lau urteotan 77.000 ikustaldi izan ditu bideoak, euskal dantzari buruz Youtuben dauden bideoen artean bigarren ikusiena da, Gipuzkoako zinta-dantzaren bideo honen ondoren. Gpknh-ren Youtubeko kanalean ere Baztan dantzaren bideoa da arrakastatsuena.

Nork: oier_a.2013/09/13 11:50:58.058110 GMT+2
Etiketak: dantza baztan-dantza dantzan-com bideoak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/09/09 10:35:40.444022 GMT+2

Euskaraz eta dantzan, Bietan Jarrai

Euskal kulturgintzaren estrategia ildoetan dantza bigarren mailako jardueratzat hartzeak eragiten didan kezkaz aritu nintzen Argia aldizkarirako egindako azken kolaborazioan. Azkenean "Ez berbazkoak" jarri nion izenburua, baina zirriborroan "Bietan jarrai" idatzita izan nuen. Gero ez nintzen ausartu izenburu horrekin bidaltzera. Funtsean, artikuluan zera defendatzen dut, euskal kulturaren osagai nagusitzat euskara jartzean, ez berbazkoak diren kultur adierazpideak, dantza kasu, bigarren mailan geratu direla.

Irlandarrak eta euskaldunak

Irlandako kasuan ostera, hizkuntza ez da izan haientzat lehentasunezkoa, eta aldiz, musika eta dantzari dagokionez, irlandar kulturgintza oparo eta osasuntsu ageri zaigu. Irlandarrak oker jokatu dutela pentsa dezakegu, hizkuntzan jarri behar zituztela indarrak eta penaz ikus dezakegu nola utzi duten itzaltzen gaelikoa. Baina haiek ere beste horrenbeste pentsa lezakete gugatik, nola izan gaitezkeen euskaldunak hain axolagabeak gure musika eta dantzarekin. Hortik dator nire aldarria, "Bietan jarrai", ez al gara gai izango berbazko kulturgintza eta ez berbazkoak, biak biziberritu eta indartzeko?

Dantzan.com-en bi horiek, euskara eta dantza, banatu ezinezko txanpon beraren bi aurpegiak direla sinisten dugu, eta ezin dugu ulertu gure dantza jarduera euskararik gabe, eta bizitza ezin dugunez dantza gabe ulertu, euskara ere ezin dantzarik gabe irudikatu. Baina dantza eta euskararen arteko harremana argi-itzalez betea da, eta azken aldian bidera etorri zaizkidan zenbait konturekin nator orain. 

Euskararik gabeko euskal dantzariak?

Mikel Erramuzpe, Euskal Kultur Erakundeko (EKE) presidentea elkarrizketatu du Nora Arbelbidek Berrian asteburuan, eta hain zuzen dantza eta euskarari buruz ere aritu dira pasarte batean: 

Nora Arbelbide: Dantza edo koralen munduak aipatzen dituzula, gehienek errepikak ez dituzte euskaraz egiten, alta, horrek badu bere garrantzia, baina euskaraz egitea errepikak ez da baitezpada zuen irizpideetan sartzen, ez?

Mikel Erramuzpe: Hori gure erabakia izanen da. Hori erabaki dezakegu. Gogoetatzen ari gara horretaz.

Nora Arbelbide: Baina ez da proiektua ez laguntzeko funtsezko irizpide bat, ez?

Mikel Erramuzpe: Behar dira ikusi proiektuak banan-banan. Ez duzu proiektu bat bestea bezala. Eman dezagun, Leinua [dantza konpainia]. Leinuako arduradunek, Roger Goienetxek eta, ez dakite euskaraz, baina gazteek bai. Gazteek euskara erabiltzen dute eta nahi dute.

Nora Arbelbide: Baina Etorkizuna Kontzeptuak proiektuak, adibidez, non Leinuakoak badituzun justuki, errepikak frantsesez ditu. Ravel jauna ikusgarriaren aurkezpeneko testua hasieran frantsesez zen, aldatu dute barnetik batzuk borrokatu dutelako hori. EKEk lagundu du proiektu hori hasieratik. 

Mikel Erramuzpe: Arrazoi duzu azpimarratzean hori, kultur eragileetan gai hori gai minbera baita. Partikularki dantza eta koralen munduan.(...)."

