Dantzan Ikasi

Dantza tradizionalaren formakuntza alorrean zenbait lan-lerro bultzatzeko sortu zen Dantzan Ikasi. Horietako bat oinarrizko ikastaro eskaintza bat bermatzea izan da.

Ikastaroetan Gipuzkoako eskualde guztietako ikasleek parte hartu dute, eta Gipuzkoatik kanpoko hainbat dantza irakasle eta dantzari etorri dira. Guztira 41 herritatik etorri dira ikastaroetara, Gipuzkoako 27 herritatik Gipuzkoatik kanpoko 14 herritatik: Irun, Deba, Eibar, Elgoibar, Elgeta, Andoain, Añorga, Astigarraga, Donostia, Urnieta, Ataun, Beasain, Ordizia, Errenteria, Lezo, Pasai-Antxo, Ibarra, Tolosa, Villabona, Azkoitia, Azpeitia, Legazpi, Aizarnazabal, Getaria, Orio, Zumaia eta Zarautz, Iruñea, Altsasu, Barañain, Atarrabia, Zuasti, Mallabia, Markina-Xemein, Zornotza, Sestao, Galdakao, Arrangoitze, Hendaia, Gasteiz, Reno.

Dantza irakasleei begira antolatu dira ikastaroak eta errepertorio bakoitzaren tokian-tokiko irakasleak, edo prestakuntza berezikoak gonbidatu dira. Guztira sei ikastaro antolatu dira 2009 urtean:

Bizkaiko jota eta porrua
Arratiako jota bezala ezagutzera eman dena, alegia, Bizkaian eta beste hainbat tokitan ere jotak dantzatzeko estilo zaharra izan genuen aztergai lehen ikastaroan. Galdakaoko Andra Mari dantzari taldeko Kepa Artetxe eta Mikel Goitia izan ziren dantza-maisuak. Jota eta porruaren berreskuraketa lanaren nondik norakoak agertzeaz gain, horiek dantzatzeko oinarrizko irizpideak irakatsi zituzte, eta oinarrizko urratsak eta apaindurak bereizteko bidea eskaini ziguten. Jotaren ikastaroari buruzko xehetasunak dituzue hemen eta ikastaro ondoren egindako kronika hemen.

Baztango mutil-dantzak
Jauzien eta mutxikoen senidetzat har badaitezke ere, ezaugarri bereziak dituzte Baztango mutil-dantzek. Urrats gehienak jira-biran emateko ohitura eta urratsak markatu beharrean buruz ikasi beharra besteak beste. Arizkungo Patxi Larralde eta Arraoitz-eko Rafa Baron izan genituen irakasle lehen saioan, eta Patxi Laborda iruindarra bigarrenean. Billantzikorekin hasita mutil-dantza errazenak eta horiek dantzatzeko estiloa lantzeko aukera eman zuen ikastaroak. Hemen mutil-dantzen ikastaroari  buruzko xehetasunak eta hemen berriz kronika.

Goierriko dantzak
Gipuzkoako dantzetan oinarrizko erreferentzia izan da beti Goierri, bertakoak baitziren Iztueta, Olano eta Pujana, eta bertakotzat jo izan direlako gerora Gipuzkoa osora eta maisu horien eta beste batzuen eskutik zabaldutako errepertorioak. Mikel Sarriegi, Aurtzaka dantza taldeko zuzendariaren eskutik, eta Aitor Furundarenak eskusoinuarekin lagunduta, gaur egun Goierrin dantza tradizioak zertan diren, dantzakera aldetik gorde dituen berezitasunak eta zenbait dantza interesgarri lantzeko aukera izan genuen. Goierriko dantzak ikastaroaren inguru argibideak eta ikastaro ondoko kronika.

Zuberoako dantzakera
Zuberoako dantza tradizio berezira hurbiltzeko ahalegina egin genuen Jean Mixel Bedaxagar eta Jean Pierre Bordagarai urdiñarbetarrekin,  eta Argia dantzari taldeko Fernando Aristizabal eta Jexux Larrearekin. Jauziak eta Aitzineko püntiak dantzatzeko gomendioak eta estilo ñabardurak egin zituzten Bedaxagarrek eta Bordagaraik, eta zuberoako urrats izendegia ezagutzeko aukera eman zuten Larreak eta Aristizabalek. Zuberoako dantzen ikastaroaren aurkezpena eta kronika.

