Urtero izan ohi da
maiatza hilabete garrantzitsuenetariko bat Haritz euskal dantzari
taldearentzat, eta aurtengoa ere ez da salbuespena izango, eguraldi onarekin
batera hasi baitira agertzen emanaldiak.
Apirilaren 29an, izan zen
zita horietan lehena, Jon Zamalloa “Txistu” iaz hildako musikari
galdakaoztarrari herriko kultur etxean eskeini zitzaion omenaldian. Iaz hil zen
besteren artean musikari, ikertzaile eta txistulari izan zen Jon, eta oroitu
nahian bertaratu ziren hainbat lagunek parte hartu zuten ekitaldian, tartean: Bilboko Udal Txistularien Banda; musika eta dantza maisuz
osatzen den Aiko Taldea; Jean Mixel Bedaxagar kantaria; Marian Arregi
eskusoinujole eta Ez Dok Hamairu-ko kide ohia; Mikel Urbeltz biolin jolea ;
Juan Antonio Urbeltz eta Oier Araolaza, ikerlari eta dibulgatzaileak;
Galdakaoko andra Mari dantza Taldeko, eta Eibarko Kezka taldeko dantzariak; eta
baita ere gure ordezkari moduan Jon Lizarralde Haritz euskal dantzari taldeko
kidea eta Jose Inazio Sarasua Elgoibarko Udal Txistulari bandako zuzendaria.
Bakoitzak bere eskaintza egin zuen: dela kantu, hitzaldi, dantza… Jose Inazio
Sarasuak Jon ikerlearen gaineko hitz batzuk esan zituen lehenik, eta gero bere
soinura erreberentzia dantzatu zuen Jon Lizarraldek.
Bestalde, maiatzaren 3an, osteguna, Eire Vila,
Jon Lizarralde eta Maialen Astigarragak Andoaingo ezpata-dantzan gonbidatu gisa parte hartu
zuten Haritz-en ordezkari bezala. Eskerrik beroenak Andoaingo Urki dantza taldeari gonbidapena luzatzeagatik.
Bideoak: Aiurri aldizkaria
Asteburu honetan berriz, “Semana das letras
Galegas” ospatu dugu elgoibarren, eta ohiturari segiz guk ere gure aletxoa
jarriko dugu osatu duten egitarauaren baitan. Maiatzaren 4an, arratsaldeko
19:30etan iaz hil zen Ovidio Campello Galiza etxeko lehendakari eta Elgoibarko
udaleko zinegotzi izandakoari omenaldia egingo zaio. Jarraian festaren irekiera
ekitaldia izango da, taldeko bi kidek agurra dantzatuko dutelarik. Larunbat
arratsaldeko 18:30etan Laudioko Espalladoiro taldearekin batera emanaldia
eskeiniko du Haritz-ek, aurten Zuberoako dantzak aurkeztuko ditugularik. Asteburu
osoan zehar musika, dantza, jan-edan eta giro onik ez da beraz faltako
Elgoibarren, galegoen eskutik.
Azkenik, maiatzaren 19an Haritz dantza taldeak, Juan Antonio Urbeltz-en Axeri Boda ikuskizunean parte hartuko du Gernikako Lizeo Antzokian arratsaldeko 20:30etan. Horretaz gain, dantza taldeak babesa eman dion Herrira ekimenean parte hartuko du. Ezin ahaztu
Trinitateak ere bertan daudela, kurtso bukaerako jaialdiarekin. Udaberri
bete-betea hortaz!
Aurrez Urretxu, Altsasu, Iruñea edo Calellako (Katalunia) Festimatge-an aurkeztu ostean, Gernika-Lumoko Euskal Herria museoan dago ikusgai Iñaki San Martin "Soarte" argazkilari eta artista elgoibartarraren "Apur batean soka-dantza" erakusketa, urtarrilaren 29a bitartean.
