Dantzan.com blog komunitatea

Sortu blog berria   Sar zaitez blogera

2013/11/26 12:17:13.168474 GMT+1

Ezpalak 2013. Eibarko emanaldiaren kronika

Iruñean bezperan ikusitakoek, berriz ere aurtengo fricaseé doinuetatik abiatutako hango eta hemengo dantza sorta ederrari eman zioten bide Eibarren. Dantzak bakarrik ez, eguraldia ere berekin ekarri zuten dantzariek Iruñetik, eta giro paregabeak lagundu gintuen igandez ere.

Urkizuko plazan elkartu ginen denok ere, dantzari eta musikari. Batzuen azkenengo atontze beharren eta besteen entsegu inprobisatuen artean, 12:00etan kalejiran ustezko errekako uretan gora egin eta, 12:30 pasatxo, Untzaga plazara iritsi ginen. Plaza, jendez lepo, zain; aurkezpen berba laburrak eta etxeko Kezkako lagunek plaza hartzearekin ekin zitzaion erakustaldiari. Arrateko makil-dantzaren moldaketa, Orbaizetako eskudantza eta azkenik J.M.Guilcher-en " La tradition de danse en Béarn et Pays Basque français" horretatik berregindako fricaseéak eragindako irri eta barreek borobildu zuten saioa.

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8138

Atzetik, entzun berri genuen doinua errepikatuz ia, Antzuolako Oinarineko lagunek haren sorgin-dantza erakutsi ziguten, gizonezkoak denak ere, buruan koloredun kapela konikoak zituztela batzuek eta beste horrenbeste andrazko jantzita bikote joku dibertigarrian.

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8160

Hurrengo atera ziren gizon-emakume bikoteen garaierak eta urdindutako adatsak ikusteaz batera antzeman zuen publikoak Antzuolatik baino harataxeagotik zetorrela Osloko Byttomfoten folkedansgruppeko beterano kuadrilla. Gozagarri eskeini zizkiguten bikoteen arteko liskar joko eta maitasun tratuak.

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8176

Callús-eko bastonersak ziren hurrengo programan. Melodia berari tiraka, bikoteko jokoak barik paloteado ederra eskeini ziguten.

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8255

Fricaseé doinuak Zuberoara egin zuen salto Xiberoko Ikastoletako Ikasle Ohien eskutik Maskaradetako estraktu alai batekin. Pitxu eta Kabanaren hitzaldi eta joko ironikoen testu inguruan, kerestuek haiena dantzatu ziguten nagusia eta haren laguntzailearen. 

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8273

Lanen erdiak eginda, Zuberoatik Aretxabaletara jo genuen. Loramendi taldekoek 1975garren urtean berreskuratutako txinodantza eman ziguten. Urteko kintoek dantzatua, 1988az geroztik neskak ere aritzen dira "kamixa" zuria eta kapela buruan dutela dantzan.

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8303

Okzitanieraz fricaseé hitzak haserrealdia esan nahi omen, eta Toulouse inguruetatik etorritako L'Unioneko Le Quadrille Occitan taldeak bikote dantza alaiak dantzatu zizkigun beste behin ere haien arteko liskarrak antzeztuz eta zenbait tartetan akrobaziaz beteriko mugimendu ikusgarriak erakutsiz.

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8334

Jaialdiarekin amaitzeko berriz ere Kataluniara salto eginez, Bartzelonako Esbart Catalá de Dansaires talde beteranoa etorri zitzaigun. Modu pausatu eta koreografiatuan Sant Ferriol izeneko dantza erakutsi ziguten, aurrekoen ezpaletik hauek ere, aurtengo enborra osotuaz.

2013-05-26_Ezpalak-Eibar_IZ_8424

Eta eguerdia ondotxo pasatu genuela, tripa zorriak bueltaka, baina irribarrea jaialdi osoan gainetik kendu ezinda jardun eta gero, hurrengo urtera arte bertan utzi genuen Ezpalak 2013 jaialdiko erakustaldia. Bazkal ostean oraindik, talde gonbidatu eta kanpotik hurreratutako laguneri azken agurra egin aurretik Aiko taldearen erromeria gidatuaz gozatu ahal izan genuen giro ezin hobean, goizeko plaza berriz ere dantza eta dantzariz betez, tokatzen zen modu ederrean.

2013-05-26_euskal-jaia-erromeria_ 18.20.04

Nork: makila-dantza.2013/11/26 12:17:13.168474 GMT+1
Etiketak: eibar ezpalak tradizionala txino-dantza sorgin-dantza fricaseé tradizioa 2013 | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/11/26 11:48:49.931523 GMT+2

Ezpalak 2013. Iruñeko emanaldiaren kronika

Sorgin-dantzak eta enbor bereko ezpalak genituen aurtengo Ezpalak jaialdiaren gaia eta sorginez bete zen Iruñea, jaialdiaren larunbateko ekitaldian. Agian, haien sorginkeriari esker ateri mantendu zen arratsaldea, goiz bustiaren ondotik, eta behintzat aroaren kexurik ez genuen izan.