Argia oroimenaren haritik
60ko hamarkadaren azken zatian euskal dantzaren panorama errotik aldatu zuten Argia dantzari taldearen proposamenek. Oinarri teoriko eta praktiko berrietan oinarrituta, tokian-tokiko bilketa lan erraldoia jarri zuten abian, eta tradizioa eta sorkuntzaren inguruko gogoeta sakonetan oinarritutako eredua plazaratu zuten. Juan Antonio Urbeltz eta Iñaki Arregik Argiaren 40 urteko ibilbidearen sintesia eskaini ziguten ikastaro honetan, eta bere baitan, Argiaren azken emaitza, Axuri-beltza, Victoria Eugenia antzokian ikusteko aukera izan zen. Argiaren ikastaroaren aurkezpena eta kronika.

Dantzaren mugimenduaren eta erritmoaren pedagogia
Dantzaren mugimenduaren analisi eta erritmoaren oinarriak azalarazteaz gain, dantzaren irakaskuntza aritzeko hainbat gomendio, estrategia eta aukera desberdin aurkeztu zituzten, eta dantzaren mundua ulertu, bizi eta gozatzeko beste hainbat gogoeta eskaini zituzten ikastaro honetan Aiko taldeko Sabin Bikandi, Larraitz Artetxe eta Patxi Labordak maisuek. Ikastaroaren inguruko xehetasunak eta ikastaro ondoko kronika.

Ikasleetako batzuei urteko ikastaro eskaintzaren balorazioa egiteko eskatu diegu. Hona zer kontatu diguten:

Maite Maiz
Itsasi dantza taldea

Ikastaroak orokorrean oso ondo joan dira, gure dantza taldekoak aspalditik genbiltzan ikastaroen billa eta oso ondo etorri zaizkigu hauek. Ni konkretuki hiru ikastaroetan izan naiz. Hiru ikastaro hauetako planteamendua egokia iruditu zait, bakoitzak bere oinarriak argitu baitizkit eta oinarri hauetatik abiatuta dantza garatzen jarraitu. Hau jakinda dantza beste begi batzuekin ikasteko, ikusteko, ulertzeko eta ondorioz irakasteko aukera eman dit.

Ikastaro hauen alderdi txarrenetako bat aipatze arren, esan behar informazio asko jasotzen dela denbora gutxian eta askotan ezin asumituta edo aldi batzuetan galduta ibili naizela.

Irakaslegoaren aldetik oso egokiak iruditu zaizkit, beraiek egindako ikerkuntza lanak erakutsi bait dizkigute eta honek nire formakuntzan asko lagundu dit. Ikaslegoaren aldetik ere ondo iruditu zait base bat daukagun ikasleak izatea, edota dantza irakasten gabiltzanak izatea, nola edo hala ikastaroko helburuak lortzen lagundu baitu eta beste alde batetik dantza talde desberdinetako kideen ezagutza eta harremana sortzea lortu baitu.

Bukatzeko esan balorazio positiboa duela izan naizen ikastaroek eta aurrerantzean ere ikastaroak izango direnaren esperantzan nagoela gure kulturaz oraindik zer ikasia baitugu. Zuen berri izango dudalakoan eta eskerrak emanez aukera hauek sortzeagatik agurtzen naiz.


Aitor Sorazu
Bizkargi Musika Eskola

Programaren planteamendua guztiz egokia iruditzen zait, uste dut bazegoela horrelako zerbait egiteko beharra. Gainera ni bezalako irakasle batentzat guztiz beharrezkoa ikusten dut dantzaren alorrean dagoen hutsune hori betetzeko bidea edukitzea.

Programan zehar jasotako ikastaroei buruz, orokorrean denak izan dira oso interesgarriak, bestela parte hartzeari begiratu besterik ez dago jendearengan sortu duten interesa ikusteko, era batera edo bestera denetan ikasten duzu zerbait eta horrelako ikastaroetan zu bezala dabilen beste jende ugarirekin egoteko aukera izaten duzu, beraiekin zure kezka eta burutazioak elkartrukatzeko aukera izaten duzularik.