Joan den asteazkenean, hilak 9, izan zen erakusketaren inaugurazio ekitaldia, eta Haritz Euskal Dantzari Taldeko zenbait kide ere hurbildu ginen Gernikaraino. Izan ere, Elgoibarren San Bartolome egunez egin ohi den soka-dantzaren ingurukoak dira erakusketa osatzen duten 43 irudiak, eta honenbestez Haritzeko dantzariok gara bertan protagonista. Elgoibarren errotua dagoen tradizioa den soka-dantza teknika bisual modernoen bidez aurkeztuko zaigu, argazkigintza pinturarekin lotu nahian teknika digital oinarrizko zein sofistikatuenak erabiliz horretarako.
Iñaki San Martin ezaguna eta laguna ere bada Haritz Euskal Dantzari Taldearentzat, hainbat ekitalditan ondoan izan baitugu argazkiak ateratzen. Zinemagintzaren alorrean lan egina, 1989an sortu zuen Fotografia Soarte izenez estudio propioa. Bere lanean garrantzia handia ematen dio arlo kulturalari eta horren adierazgarri eman zizkigun eskerrak guri eta Udal Txistulari Bandari, euskal kulturaren eta folklorearen nolabaiteko euskarri garen neurrian. Geu gara ordea, eskertu beharrean garenak. Batetik, demaseko ohorea zaigulako maila horretako erakusketa batean protagonista izatea eta gure lan apala halako maisutasunez isladatzea Soartek. Bestalde, Gernikara joan ginenok sorpresa bikain bat genuelako zain, begiak pozez bete zizkiguna. Ez da eta gutxiagorako Iñakik bakoitzari eman zigun Soka dantzaren inguruko liburu ale bana, erakusketakoekin zein beste hainbat irudi bikainekin osatua. Soka-dantza geure sentitzen dugun guztiontzat altxor bat da halako oparia, halako edertasunari begira orduak igarotzeko gozagarria. Birritan mila esker beraz, Iñakiri.
Eta zuei berriz Gernikara hurbiltzera animatu baino ez, erakusketa bikain honekin goza dezazuen. Nahi izan ezkero Soarteren web orrian ere badaude ikusgai zenbait lan.
Argazkian, dantza taldeko zenbait kide Iñaki San Martinekin batera.
Edozein ekitaldik badu ere bere xarma, urduritasunak pizteko garra eta ikusleen txalo-hotsen dosi on bat, Bilboko Arriaga antzokian dantzatzeak guzti hori biderkatzeko gaitasuna dauka. Beste behin ere aurreko domekan plazer eta ohore hori izan genuen Juan Antonio Urbeltzen zuzendaritzapean Argia dantza taldeak aurkeztutako "Aunitz Urtez" ikuskizunaren baitan, ohi bezala Iruñeako Duguna eta Eibarko Kezka taldeen konpainia onarekin.
Iruñeako San Fermin Aldapakoaren eta Arrateko Amaren ezpata-dantzak, irradaka, Erronkariko Ttun-ttuna, erregelak eta beste hainbat dantza izan ziren ikusgai Arriagako oholtza gainean.
Elgoibartik ere hamazazpi lagunek osaturiko dantzari espedizioa joan ginen bilboraino: Unai Lizarralde, Amaia Belza, Jon Lizarralde, Izaskun De Marcos, Jael Lizundia, Ane Astigarraga, Ander Conde, Cristina Conde, Jokin Salegi, Laura Agirregomezkorta, Aitor Aranzamendi, Iera Larrañaga, Sergio Agirregomezkorta, Maialen Astigarraga, Mikel Olaizola, Eire Vila eta Josu Espilla.
Badakigu bete-betea datorrela datorren igandea, urriaren 2a. Batetik, Elgoibartik hurbil,Azpeitian, Kilometroak izango dira, Gipuzkoako ikastolen festa erraldoia. Hori
gutxi ez eta Donostian Errealaren eta Athleticen arteko euskal derbia jokatuko da eguerdiko 12etan. Baina, bi masa ospakizun horien artean gure txikitasunetik
lekutxo bat egingo dugu geuk ere, hirugarren urtez jarraian Errosarioko Amaren
ezpata-dantza aurkezteko Elgoibarko kaleetan.