 

Never cared to learn basque

Anne Marie Chiramberro San Franciscoko gazteak uda honetan Hella Basque blogean esandakoek ere eman digute zer pentsatua. Dantzak euskal kulturara eta euskal identitatera erakarri zuela pozik irakurri genion, baina hurrengoan euskara ikasteko interesik ez zeukala irakurtzean irriparrea zapuztu zitzaigun.

Asteburuan, Arraten, ezpata-dantza egin ondoren Ameriketako Estatu Batuetatik etorritako bi lagunekin gaiaz hitz egiteko aukera izan dut. Lisa eta Enrike Corcostegui, dantzariak eta euskaldunak dira, Nevadako Zenbat Gara dantzari taldeko buruak. Kezkatuta antzeman nituen Chiramberrok euskarari buruz esandakoekin, diasporan euskararen garrantzia aldarrikatzen eta basque-amerikarrak euskarara erakartzen horrenbeste lan egin ondoren horiek irakurtzea mingarria izan baita beraientzat.

Dantzak eta euskal festek basque sentiarazi dute Anne Marie Chiramberro. Euskararen beharrik ez du sumatzen orain, baina baliteke urte batzuk barru jarrera aldatzea, eta bere aitarekin euskaraz aritzeko gai ez izateaz damutzea. 

Bietan jarrai

Lisa eta Enrike Corcosteguik euskaldun osoa izan nahi zuen Marie Louise Lekumberri nevadarraren istorio polita kontatu zidaten. Gardnerville herrian bada J. T. Restaurant izeneko taberna, Ameriketako euskaldunentzat oso ezaguna, gogoangarriak izaten baitira bertan egiten dituzten festak. Marie Louise Lekumberri da bertako nagusia.

Euskaraz ederki jakin arren, Marie Louisek ez zuen bere burua euskaldun osotzat hartzen. Ez zekien dantza egiten, eta bere taberna testigu, Estatu Batuetako euskal komunitatean dantza euskal nortasunaren oinarrizko osagaitzat jotzen zuen. Euskal hiztuna izateak erdi-euskaldun egiten zuen, eta berak osoa izan nahi, beraz, Marie Louisek erabaki du dantzan ikasi behar duela. Enrike Corcosteguirekin hasi da dantzan ikasten, eta orain bai, orain euskaldun oso sentitzen da Marie Louise. Euskaraz eta dantzan, bietan jarrai.

Nork: oier_a.2013/09/09 10:35:40.444022 GMT+2
Etiketak: euskara dantza | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/07/01 16:08:23.871600 GMT+2

Ez berbazkoak

Euskararen biziberritzeaz eta euskal kulturgintzaz gogoeta mamitsuak egin ditu Sorguneak ikerguneak azken urteotan. Kultur bizitzaren azterketatik abiatu eta euskal kulturgintzaren estrategiak garatzeko oinarriak proposatu ditu. Azterketa eta estrategia, egunerokoan kateatuta bizi garenok premiazkoak ditugun bi tresna.

Kulturgintzan hiru kategoria bereizi ditu Sorguneak ikertegiak: euskaraz egiten dena, erdaraz egiten dena, eta hitzik ez darabilena. Euskararen eta euskal kulturaren etorkizuna berbazko euskarazko kulturaren eremuan jokatzen dela ohartarazi dute. Horrek beharko lukeela lehentasunezko lan-eremua. Bigarren mailan leudeke dantza, ikusizko arteak eta, oro har, ez berbazkoak diren kultur jarduerak.

Kategorizazio hori proposamen bat da, euskal kulturgintzaren soroa goldatu eta ereiten jarraitzeko lur eremua antolatzeko ahalegin bat. Eztabaidarako gonbidapena da eta poztu nau horrek. Ez dakit erronkari erantzuteko gai izango garen, baina kategorizazioa eta horren ondorioz etorriko diren lehentasunen antolaketa hierarkikoa mahai gainean jarri dira, denon bistara,.

Dantzaren txokotik begiratuta, esango nuke, azken hogeita bost urteotan izan dela indarrean kulturgintzaren sailkapen bat. Kategoriak lausoagoak izango ziren akaso, hierarkizazioa ez zen esplizituki aurkezten, baina praktikan, nabarmena gertatu zaigu ez berbazko kulturgintza ez dela izan lehentasunezko alorra. Dantza bigarren mailako kultur jardueratzat tratatua izan da, oso ongi antzeman dugu hori.

Sorguneak taldearen kategorizazio proposamenak dantza bigarren maila horretan finkatzea ekar lezake. Dantzazaleontzat irensteko zaila izan daiteke hori, baina behintzat formulatu egin da eta badaukagu eztabaidatzeko aukera. Okerragoa izan da orain arte bizi izan duguna, agerian planteatu ez, baina praktikan ez izate aintzat hartua.

