Eibar.Maiatzak 19, larunbata
42. Euskal Jaia

19:30etan Makila-dantzak jaialdia Untzaga Plazan. Euskal Herriko eta atzerriko makila-dantzen erakustaldia:

• Grupo de danzas Yona de Cortes – Nafarroa: Paloteado de Cortes
• Danzantes de San Asensio – Errioxa: Danzas de San Asensio
• Haritz Dantzari Taldea - Elgoibar: Gipuzkoako makila txikien dantza
• Otsagabiako dantzariak – Nafarroa: Otsagabiako dantzak
• Kezka dantza taldea - Eibar: Arrateko Amaren makila txikien dantza
  

22.00etan Afaria Untzagako karpan. (Eibarko Euskal Jaiko kantu afaria)

Iruñea. Maiatzak 19, larunbata

17:45etan Kalejira alde zaharretik barna Makila-dantzak jaialdiko talde guztiak, gaiteroak, txistulariak...

18.30etan Makila-dantzak jaialdia Burgoen Plazan. Euskal Herriko eta atzerriko makila-dantzen erakustaldia:

• Duguna dantza taldea – Iruñea: Berako eta Otsagabiako makil-dantzak eta Gipuzkoako makila-txikiena.
• Kezka dantza taldea - Eibar: Arrateko makila txikien dantza.
• Oberena – Iruñea: Paloteado de Cortes
• Bastoners de Terrassa – Katalunia: Ball de bastons
• Aiara dantza taldea – Amurrio: Paloteados de Villabuena
• Larratz dantza taldea – Burlata: Oñatiko Korpus dantzak
• Pauliteiros de Miranda do Douro – Portugal
• Mendianike dantza taldea – Ablitas: Ablitasko Dance-a
• The Britannia Coco-nut Dancers of Bacup  - Ingalaterra
• Danzantes de Tauste – Zaragoza: Dance de Tauste
•  Asoc. “El Todó-Danses Guerreres de la Todolella” – Todolella, Castello
• Danzantes de San Lorenzo – Iruñea: Danzas de San Lorenzo 

21:00etan Afaria Aranzadiko kiroldegian.

Eibar. Maiatzak 20, igandea
42. Euskal Jaia

12.00etan Euskal Jaiko kalejira Urkizutik Untzagara: Makila-dantzak jaialdiko talde guztiak, gaiteroak, joaldunak, Eibarko trikitilariak eta Jainagaren eskolako trikitilariak.

12.30etan Makila-dantzak jaialdia Untzaga Plazan. Euskal Herriko eta atzerriko makila-dantzen erakustaldia:

• Kezka dantza taldea - Eibar: Abaltzisketa eta Lizartzako inauteri-dantzak
• Grupo de danzas Yona de Cortes – Nafarroa: Paloteado de Cortes
• Bastoners de Terrassa – Katalunia: Ball de bastons
• Oin Arin dantza taldea – Antzuola: Antzuolako makila txiki dantza
• Pauliteiros de Miranda do Douro – Portugal
• Izartxo dantza taldea – Uztaritze: Errobiko kaskaroten dantza
• The Britannia Coco-nut Dancers of Bacup  - Ingalaterra
• Indarra dantza taldea – Gasteiz: Paloteados de Pipaón y Villabuena
• Asoc. “El Todó-Danses Guerreres de la Todolella” – Todolella, Castello

14.30etan Bazkaria Untzagako karpan.

17.00etan Erromeria Untzaga Plazan.

• Patxi eta Konpaniarekin erromeria 

19.00etan larrain-dantza Untzagan Plazan.

Europako dantza tradizio zahar eta zabalduenetakoa dugu makila-dantzena. Zortzi dantzari, apaingarriak buru eta bularrean, txintxarriak belaun azpian eta makilak eskuetan. Makilak jo eta oinak dantzatu. Urteak eta mendeak agortuko ditugu, belaunaldi osoak hustuko dira, eta halaz ere, han eta hemen, makila-dantzek bizi-bizirik diraute. Bai, gure XXI. mende hasiberri honetan ere makila-dantzekin gozatzen jarraituko dugu, ez izan dudarik.