Goizeko 11:30etako
mezarekin ekingo diogu egunari, bertan dantzatuko dutelarik taldeko lau ezpata
txikiek, udal txistulari bandaren musikaz. Behin elizkizuna bukatuta
udalbatzarekin batera kalean behera abiatuko gara, herriko lau puntutan burutuz
ezpata-dantza: eliza aurrean, Altzolatarren Dorretxearen atarian, Errosarioko
amabirjinaren irudiari begira eta bukatzeko Udaletxe parean, han autoritateei
zubia egin eta arkupetik Giza eskubideen parkera irteteko. Behin lanak eginda,
kofradiakideok bazkaltzera joango gara, bazkalostean eguneko akta irakurri eta
liburuan sinatzeko.
Neska zein mutilez
osatutako dantzari taldeak izango du guztia txukun plazaratzeko ardura. Ezpata
txikiekin Iera Larrañaga, Maialen Astigarraga, Unai Lizarralde eta Sergio
Agirregomezkorta ibiliko dira, eta buruzagi lanetan Mikel Olaizola. Ezpata luzeekin berriz, Laura Agirregomezkorta, Jokin Salegi, Cristina
Conde, Jael Lizundia, Aitor Aranzamendi, Eire Vila, Izaskun de Marcos, Kimetz
Iturrino, Ander Conde, Amaia Belza, Josu Espilla, Ikuska Uriguen, Arantza
Aginako, Ane Astigarraga, Unai Usatorre, Haizea Rumayor, Jon Lizarralde, Nerea
Bereziartua, Larraitz Zialtzeta eta Eider Elorzak jardungo dute. Azkenik, Ion
Arrieta, Rafa Iturrino, Iñaki Gil eta Imanol Garcia izango dira aurtengo
arkabuzariak.
Beti bezala, udal txitulari
bandako kideak ere lagun izango ditugu, eta gure pausoei musika jarriko diete José Ignacio Sarasua, Juan Karlos Larreategi eta Andoni Urbieta txistu
lehenengoek; Itziar Goñi, Aintzane Larreategi, Olatz Arriola eta Itziar Korta txistu
bigarrenek; Iñigo Legorburu eta Imanol Barrenetxea silboteek;
eta danborrarekin Iñaki Goñik.
Dena prest dago hortaz domekan
Errosarioko amaren ezpata-dantzarako, eta zuek ere baduzue zita polita,
futbolaz eta kilometroez gain.
Folklore jaialdiaren 25. urteurrenarekin eman genien ongi etorria oporrei, uztaileko ostiral bero batean. Baina bukatu dira haiek ere, eta iraila, azken urteetan lez, emanaldiz blai iritsi zaigu Haritz euskal dantzari taldera. San Bartolome eguneko soka-dantza tradizionalarekin itzuli baginen lanera, oraingoan azken urteetan hitzordu garrantzitsu bihurtu diren bi zita ditugu aurrean: Lasturko eta Aiastiako emanaldiak.
Lasturren izango da horietatik lehena, larunbat honetan, hilak 17, iluntzeko 8etan. San Nikolas festa entzutetsuak ospatzen dituzte auzoan, eta bertako egitarauan tartetxoa izango du aurten ere gure dantza-saioak, Debako Gure Kai taldearekin batera. Hilaren 24an berriz, Elgoibarko Aiastia auzoko San Migel jaien baitan parte hartuko dugu, Murkaikupe frontoian dantzatuz. Ohiko plaza bihurtu da hau ere, eta espero dezagun beste behin auzotarrak asetuta uztea.
Errepertorioari dagokionez, bi auzoetan geure-geureak diren Gipuzkoako dantzak eskeiniko ditugu, desafioa edo ezpata txiki bezalakoekin hasi eta zinta-dantza zein uztai txiki modukoetatik pasaz.
Badator hogeitabostgarrena, 1987. urte hartan horren urrun ikusi arren. Elgoibarko Nazioarteko Folklore Jaialdiak zilarrezko ezteiak ospatuko ditu aurten, eta hori dela eta hainbat ekitaldi berezi antolatu ditugu urteurrenaren harira: kultur etxeko erakusketa, liburu baten argitalpena, eskaparateen atontzea, parte-hartzaile ohien biltzarra…
Horrenbeste herrialderen bisita jaso ostean, aurten Egiptoko eta Indonesiako talde banarekin konpratituko du tabladua Haritz euskal dantzari taldeak. Afrikar herrialdetik AUC Folklore Dance & Music Group etorriko zaigu, eta Asiar uharteetatik berriz Krida Budaya.