Euskaratik begiratuta ulertezina zaigu Irlandan gaelikoarekin gertatu dena. Badakite nahi dutenean temati izaten, baina hizkuntzarekin axolagabe jokatu dutela iruditzen zaigu. Badirudi gureaz oso bestelako kategoria antolaketa eta hierarkizazioa egin dutela. Musika eta dantza irlandar kulturgintzaren zutabe eta sinbolo sendoak dira. Hizkuntza galtzen zuten aldi berean mundu osora zabaldu dute beraien ez berbazko eta erdarazko kulturgintza. Gurean hizkuntza nahi eta ezinean, eta musika eta dantza alboratuta. Erakutsi diezaiegun irlandarrei biak batera egin zitezkeela.


Argia astekaria, 2013-06-30

Nork: oier_a.2013/07/01 16:08:23.871600 GMT+2
Etiketak: argia-astekaria dantza euskal-kultura kultura berbazkoak ez-berbazkoak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/03/25 15:23:8.246069 GMT+1

Emakumeak eta dantza Iruritan

Bihar Baztanen, Iruritan izango naiz "Emakumeak euskal dantzetan" hitzaldia eskaintzen. Azken urteotan eztabaida eta liskarrak nagusitzen ari dira Baztanen mutil-dantzen inguruan. Emakumeek mutil-dantzen ez dutela parte hartu behar uste dutenek ekitaldiak pribatizatzeko bidea hautatu dute. Hau da, plazan mutil-dantzak daudenean eta bertan emakumeen parte hartzea onartzen denean, dantzaldi paraleloak antolatu beste plaza batean gizonezkoekin soilik. 

2013-03-25_emakumeak-euskal-dantzetan-hitzaldia-oier-araolaza-irurita

Azken urratsa Baztango Mutil-dantzari Taldearen sorrera izan da. Aurkezpen mezuan ez dute ezer argirik adierazi, baina Baztanen jakinekoa da emakumerik gabeko mutil-dantzak plazaratzeko antolatu dutela elkarte hori. Talde horrek emanaldiak "eskaini" nahi ditu, emanaldi itxiak, kanpoko inoren sarbiderik gabekoak, eta beraz, emakumerik gabekoak.

Nire hitzaldian dantzaren alorrean emakumearen parte hartzearekin izan diren hainbat gorabehera errepasatuko ditut. Historian zehar hainbat unetan gertatu da emakumeak dantzatik kanpo utzi dituztela. Elizak lehenengo, botere politikoak ondoren, dantza tradizionalen alde lan egindako asmo oneko elkarteek azkenik... Eta bitxia da, ze kanpoan uzteko ahalegin bakoitzak erakusten digu orduan ere dantzan ari zirela emakumeak, plazan... Alegia, emakumeak beti izan direla plazan dantzan, eta plazatik kanporatu nahi horrekin luzaroaaannn dihardutela borrokan.

Hitzaldia: Emakumeak euskal dantzetan

  • Martxoak 26, asteartea, 19:00etan
  • Irurita, Gizarte bilgunea

Nork: oier_a.2013/03/25 15:23:8.246069 GMT+1
Etiketak: generoa dantza irurita emakumeak-eta-dantza mutil-dantzak baztan | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/03/05 17:13:5.377453 GMT+1

Krisia? Ze krisi?

Lau urteotan askotan akordatu naiz gutun honekin. Orain lau urte krisia bazetorrela entzuten hasiak ginen, baina artean, batez ere entzun. Harrezkero antzeman dugu, bai horixe. Eta ni Monikarekin akordatzen naiz. Zertan eta nola ibiliko ote zen lau urte latz hauetan. Hara zer idatzi zuen orain lau urte:


Krisia? Ze krisi? Langile asko bezala 17 urte nituenetik ari naiz lanean. Horrek 30 urte egiten ditu lanbidean, eta Gizarte Segurantzaren arabera beste 18 falta zaizkit erretiroa hartzeko. Baina Gizarte Segurantzak ez dakiena da nire gorputza ez dagoela horretarako prest. Ogibideko hogei ta hamar urte hauetan makina bat jardueratan aritu naiz. Ume-umetatik dantzaria izan nahi nuen, eta hara zer naizen: ekoizlea, koreografoa, banatzailea, diru-zaina, furgoneta gidaria, nekarguen neskatila, informatikaria, irakaslea eta diseinatzaile grafikoa, besteak beste, eta noizean behin, ikasi nuena, dantzaria.