1981. urtean berreskuratu zituzten Pipaongo bizilagunek bertako makila-dantzak, eta urtean bitan dantzatzen dituzte: abuztuaren 16an, San Roke egunean, eta irailaren 14an, Gurutze Santuaren Gorespen egunean. Azken egun horretan bost dantza dantzatzen dituzte eta horietatik hiru makila-dantzak dira: Errementari-dantza, Arriba makila-dantza eta Tanparrantan.

Garai batean Arabako Villabuenan hainbat makila-dantza egiten zen. Gaur egun haietako zortzi koreografia soilik ezagutzen dira, Txirinbil eta Oldarki taldeek berreskuratutakoak, 1950 hamarkadan. Herrira etortzen ziren izen handiko bisitariei harrera egiteko dantzatzen ziren dantzok.

Nazioarteko Makila-dantzen jaialdian parte hartuko du:

• Maiatzaren 20an Eibarren

Ihauteri garaian etxez etxe joan eta tarteka egiten duten dantza da.

Orain 25 urte Lapurdin inauteriak galtzear zeuden. Bizpahiru herritan baino ez zioten eusten inauteriak ospatzeko modu tradizionalari. Horietako bat Uztaritz zen. Horretara, Argia dantzari taldeak, beste batzuen artean, Uztaritzeko inauteria aztertu zuen, eta horretan oinarrituta sortu zen gero Lapurdiko beste hainbat herritara zabaldu den inauterietako dantza eredua.

Nazioarteko Makila-dantzen jaialdian parte hartuko du:

• Maiatzaren 20an Eibarren

Izan ere, Gipuzkoako hainbat dantzarekin zerikusirik izan arren, badituzte aldeak ere.

Trokeo-dantza bezala ezagutzen ditugun egungo dantzak 1845. urteko erreferentzietan agertzen dira lehendabizi: makila-txikiak eta makila-handiak aipatzen dira. Gerora, 1878.urtean, trokeo-dantzak eta zinta-dantza agertzen dira, eta 1886. urtetik aurrera, uztai edo arku-dantza. Dantza horiek guztiak dira, gaur egun, uztaileko hirugarren larunbatean eta Mairuaren Alardearen ondoren egiten direnak.

Lau dantza horietatik gehien bereizten dena makila-txikiena da. Antzuolan dantzatzen den Boastitzea ez da inongo makila-txiki dantzetan ikusten. Doinua ere berezi samarra da.

Orain hamalau urte Oinarin dantza taldea izena eman zioten taldeari; dena den, lehenagotik sortutako dantza taldea da. Haur, gazte eta nagusiez osaturik dago, eta 100 dantzari inguru ditu gaur egun. Antzuolarren dantza zaletasuna erakusten duen aipamena 1576. urtean agertu zen lehenengo aldiz parrokiako eta udaletxeko liburuetan; orduko dantza taldea hamabi dantzarik eta buruzagiak osatzen zutela azaltzen da.

Nazioarteko Makila-dantzen jaialdian parte hartuko du:

• Maiatzaren 20an Eibarren

Iruña dantza taldearen inguruan sortutako taldea da San Lorentzoko dantzariena, 1997. urtean Iruña dantza taldeak 25 urte bete zituenekoa. Gaur egun, talde ezberdinetako dantzariek osatzen dute San Lorentzokoen taldea.

• Maiatzaren 19an Iruñean

Belaunaldiz belaunaldi igaro eta mantendu den dantza da horrakoa, eta 1989. urtean ondare historiko izendatu zuten. Izan ere, XV. mendetik egun arte plazaratu den makila-dantza da Todolellakoa. Lehenago San Antonioren omenezko jaietako igandean dantzatzen zen. Hala ere, gaur egun abuztuaren 24an kaleratzen dute, San Bartolome jaietan, eta oso kasu berezietan Sain Cristofol de la Saranyana ermitan ere dantzatu izan dute.