EGIPTO - AUC FOLKLORE DANCE & MUSIC GROUP
AUC (American University in Cairo) Folklore & Music taldeak 20 urte inguru daramatza dantzan. Unibertsitateko ikasleak izan ziren lehenengo dantzariak; gero lizentziatuak elkartu zitzaizkien; eta badira lizentziatu ondoren entseguetan eta emanaldietan parte hartzen duten ikasle-ohiak ere.
Egiptoko kultura zaintzea eta dantza eta musika bidez ezagutzera ematea, hori izan zen taldea sortzeko hasierako asmoa. Errepertorioan dituzten dantzetako asko gaur egun ez dira egiten, edo, egiten badira, dantzen jatorrizko tokietan egiten dira, ez beste inon; beraz, jende askok ez ditu sekula ikusi. AUC Folklore Dance & Music Group-ek aukera ederra eskaintzen digu Egiptoko kulturaren ondare hau entzun eta ikusteko, kontuan izanda, musika eta dantza bi hizkuntza unibertsalik indartsuenetakoak direla
INDONESIA - KRIDA BUDAYA
Jakartan kokatzen den Krida Budaya Unibertsitateko taldeak Indonesiako erlijioan eta ohituretan oinarritutako dantzak erakutsiko dizkigute. Arropa aberats eta dotoreak jantziko dituzte euren agerraldietan. Musikaren ezaugarri bereizgarriena gong txikien erabilera da (tam-tam), metalofonoaren laguntzarekin. Indiako epopeietan oinarritutako dantzak irudikatuko dituzte, lepo, ukabil eta eskuen mugimendua nagusitzen delarik.
EUSKAL HERRIA - HARITZ EDT
Aurtengo Elgoibarko Nazioarteko Folklore Jaialdia berezia da guretzat; izan ere, 25 urte betetzen ditugu. Eta urteurren hori ospatzeko gure alerik preziatuenak atera nahi izan ditugu. Ezin falta zitezkeen gure Gipuzkoako dantza kuttunak. Hainbestetan eskaini ditugu —eta han eta hemen eskatu eta estimatu dizkigute!— ezen azkenerako gure ikur bihurtu diren. Denontzat hain ezagunak diren doinu eta urratsak taularatuko ditugu lehen zatian: desafioa, ezpata-txiki, abarketak, txakolin, makil-handi, ormatxulo, zintza-dantza, punta motz, uztai-txiki eta dantza soltea.
Jaialdia amaitzeko Zuberoara joko dugu. Besteak beste, Betti Betelu, Fernando Aristizabal, Jexux Larrea eta Dominika Errekalt "Ttitika" izan ditugu Zuberoako dantzak ikasteko maisu, eta aurten Jon Iruretagoienarekin errepasatu eta landu ditugu berriz. Maskaradetako dantzak izango ditugu: barrikada, gabota, kadrileak, aitzina pikha, marexelak eta, nola ez, godalet-dantza. Edalontzia erori ala ez erori, ikusmina izaten da, baina aurretik dantzatzen diren urrats tekniko eta indartsuetan antzematen da dantzariaren trebetasuna. Edalontzia lurretik altxa eta egin dezagun topa! Beste 25 urte oparo izan ditzagula!
Dagoeneko jakingo duzuen bezala, Nazioarteko Folklore jaialdiaren 25. edizioa izango da aurtengoa, eta urteurren horren harira zenbait ekitaldi berezi antolatu ditugu, tartean erakusketa bat eta herriko zenbait dendaren apainketa.
Gaur ostirala, uztailak 8, Kultur Etxeko erakusketa gelan hogeitabost urteotako ibilbidea biltzen duen erakusketa inauguratu dugu. Argazki, arropa, tresna eta atzerriko taldeen opariekin orain arte egindakoa baloratu eta memoria freskatzeko aukera polita izango da uztailaren 22ra arte, astelehenetatik larunbatetara arratsaldero. Gonbidatuta zaudete guztiok, eta baita gaur arratsaldeko 7etan ospatuko dugun inaugurazio ekitaldira eta ondorengo luntxera ere.