Hau ez da kexa bat, ondo daki ia inor ez dela aritzen nahiko lukeen horretan baina, atsegin dudana egiteagatik pribilegiatu bat naizela esaten didan hurrenari belarrondokoa emango diot. Ez daukat hitzarmen kolektiborik, ez dizkidate ordu estrak ordaintzen, urteetan izan naiz oporrek zer diren ere jakin gabe eta nire lan ordutegia 24 ordukoa da, astean zazpi egunez. Nire burua esplotatu dut urte askotan amets baten truke. Edozein pertsonaren modukoa naiz, zenbaitetan, nire lan-jardunaren erdian txalotu egiten banaute ere. Bai, nire lanaldiaren erdian, emanaldiaren ondoren gauzak biltzen, furgonetan sartzen, jantziak garbitzen eta abar jarraitzen baitut.

Orain, mundua krisian dagoen honetan, ez naiz hain bakarrik sentitzen. Denek sufritzen dituzte gure prekarietate eta lan etenak, soldata eta katxeen izozteak (guk urteak daramatzagu), edozer gauzatan eta edozein tokitan lan egin beharra, 12 hilabetera kobratzea eta ez hilabete bakoitzaren 30ean, eta enpresario eta plurienpleatua bihurtzea bestela ez daukazulako lanik.

Sektore baten argazkia da Monikak eskaintzen duena. Runde du abizena Monikak, Monika Runde. Frantzia, Kanada eta Ingalaterran balleta, dantza garaikidea, pianoa, antzerkia, argiztaketa eta kultur ekoizpena ikasi eta 10&10 dantza konpainia sortu zituen Monika Rundek. 2000. eta 2004. urteetan Espainiako eta Costa Ricako Dantza Sari Nazionalak irabazi zituen.

 

Argia astekaria, 2013-02-17

 

Nork: oier_a.2013/03/05 17:13:5.377453 GMT+1
Etiketak: dantza argia kultura monica-runde krisia | Permalink | Erantzunak (2) | Errenferentziak: (0)

2013/01/28 10:17:25.170000 GMT+1

Argia Saria dantzan.com-entzat, esker hitzak

Pasa den astean poz itzela hartu dugu dantzan.com bultzatzen dihardugunok. Argia astekariak ematen dituen Argia Sarietan, Interneti dagokion saria bertsoa.com-i eta dantzan.com-i ematea deliberatu zuen epaimahaiak. Ostiralean, urtarrilaren 25ean, Usurbilko Atxega jatetxean egindako bazkari-ekitaldi ederrean jaso genuen saria.



Ekitaldian, saria jaso ahala egindako hitzak dakartzat hona. Testua idatzita izan arren saiatu nintzen gero paperik gabe esaten, eta horrek nahi baino apur bat gehiago luzatzea ekarri bazuen ere, oro har, idatzitako guztiak esan nituelakoan nago. Horra ba:

"Dantzan.com egiten dugun dantzari eta dantzazale guztion izenean, mila mila esker Argiari sari hau dantzak, euskal dantzak merezi zuela pentsatzeagatik. Argia erreferentziazko euskal komunikabidea da guretzat, eta Internet-en ere lan bikaina egiten ari da, gertutik jarraitzen duguna, eta beraz, dantzarion matraka aintzat hartu izana oso pozgarria da guretzat.

Orain urtebete pasa pozez zoratzen eta harrituta geunden, oharkabean hamar urte bete genituelako. Handik gutxira, webgunea itxi behar izan genuen. Nahiko ezkor ginen dantzan.com berriz berpizteko gai izango ote ginen. Baina dantzazaleak mugitzen hasi ziren, elkartu eta biltoki hau beharrezkoa zutela erabaki zuten. Sinadura bilketak, bilerak, dantza-ekimenak, hara eta hona mugitzen hasi eta hemen gaude berriz. Eta orain gainera Argia sari hau, berpiztea bera sari nahikoa izan ez balitz bezala.

Sorpresa handirik ez badago, epe motzean berriz ere itxi beharrean izango gara. Baina ez dugu itxiko. Ez dugu berriz itxiko. Gu langabezira joan gara, baina dantzan.com-ek bizirik jarraituko du, dantzazaleen komunitateak erakutsi digulako dantzan.com behar duela eta nola edo hala aurrera aterako duela. Berpizte honetan, bizitza berri honetan bagenekien hori eta horregatik prestatuta itzuli gara.