Alde zaharreko karriketatik egindako kalejiraren ostean, jaialdiari hasiera eman genion 18:00etan ttanko. Etxekoek, Duguna dantza taldekoek ekin zioten dantzari lehenik, bi dantzekin: Orbaizetako joko-dantza eta Biarnoko Fricassé-a.

Jaialdi osoa doinu bera txistukatuz pasa genuen, ez ordea Orbaizetako dantzan, nahiz bikoteen arteko jokoak aurtengo jaialdiaren filosofiarekin bat egiten zuen bete-betean. Jean Michel Guilcher-ek bere " La tradition de danse en Béarn et Pays Basque français" liburuan aipatutako xehetasunei jarraikiz, montatu genuen Biarnoko Fricassé irringarria ere!

Nonbaiten Sorgin-dantza famaturik bada, Lasarte-Orian da (Antzuola eta Bergarakoen baimenaz), eta Oriako Ttakun euskara elkarteko lagunak izan genituen ondotik, kapela koniko gorriak goiti eta beheiti astintzen, muxuka eta zirrika.

Gipuzkoatik Norbegiara. Oslotik Byttomfotten folkedansgruppe heldu zitzaigun, haien Oxdans eta enparauekin. Zinez harrigarri eta aberasgarria izan zen 2.500 kilometro ingurura dauden bi herriren arteko doinu eta dantza antzekotasunak zuzenean ikustea. Hori izanen al zen garai bateko globalizazioa?

Fricassé doinuak eta horretan oinarritutako bikote dantzek osatzen duten enborraren beste adar bat ikusteko aukera izan genuen ondotik. Kataluniatik heldu zitzaizkigun Callús-eko Bastoners-ak. Dantza mimaturik ez, baina Ball de San Ferriol (Katalunian Fricassé doinuari ematen dioten izena) doinuaz lagunduta makil-dantza ikusgarria eskaini ziguten.

Fricassé doinu hori Euskal Herrian ez dugu Sorgin-dantza gisako dantzetan soilik topatzen. Xiberotik heldu zitzaizkigun Xiberoko Ikastoletako Ikasle Ohiek (XIIO) eman zuten Kerestuen dantza, horren lekuko. Maskaradetako Kerestuen ofizio osoa eman zuten, eta zamaltzaina zikiratu aurretik erakutsi ziguten nagusiak eta bere mutilak haien dantza barregarria.

Euskal Herrian oraindik, Aretxabaletatik heldu zitzaizkigun Loramendi dantza taldeko lagunak eta haien Txino-dantza. Aretxabaletan urte bakoitzeko kintoek dantzatzen dute dantza hau, Sorgin-dantzarekin antzekotasun handia duena. Oraindik ere buruan hiltzaturik dugu haien txin, txin, txin, txin mahatsa heldu gabe dago...

Okzitaniatik, Toulouse ondoko L'Union herritik heldu zitzaigun azken taldea: Le Quadrille Occitan. Haien errepertorioko beste zenbait dantzekin batera La Fricassé ere eskaini ziguten, eta dantza misteriotsu honendako argitasun pixka bat eskaini, izan ere fricasseio hitzak "haserraldia" esan nahi baitu okzitanieraz eta horrek azaltzen du neurri batean dantza honen izpiritua (haserraldia eta bakea ondotik).

Horrenbestez, bukatu zen Iruñeko jardunaldia, igandeko Eibarko emanaldiaren zain!

Nork: Ezpalak.2013/11/26 11:48:49.931523 GMT+2
Etiketak: kronika ezpalak fricasse txino-dantza sorgin-dantza iruñea 2013 | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/05/16 11:16:39.178224 GMT+2

2013ko Ezpalak jaialdiaren egitaraua


Iruñea. Maiatzak 25, larunbata

17.30ean Kalejira alde zaharreko karriketan barna.

18.00etan Ezpalak dantza tradizionalaren nazioarteko jaialdia Burgoen Plazan:


Duguna dantza taldea (Iruñea, Nafarroa)
Ttakun Kultur Elkartea (Lasarte-Oria)
Byttomfoten folkedansgruppe (Oslo, Norvegia)
Callús-eko bastoners-ak (Callús, Katalunia)
Xiberoko Ikastoletako Ikasle Ohien Elkartea (Zuberoa)
Loramendi Dantza Taldea (Aretxabaleta, Gipuzkoa)
Le Quadrille Occitan (L'Union - Frantzia)

 

Eibar. Maiatzak 26, igandea (48. Euskal Jaia)

12.00etan Euskal Jaiko kalejira Urkizutik Untzagara.