• Maiatzaren 19an Iruñean
• Maiatzaren 20an Eibarren

Dance de Tauste zikloaren barruan bi makila-dantza aurki daitezke beste hainbat dantzaren artean: Saludo, ezpata-dantza bi, Escudos, arku-dantza bat eta giza-dorre bat.

Tradizioz Tausten pentsatu izan da dance-a XII. mende inguruan sortu zela, hain zuzen ere, herria kristautasunerako berreskuratu zuenean Alfonso I.ak, Aragoiko erregeak. Tausteko dantzen inguruan egin diren azken ikerketen arabera, gaur eguno dance-ak duen konfigurazioa XVIII. mendeko ingurukoa izan daiteke. Pentsatzekoa da oinarri zaharren gainean joan dela osatzen, eta oinarri zahar horien artean makil-dantzak aurki daitezkeela uste dute ikerketa egin duten adituek.

• Maiatzaren 19an Iruñean

Usadioari jarraituz, Aste Santuko larunbatean irteten dira kalera. Jai giroan, Bacup herria alde batetik bestera igarotzen dute, eta eguerdi aldera euren saioa eskaintzen dute. Durbante moduko burukoak janzten dituzte —lorez eta koloredun lumez beteak— gona gorri, galtzerdi zuri eta eskalapoi beltzekin batera.

Coconut dantzariei buruzko lehen erreferentzia 1857koa bada ere, jakina da aurrez ere bazirela halako dantzariak, baina gaur egun Britannia Coconut Dancers taldea da dantza mota horiek egiten dituen bakarra.

Dantzen jatorriaz hitz egiterakoan, Moorish piratak aipatzen dituzte eurek; bere garaian Erresuma Batura heldu ziren Moorishak, eta ondoren meatzen inguruan kokatu eta lan egin zuten. Eskulanaz gain, dantzak ere ekarri zituzten Moorishek Erresuma Batura.

Zazpi dantza egiten dituzte guztira: bost arkudunak eta bi intxaur edo egur txikiekin dantzatzen dituztenak.

Garland dantzak arkudunak dira eta jatorri paganokoak; udaberriaren etorrera ospatzeko dantzatzen zituztenak. Dantzariek beltzez margotzen dute aurpegia espiritu gaiztoetatik babesteko nonbait. Makilaia horrek meagintzarekin ere baduela zerikusia diote beste batzuek.

• Maiatzaren 19an Iruñean
• Maiatzaren 20an Eibarren

1994. urtean sortu zen Ablitaseko Makil-Dantzen Lagunen Elkartea eta urte berean berreskuratu zuten Ablitaseko paloteadoa.

Beste hainbat paloteadoren antzera, bertsotan aurkezten duten antzezpen moduko bat da aipatutako paloteadoa. Saioan zehar, rabadának (artzainak), mayoralak (artzainen nagusiak), aingeruak eta deabruak Ablitasen gertatutakoak kontatzen dituzte koplatan. Eta antzezpen saio horien artean dantzan egiten dute dantzariek: kalejirak, balsak, eskaintzak, zinta-dantza, arku-dantza eta bukatzeko giza-dorrea. Guztiak mutilek egindako dantzak dira. Neskek, berriz, saioari hasiera ematen diote kalejira batekin.

Ablitaseko Makil-Dantzen Lagunen Elkarteak lanean dihardu azken hamahiru urteotan, eta berreskuratu dituzten makila-dantzen artean Rosarioko Amabirjinari egindako ohorezko makil-dantza eta Plego dantza daude (azken hori apirilaren azken asteburuan dantzatzen da).

• Maiatzaren 19an Iruñean