Orain hamabi urte dantzan.com sortu genuenean dantzaz gutxi genekien eta Internetez gutxiago. Baina suerte itzela izan genuen CodeSyntax izeneko enpresa batekin lanean hasi ginelako, eta honaino iritsi izana eta sarean itotzeko flotagailuak eman izan zor diegu beraiei. Berpizte honetan ere gerta daitekeenerako prestatuta utzi du webgunea CodeSyntax-ek eta beraz, gu gabe ere barkuak aurrera jarraitzeko baldintzak jarri ditu.

Software librearekin eginda dago hasiera hasieratik dantzan.com eta horrekin ere ikasi dugu zerbait.  Akaso ausartegia izan daiteke hau esatea, baina hala sentitzen dut eta esango dut. XX. mendean, euskal ekonomia eta euskal kulturaren lan-harremanak antolatzeko formula eredugarria kooperatiben mugimenduak eskaini zuten moduan, iruditzen zait XXI mendearen lehen urte hauetan euskal kultura antolatu, funtzionatu eta aurrera egiteko eredua software librea ari zaigula eskaintzen.

Dantzan.com-en kasuan, gure sistema informatikoa software librean egoteaz haratago, dantzarion arteko harremanak eta lan egiteko moduak software libreak erakutsi digun filosofiarekin zipriztintzen saiatu gara, eta uste dut asko dugula bide horretatik ikasi eta experimentatzeko, bai dantzarion artean, eta baita euskal kulturaren eta komunikazioaren esparruan ere.

Sari hau dantzan.com osatzen dugun dantzazale komunitatearekin konpartitu nahi dugu. Gure irakurle, informatzaile, zirikatzaile, kritikatzaile eta laguntzaile guztiekin. Dantzan.com-ekin edo dantzan.com gabe, dantzan bizi garen guztiontzat da. Dantzan bizi, bizi dantzan.
"


Nork: oier_a.2013/01/28 10:17:25.170000 GMT+1
Etiketak: argia-sariak dantzan 2013 | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/01/18 12:04:46.034000 GMT+1

Neguko festak, inauteriak eta hitzaldiak

Aurten ere hasita nago inauterien inguruko hitzaldiak han eta hemen ematen. Zuzen izateko,  neguko festen inguruan aritzen naiz, eta hitzaldi egutegia ere neguko festen tamainakoa izaten da, hau da, azarotik otsailera.



Animen eguna edo Halloween-etik hasi eta Garizumara bitartean, San Martinak, San Nikolas, Olentzero, Gabon zahar eta urte-berria, Santa Ageda, Inauteriak... Hainbat neguko festaren inguruko kontuak aipatzen ditut hitzaldian, eta bereziki kuestazioak, Santa Claus, Olentzero, mozorro kontuak eta arketipoak moduko kontuak jorratzen ditut.

Orain aste batzuk Zumaian izan nintzen  Inpernupe Kultur Elkarteak gonbidatuta. Hitzaldiak erantzun ona izan zuen entzuleen aldetik, eta Alondegiko Oxford aretoan lagun talde polita bildu ginen. Baina horrez gain, komunikabideetan ere oihartzun polita izan zuen hitzaldiak.  Aiora Larrañagak Urolako Hitzarako elkarrizketatu ninduen aurreko egunetan. Inpernupe elkarteko Axier Lopez antolatzaile lanetan ibiltzeaz gain, ondoren hitzaldiaren kronika egin zuen Argian estreinatu berri zuen blogean: Horra, horra, trans-olentzeroa! Eta Gorka Zabaletak erreportajea egin zuen Baleike aldizkarirako.

Zabaleta hitzaldira etorri eta hitzaldi osoa entzun zuen (hau ez da ohikoa izaten kazetarien kasuan...). Horrekin, niri eskatutako argibide gehiagorekin eta bere kasa bildutako dokumentazioarekin, erreportaje ederra prestatu du Baleike aldizkarirako. Ez naiz harritzen Zabaletak Rikardo Arregi saria irabazi izana orain pare bat urte. Bikain jaso ditu hitzaldian esandako kontu gehienak, eta berak egindako zenbait argazki eder eta maketazio txukunarekin, dotore asko geratu da. Hemen duzue erreportajea:
"Mozorrotzea ez da disfrazatzea" eta horrelako izenburuak jartzen dizkiet hitzaldiei, oraindik ez dut eta izenburu hoberik topatu, beraz, inork alde horretatik ekarpenik egin nahi badu, aurrera.