12.30etan Ezpalak dantza tradizionalaren nazioarteko jaialdia Untzaga Plazan:

Kezka dantza taldea (Eibar, Gipuzkoa)
Oinarin dantza taldea (Antzuola, Gipuzkoa)
Byttomfoten folkedansgruppe (Oslo, Norvegia)
Callús-eko bastoners-ak  (Callús, Katalunia)
Xiberoko Ikastoletako Ikasle Ohien Elkartea (Zuberoa)
Loramendi Dantza Taldea (Aretxabaleta, Gipuzkoa)
Le Quadrille Occitan (L'Union, Frantzia)
Esbart català de dansaires (Bartzelona, Katalunia)

17.00etan Erromeria Aiko taldearekin.

Nork: ezpalak.2013/05/16 11:16:39.178224 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/05/15 18:27:42.962469 GMT+2

2013ko Ezpalak jaialdiaren kartela

Nork: ezpalak.2013/05/15 18:27:42.962469 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/05/15 16:01:13.150246 GMT+2

Sorgin-dantza eta enbor bereko ezpalak , 2013ko ezpalak

Aurten sorgin-dantza eta enbor bereko ezpalak zarta araziko ditugu 2013ko gure jaialdian. Euskal Herrian Oriako eta Antzuolako sorgin-dantzak dira ezagunenak, baina Mutrikun, Zarautzen eta Bergaran ere dantzatu izan dira.

Eta gurean ez ezik, taldearen egiturak, mugimenduen eboluzioak nahiz doinuak berak -dantza gehienetan entzungo duguna- antzinakoak dirudite Europa osoan: bikotekideen artean luzitu nahi izatetik hasi eta besarkadekin -edo zaplasteko eta tiroekin- amaituko dira dantzak.Inauteri gustuko koreografiak dira, eta baliteke kontakizun edo herri-ipuinen bat izatea oinarrian...

Beste alde batetik, doinua, gainera, makila-dantzak egiteko erabili izan da Kantabrian, Errioxan, Gaztelan edo Katalunian, eta horietako bat ikusteko parada ere izango dugu aurtengo Ezpalak jaialdian.

10_1919_Oria-sorgin-dantza-rekret

Oriako sorgin-dantza (1919)

Nork: makila-dantza.2013/05/15 16:01:13.150246 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/04/15 19:13:5.356804 GMT+2

Esbart català de dansaires – Bartzelona (Katalunia)

Esbart Catalá de Dansaires elkartea 1908. urtean sortu zen Bartzelonan. Bere helburua, oro har, Kataluniako dantza tradizionala ikertzea, babestea eta ezagutaraztea da. Kataluniako dantza talderik zaharrena da, oso pisu handiko elkartea, eta errekonozimendu-sari handiak merezi izan ditu. Gurean, beste batzuekin batera, ball de Sant Ferriol izeneko dantza eskainiko dute. Oso pieza ezaguna da Katalunia osoan, eta umeei azaltzen zaien Vienako San Ferriol-en istorioarekin lotzen da: Ferriol lapur-kuadrila baten buruzagia izaki, lapurretak tabernan ospatu eta artean dantza-pausu batzuk ere markatzen omen zituzten.   Urteekin bizimodua aldatu nahi izan omen zuen, eta ordura arteko lagunak ere konbentzitzen saiatu zenean, hil egin omen zuten. Ardo-zahato baten azpian lurperatu, eta handik aurrera zahato hark beti eman omen zuen ardoa, agortu gabe. Izan ere Sant Ferriol-ek, mirakuluz, atzaparrez ikutzen omen zuen zahatoa, eta horregatik Sant Ferriol-en dantzaren parte baten dantzariek atzaparra gora begira daramate.

Nork: ezpalak.2013/04/15 19:13:5.356804 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/04/15 19:10:23.591528 GMT+2

Oinarin dantza taldea – Antzuola (Gipuzkoa)

Antzuola Gipuzkoako Debagoiena bailarako herria da, egun 2000 biztanle inguru ditu, eta duela 14 urte Oinarin izena eman zioten askoz lehenagotik sortutako dantza taldeari. Antzuolan, beste ohitura batzuen artean, “Gipuzkoako dantzak” izendatzen ditugunekin lotzen diren eta beste urteren baten Ezpalak jaialdian bertan ikusi izan ditugun dantza batzuk gorde dira. Aurten, halabaina, aratusteetako igandean egiten den sorgin-dantza ikusiko dugu. Antzuolan sorgin-dantza 1922. urterarte dantzatu izan zela dokumentatu da. Ondoren utzi egin zitzaion, eta 1990. urtean ekin zioten berriro. Koreografia Lasarte-Orian egiten den sorgin-dantzan oinarritzen da, eta horrez gain, Antzuolako inaute igandean atera ohi ziren hiru pertsonaia berreskuratu zituzten Oinarin taldekoek: hartza, domadorea eta tximinoa.