Bestalde, herria girotzen joateko asmoz, Txankakua merkatari elkarteko dendetako eskaparateak atontzen dihardugu, folklore jaialdia gogoraraziko duten motiboak ipiniz.
Aurten Elgoibarko Nazioarteko 25. Folklore Jaialdia dela eta pentsatu dugu polita izan daitekeela urte guzti hauetan jaialdian parte hartu dugun dantzari, musikari eta laguntzaileak elkartzea.
Uztailaren 22an, ostiralean, jaialdiaren egunean izango da elkartzeko eguna, luntx bat izango dugu merkatu plazan eta ondoren denok batera joango gara jaialdia ikustera. Hauxe da proposatzen dugun programa:
18:00etatik aurrera Olaizaga kiroldegian elkartzen joan gaitezke. Bertan izango dira aurten parte hartuko duten taldeak soinu eta eszenatoki probak egiten.
19:00ak aldera plazara jaitsiko gara. Kanpoko taldeei ongi-etorria egiten zaie Udaletxean, eta nahi bada ekitaldia ikusi, eta bestela, plazan bertan itxaron dezakegu eta iristen doan jendea (denok ez baikara 18.00etarako iristeko moduan izango) agurtzen joan.
20:00etan Merkatu plazara joan, eta azken solairuan, dantzako lokaletan, luntxa izango dugu.
22.00etan Kiroldegira igo eta jaialdia ikusiko dugu (22.30ean hasten da).
Komeni zaigu jakitea zenbat lagun izango garen (luntxa enkargatzeko), eta beraz, eskatzen dizuegu ondoko helbidean sartu eta zuen izen-abizenak sartu eta etorriko zaretela konfirmatzen laukitxoan klik egitea.
Larunbat honetan, hilak 28, Debabarrenako txistularien alardea izango dugu Elgoibarren, ehundaka lagunen partaidetzarekin. Eguerdiko 12:30etan hasiko da emanaldia Plaza Handian, Deba, Eibar, Mutriku, Mendaro, Ermua eta Elgoibarko txistularien eskutik, eta lagun izango dituzte Soraluzeko musika eskolako eta Ezoziko Ama abesbatzak, Elgoibarko parrokiko eta Inazio Bereziartua musika eskolako abesbatzak, Inazio bereziartua musika eskolako dantzariak eta metal boskoteak.
Eta noski, baita Haritz euskal dantzari taldeko kideok ere, ezin genuen huts egin beti ondoan ditugun txistularien egun handira. Euskal musikaren gorespena eta fandango eta arin arina dantzatuz jarriko dugu gure aletxoa.
Azken maiatzetan bezala, aurten ere ospatu dute elgoibarko galiziarrek beren festa. Olagarroa, lakoia, txerri-belarria... dastatzeko aukeraz gain, urtero antolatu ohi da kultur ekintzaren bat ere, tartean izaten delarik Galiziako eta Euskal Herriko folklorearen erakustaldi bat.
Azken urteetan bezala, Haritz euskal dantzari taldeak parte hartu zuen larunbatean Irixoko taldearekin batera plazan eskeinitako emanaldian. Galiziatik etorritako dantzari eta musikariei pasilloa egin ondoren lanari ekin genion, Lesakako dantzak, Axuri Beltza eta azkenik Iribasko ingurutxoa dantzatuz. Jarrain Irixotik etorritako lagunek elgoibartarrak gozatu zituzten beren gaita soinuz eta dantzaz, beste behin ere galiziar eta euskaldunon arteko anaitasuna agerian utziz.
Elkarri hainbat opari eman ondoren Galiziako gastronomia dastatzera gonbidatu gintuzten Galiza etxeko kideek, eta ongi bete zuen tripa batek baino gehiagok.
Bestalde, herria girotzen joateko asmoz, Txankakua merkatari elkarteko dendetako eskaparateak atontzen dihardugu, folklore jaialdia gogoraraziko duten motiboak ipiniz.