Hitzaldi egutegia

Aurtengo neguan emandako hitzaldiak eta antolatzaileak hauek:
  • Azaroak 27 Eibar, Irale-Udal euskaltegia.
  • Abenduak 19 Zumaia, Inpernupe elkartea.
  • Abenduak 27 Eibar, Kezka dantza taldea.
Eta datozen asteotan emango ditudanak hemen:
  • Urtarrilak 22, Elgoibar, Haritz dantzari taldea.
  • Otsailak 1, Andoain, Urki dantza taldea.
  • Otsailak 5, Donostia, Irale.
  • Otsailak 6, Mallabia, Orraittio euskara elkartea.
  • Otsailak 27, Getaria, Harritan blai kultur elkartea.


Nork: oier_a.2013/01/18 12:04:46.034000 GMT+1
Etiketak: neguko-festak hitzaldiak inauteriak | Permalink | Erantzunak (2) | Errenferentziak: (0)

2012/12/31 16:02:29.752000 GMT+1

Dantzan bizi, bizi dantzan - Argia Urtekaria 2012

Badira egunak argitzen duenetik damutzen zaizkizunak. Gosaria kontrako eztarritik sartzen zaizu eta amorrazioak ez du deskantsurik hartzen: lantokian muturtu, bikotearekin ordaindu, kaka zapaldu eta segi aurrera... Horrelakoetan, besteak ez dakit nola konpontzen zareten, baina nik dantzan bilatzen dut arnasa. Dantzan egin eta kitto.

Kultura aurrekontuen murrizketa espiralean gaude. Askoren iraunbizipenerako muga kritikoa hautsita, jarduerak bertan behera geratzen hasi dira. Luzaz emandako urrats txikien bidez osatu den kultur sarea desegiten hasi da orain. Dantzan ez da hain larria kontua, ezer gutxi egituratuta zegoelako, ez garelako sare trinkoa josteko gai izan, eta orain arte tamalez, orain zorionez, administrazioarekiko menpekotasuna txikia zelako. Baina joskura soil horiek ere desegiten ari dira.

Eta zer egiten dugu panorama beltz eta latz horren aurrean? Dantza. Ostrukarena egitea izan daiteke inorentzat, erantzun politiko indartsua beste norbaitentzat, barruko beharrari bidea ematea askorentzat. Ostruka, indioilar edo zapelaitz, ez diogu dantzatzeari utziko gehien behar dugun unean.

Badira estu eta larri dabiltzanak, proiektuak aurrera atera ezinik daudenak, osatutako lantaldeari eusteko komeriak dituztenak, sei hilabeteko epean leihoak itxi eta berriz ireki dituztenak... Baina oro har, krisi aroan, dantzaren alorrak, krisi aurretik zeukan osasun bera dauka. Antolaketa, egituraketa eta proiektuak adosteko gaitasunari dagokionez: mengela. Dantza bizi eta dantzan bizi nahi dutela erabaki duten milaka lagunen adoreari dagokionez: noranahikoa.

Tren guztiak galduta, garaiz kanpoko jokabidean tematu den sektorea dirudi dantzarenak. Horren erakusgarri apirilean alorreko ordezkaritza zabal batek sinatu duen manifestua: Euskal Dantzaren Adierazpena. Erreibindikatiboa izateko beranduegi eta aintzat hartua izateko bigunegi. Barrura begirako keinua egin du euskal dantzaren alorrak, kanpora begira egiten direnak baino aintzat hartzen ez diren momentuan. Elkarrekin dantzatuta, nekez azal daiteke hitz lauz, dantzaz bizitakoa.

Mundua zenbat eta okerrago, orduan eta premiazkoagoa da dantza. Ihesetik ere badu dantzak, egunerokotik ihes egiteko gogoa, krisi ekonomikoa ahaztekoa, ankerkeriak lurperatzekoa, asperdura haustekoa.... Baina bizitzari aurre egitea ere da dantza, bizitzarekin dantzatzen ikastea, lagunekin zein arrotzekin dantzatzen erakusten digu dantzak. Mundua ulertzeko modu bat, bizitzeko modu bat. Dantzan bizi, bizi dantzan.

Argia urtekaria 2012

Nork: oier_a.2012/12/31 16:02:29.752000 GMT+1
Etiketak: argia-urtekaria dantza 2012 | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

Kontagailua: | Ikusi estatistika osoak