Antolakuntza ere guztiz erosoa izan da, informazio guztia egoki asko jaso ahal izan dugu, bai e-mail bidez eta baita dantzan.com webgunearen bitartez. Kontrola ere oso ona izan da eta parte harzaileen asistentzia une guztietan ondo zaindu da.

Ikastaroetan izan ditugun irakasleei buruz esan behar dut denetik izan dugula, guztiek erakusten zituzten dantzei buruz asko zekiten, gero beste kontu bat izango litzateke dakiten guzti hori erakusteko ohiturarik ba ote duten edo ez, hori ere asko antzematen baita zenbait kasutan, baina hori beti gerta daitekeen zerbati dela iruditzen zait. Irakasleek egin duten esfortzu hori baloratu beharrekoa da. Gainera zenbait ikastarok luzapen bat beharko luketela iruditzen zait.

Aitziber Ubegun eta Eder Valladares
Kemen dantza taldea

Urtetan zehar nahiko intuizioz jardun dugula kontuan izanik, honelako ikastaroek benetan laguntzen digute gure eguneroko lanean dantza taldean. Eginiko ikastaroak hiru multzotan sailkatzen ditugu, batetik zehazki errepertorio desberdinei dagozkienak; hauek baliagarriak eta behar beharrezkoak izanda ere, beste bi multzoetakoak, arlo teoriko nahiz dantzaren pedagogiarenak, azpimarragarriak iruditzen zaizkigu, hauetan formazioa lortzea zailagoa baita. Irakasle izan ditugunak erreferente dira landuriko gaietan eta  aberasgarria izan da beraiekin jardutea. Oraindik ere hutsune asko izaten jarraitzen dugulako eta formazioak etengabekoa izan behar duelako.

Ikastaroen inguruko informazioa eskuratu, izena-eman eta partehartzea benetan erraza egin zaigu.

Gipuzkoako Foru Aldundiko kultura sailetik adierazi digutenez pozik daude 2009ko ekitaldiak eman duenarekin eta 2010ean ere ikastaro hauekin jarraitzea nahi dute, beraz, laster ekingo diogu ikastaro sorta berria antolatzeko lanei. Zuen balorazioak eta iritziak utzi nahi badituzue azpian duzue erantzuna uzteko modua edo bestela gure ohiko posta helbidera, ikasi@dantzan.com helbidera idatzi dezakezue.

Dantzaren irakaskuntzan dihardutenentzat lagungarri izan daitezkeen hainbat ekarpen, gako eta gogoetak eskaini ditu Aiko taldeak abenduaren 28an, 29an eta 30ean, Donostian, Victoria Eugenia Antzokiko dantza-gelan eskainitako ikastaroan. "Dantzaren mugimendua eta erritmoaren pedagogia" izenburua zuen ikastaroak, baina Sabin Bikandi, Larraitz Artetxe eta Patxi Labordak maisuek dantzaren mugimenduaren analisi eta erritmoaren oinarri batzuek azaltzeaz gain, dantza eskoletarako hainbat gomendio, estrategia eta aukera desberdin aurkeztu zituzten, eta dantzaren mundua ulertu, bizi eta gozatzeko beste hainbat gogoeta eskaini dituzte.



Dantza klasean erritmoak lantzeko eta mugimenduak modu samurrean transmititzeko sistemak landu dira ikastaroan. Dantza mugimenduetan oinarrizko sistema eta beren ezaugarri erritmikoak identifikatzen ikasteko tresnak eskaini dituzte, eta apaindurak eta oinarriak bereizitako, horiekin jolasteko estrategiak aurkeztu dituzte. Bikoteko dantzak (pasodoble, bals, mazurka edo jotak), soka-dantzak edo jauziak erabili dituzte sistemak ulertu eta tresna pedagogikoak garatu ahal izateko.



Dantza irakaslearen jarduerarako musikaren ezagutzak duen garrantziaz ohartarazteaz gain, dantzarako jotzen duen musikariak dantza ezagutzeak duen garrantziaz ere aritu dira.