Nork: ezpalak.2013/04/15 19:10:23.591528 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/04/15 19:07:6.937193 GMT+2

Kezka dantza taldea – Eibar (Gipuzkoa)

Eibarko Klub Deportiboaren barruan sortu zen Kezka dantza taldea 1958. urtean. Eibarko dantza ospakizunak sendotu eta bultzatzeko lanean dihardu ordutik.

Sorgin-dantza eta bestelako ezpalen gaiarekin lotutako hiru dantza eskainiko ditu Kezka dantza taldeak Ezpalak jaialdian. Batetik, Orbaizetako esku-dantza egingo du. Bikoteko joko-dantza honetan ondoren behin eta berriz errepikatuko diren bikote jolas eta hurbilketak ikusiko ditugu. Bestalde, Frantziako hainbat eskualdetan zabalduta dagoen  fricassee dantzaren aldaera bat dantzatuko dute Kezkako dantzari gazte eta helduek. Zehazki, Biarnon, Baigts-de-Bearn herrian, Jean Michel Guilcher ikertzaile frantziarrak bildutakoa dantza da. Bien artean, Arrateko makila txikien dantza egingo du Kezka, Ezpalak jaialdi honetan behin eta berriz entzungo dugun doinua makila-dantza horretan ere ageri baitzaigu.

Nork: ezpalak.2013/04/15 19:07:6.937193 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/04/15 19:01:40.876996 GMT+2

Le Quadrille Occitan - L'Union (Frantzia)

Le Quadrille Occitan taldea 1973. urtean sortu zen Toulouse eskualdeko L'Union hirian. Gure jaialdian, besteren batekin,  la fricassée izeneko dantza eskainiko dute. Bere jatorriari buruzko adostasunik izan ez arren, oso antzinako dantza dirudi. Geroztik oso ibilbide  desberdinak egin ditu, eta, esate baterako, jaialdian behin eta berriro entzungo dugun doinua dantza haren ondorengo kontra-dantzarena omen da. Aipatzen diren ibilbideetako batzuk Pariseko dantza-geletaraino iritsi ziren; armadako dantza-maisuek erakusten zituzten karaktere-dantzen artean ere kokatzen da. Baina Ezpalak jaialdian ikusiko dugun bertsioa -Europa osoan egiten denaren antzekoa- beste bat da: XVIII. mendearen amaieran sortua, arinagoa eta sarritan umeek egin ohi zutena. Senar-emazte batzuen arteko haserrealdia irudikatzen du, tabernan lagunekin ederki igaro ostean, senarra etxeratzen denean. Izan ere, fricasseio okzitanieraz, errezeta baten izenaz gainera, “haserrealdia” ere esan nahi baitu. Talde hau lehen ere izandakoa da Iruñean; hain zuzen 1983. urtean.

Nork: ezpalak.2013/04/15 19:01:40.876996 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/04/15 18:57:57.336059 GMT+2

Loramendi Dantza Taldea – Aretxabaleta (Gipuzkoa)

Aretxabaletan, inguruko beste herri batzuetan egiten zen antzera, festa berezi eta propio bat antolatzen zen antzina karnabaletan: bertako txinodantza. Badirudi 1934. urterarte ospatu zela. Gizonezkoek egiten zuten, eta dantzan aritzeko, emakumeen ehunezko azpikogona edo “kamixa” zuri luzea janzten zuten dantzariek, buruan kapela zahar bat eta lehenagoko oinetakoak (abarkak, abarketak...) eta galtzerdiak. Horretaz gain, aurpegia beltzitu egiten zuten ikatzez. Iladan jarri eta herrian zehar ibiltzen ziren kantuan, behetik goraino, txistularien laguntzaz. Urteak pasata, 1975ean, berreskuratu egin zen ohitura. Doinua eta jantziak mantendu egin ziren, eta abestia, euskaratu. 10-12 lagunek osatzen dute tradiziozko dantza hau: lehenago Santa Ageda eskean ibilitako  mutilek egin ohi zuten, baina 1998tik aurrera neskak ere ateratzen dira inauterietako igandeko eguerdi aldera.

 

Nork: ezpalak.2013/04/15 18:57:57.336059 GMT+2
Etiketak: fricassee sorgin-dantza 2013 ezpalak | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

Kontagailua: | Ikusi estatistika osoak