Igandean aurkeztuko dugu horrenbeste lan eman digun Errosarioko Amaren ezpata-dantza, oinarri historiko sendoen gainean eraikiz hemendik aurrera Elgoibarko tradizioaren zati bihurtu nahian.

Izan ere, Gipuzkoako herri gehienetan bezala, duela zenbait mende ezpata-dantza egiten zen Elgoibarren, eta hori frogatzen duten zenbait datu daude.  Lehenengoak 1599an agertzen dira, Korpus egunean dantzari, danbolin eta arkabuzeroen partehartzea aipatzen delarik. Aurrerago, Errosarioko Amaren Kofradiaren sorrerarekin, urriko lehen asteetan egingo da ezpata-dantza Errosario kalean.

Duen izaera zeremoniatsuari begiratuta, ez da harritzekoa historian zehar dantza hau jai edo ospakizun garrantzitsuekin lotuta azaltzea.  Agintari nagusien bisita edo beste nolabaiteko ekitaldi garrantzitsuren bat bada, presente dago ezpata-dantza Elgoibarren.

Datu guzti horien bilketa eta azterketa lanean ordu pila pasatakoak dira Koldo Lizarralde eta Pello Arrieta, eta beraiei esker dugu eskuartean aipatutako informazioa. Beraiek izan ziren gainera, ezpata-dantza berreskuratzera animatu gintuztenak, eta eskertzekoa da beraz kontu guzti honetan izan duten papera.

Proiektu honen ibilbidean beste izen garrantzitsu bat da Juan Antonio Urbeltz dantza maisu eta folklorista handia. 21 urtetako elkarlanari jarraituz, bera izan da ezpata-dantzaren birsortzean koreografiaren egilea. Plazerra izan da guretzat maila horretako antropologo eta folklore ikerle batengandik ikasi ahal izatea. Mila esker beraz, berari ere.

Dantzara mugatuz, eta igandera arte sekretu gehienak mantendu nahi ditugunez, zenbait datu baino ez ditugu azaleratuko. Batetik, musikari dagokionez, bi melodia erabiliko ditugu: Gipuzkoako ezpata-dantzarena eta R.M. Azkuek Elgoibarren jasotako beste bat. Horra, bada, gure herriaren ukitu bat gehiago.  Ibilbideari dagokionez berriz, esan Foruen plazatik hasi eta San Bartolome eta Errosario kaleak pasaz bertara itzuliko garela berriz. Ezpata txikien dantza berriz ibilbidearen lau puntutan egingo da: eliza parean, Nafarroa plazan, Errosarioko Amaren irudiaren parean eta udaletxe aurrean.

Gonbidatuta zaudete beraz guztiok, datorren igandean, urriak 11, 11:30etako meza bukatu ostean lehen aldiz aurkeztuko dugun ezpata dantzara. Emaitza izan dadila egindako lanaren neurrikoa, eta eguzkia agertu dadila, mesedez!!

Urteotako ohiturak markatutako protokoloari jarraituz, auzoko dantzariek egindako agurrak ezarri zuen abiapuntua. Jarraian Haritz dantza taldekook ekin genion lanari, lehen zatian Arabako dantzak plazaratuz, azken emanaldietan lagun izan ditugun dultzaineroekin. Honen ostean, bigarren zatian Lapurdiko inauteria aurkeztu genuen, frontoia kolorez jantziz eta Murkaikupe pilotalekura bertaratutakoen txaloak jasoz.

Jaialdiaren amaieran berriz, Borja Uzuriagaren sendiari bi lore sorta eskeini genizkion, eman zigun guztia eskertu nahian eta familiakoei aurrera egiteko animoak eman asmoz. Txalozaparrada luze batekin, eta malkoak eutsi ezinik bukatu zen aurtengo San Migelgo dantza emanaldia.

Aurtengo emanaldia desberdina iango da ordea, azken urteetan dantzan jardundako Borja Uzuriaga sanmigeldarraren hutsunea nabarituko baitugu. Martxoaren 1ean galdu zuen bizia Borjak, moto istripua izan ondoren, 25 urte baino ez zituela. Haritzeko kide gisa taldeak eskainitako emanaldietan; edo, azken urteetan bezala, hasierako agurra dantzatzen zuten gazteen buru, urtero zegoen presente Murkaikupeko dantza jaialdian. Horrexegatik nahi izan dugu aurten ere bera gogoan izatea, ekitaldia berari eskainiz omenaldi txiki moduan; martxoko egun hartan zorigaitzeko istripu hura gertatu ez balitz San Migelen egongo litzatekeelako gurekin beste behin.

Asko hunkituko dituen hasierako agurra dantzatuko dute gazte sanmigeldarrek jaialdiari hasiera emateko. Ondoren, Haritz dantza taldeak hartuko du lekukoa, Araba aldeko dantzak eskainiz lehen zatian. Dultzainaren musikaz, hainbat herritako dantzak plazaratuko dituzte: Laguardiako jota, Villabuenako paloteadoak, jota la perra, cuatro calles… Bigarren zatian berriz, gure geografiaren punta batetik bestera jauzi egin, eta Lapurdiko inauterian murgilduko gara, makil dantza, jauzia, fandangoa eta dantza luze dantzatuko dituztelarik. Arropa dotore eta alaiek ukitu berezia emango dioten koreografia koloretsu honekin bukatuko da Haritz dantza taldearen San Migelgo papera.

Behin ekitaldia bukatuta erromeriak hartuko du lekua, eta beste era batera bada ere, dantzak jarraituko du ordu txikiak arte.

MALKO TANTARIK EZ BOTATZEA

NAHIZ ETA OSO ZAILA DAN

POZIK GOGORATUKO ZAITUGU

DUDA IZPIRIK EZ IZAN

DANTZARI FINA, BIHOTZ HOBEA

BETI BESTEEI LAGUNTZEN

IRRIFARRE BAT ATERA ZAIGU

HORI DANA GOGORATZEN

EZ EGIN NEGAR GALDU DELAKO

NAHIZ ETA MAITEA DUGUN

EZAGUTZEAZ POZIK GAUDE GU

IKUSIARTE TXAPELDUN

AGURRIK EZ, GEROARTE

Asteburu honetan, emanaldiz gainezka egongo gara. Hasteko larunbatean, azaroak 15,  Estatu Batuetako "Superhumans" telebista saioaren grabaketa dela eta Haritzekoek ongi etorria egingo diegu Elgoibarko Plaza Handian, dantzaldi batekin. Craig eta Paul Pumphrey anaiak dira show honetako bi protagonista indartsuak. "superhumans" programa milioika ikuslerengana iristen da, eta oso arrakastatsua da Estatu batuetan. Saio honetan, borroka arteekin zerikusia duten kirolari handiak omentzen dituzte. Gure dantza saioa, goizeko 10:30etan, hasiko da, 11:30ak arte. Ondoren herri kirolen txanda izango da.

Arratsaldean aldiz, Eibarko Kezka dantza taldea sortu zenetik 50 urte betetzen direla ospatzeko, Haritz EDT-k Eibarko Coliseoan 19:00etan ospatuko den "Saria bete dantza" jaialdian parte hartuko du, Donostiako "Argia", Galdakaoko "Andra Mari", Iruñeko "Duguna" eta Añorgako "Arkaitz" dantza taldeekin batera.
                                                     

Domekan, azaroak 16, Haritzekoek, Juan Antonio Urbeltz-en "Axeri Boda" ikuskizunean parte hartuko dute, Andoaingo Bastero Antzokian arratsaldeko 19:30etan.