Etengabeko formazio eta ikasketa batean aritu beharra, eta errepertorioaz haratago, dantzaren oinarriak eta prestakuntza teorikoak sendotu beharra trasnmititu dute Aiko taldeko irakasleek.

• Dantzan Ikasi: Aiko taldearen ikastaroa [argazkiak]
  

Donostiako Argia dantzari taldearen ibilbidea, oinarriak eta ekarpenak ezagutzeko aukera izan genuen Juan Antonio Urbeltz eta Iñaki Arregik eskainitako "Argia, oroimenaren haritik" ikastaroan. Ikastaroak bi saio teoriko izan zituen Dantzagunean, abenduaren 1ean eta 9an, eta bien artean, abenduaren 4an, Victoria Eugenian eskaini zen Axuri-beltza ikuskizuna ikusteko aukera izan zuten ikasleek.



Argia dantzari taldearen gidaritza 1966an hartu zuen Juan Antonio Urbeltz-ek, eta garai horretan euskal dantzaren egoera zein zen deskribatu zuten. Gerra-osteko giroa, erreferentzien galera, dantza-maisuen aro bukaera, dantza-taldeak, txapelketak, alardeak, manierismoa, e.a. Giro horretan lan teoriko eta praktikoa uztartuz, sustraietara  jotzearen garrantziaz ohartzen da Argia eta Oteiza edo Caro Baroja moduko laguntzaileen babesarekin, dantza tradizionalaren ikuspegi berri bat ekarriko du plazara eta antzokira.



Lehen urteetako tokian-tokiko bilketa lan etnografikoa izugarria izango da: Berriz, Oñati, Lesaka, Baztan, Lizartza, Bedaio, Lasarte-Oria, Malerreka, Leitza, Iribias, Imotz, Auritze, Aezkoa, Azkarte, Uharte Garazi, Makea,... Azken dantza-maisuekin zuzenean ikasteko aukera izan zuten: Ignacio Gordejuela, Alejandro Aldekoa, Etxahun Iruri, Faustin Bentaberri,...

Euskal Herriko tradizioa ongi ezagutzeaz gain, Europako markoa aintzat hartu behar dela ikusten dute Argiak arduradunek, testuinguru horretan garatu baita gure tradizioa eta harreman horien zantzuak behin eta berriz ageri baitira gure folklorean. Ez gara isolatuta izan.



Bilketa lan horiek ikuskizunen bidez zabaltzen eta ezagutzera ematen joan ziren, baita emanaldi monografikoak eginez ere: Nafarroa (1970), Gipuzkoa (1972), Lapurdi (1974), Zuberoa (1978),... 1986tik aurrera bildutako materialekin ikuskizunak prestatu ditu Argiak: Irradaka, Zortziko, Muriska, Alakiketan, Kondharian, Pas de Basque, Axeri-boda, Axuri-beltza.

Tradizioa eta sorkuntzaren arteko mugak non dauden galdetu zuten Urbeltz eta Arregik, eta sorkuntzari buruz beraiek duten jarrera aurkeztu zuten.

Dantza jauziak eta aitzineko püntüak xiberuko maneran dantzatzen ikasteko ikastaroa izan genuen azaroko lehen astean. Lehenengo eta behin, Ikerfolk elkarteko Fernando Aristizabal eta Jexux Larrea dantza-maisuekin aitzineko püntüen izendegia eta urratsen definizioa landu genuen. Ondoren, Jean Mixel Bedaxagar eta Jean Pierre Bordagarai urdiñarbetarrekin zuberoako dantza estilora hurbiltzeko ahalegina egin genuen. Ikasle multzo eder batek interes biziz jarraitu du ikastaroa.



70.eko hamarkada bukaeran Jean Mixel Bedaxagar, Gath Arahne eta Etxahun Iruri-rekin ikasi zituen Zuberoako dantzak Argia dantzari taldeak. 2002. urtean Zuberoako dantza izendegia landu eta ikasteko metodo bat argitaratu zuten Argia taldeko Fernando Aristizabal eta Jexux Larreak Jira Galdua aldizkarian. Gida  horretan oinarrituta, urratsak, horien izenak eta oinarrizko aldaira batzuk landu eta ikasi genituen azaroaren 3an eta 5ean Dantzagunean egindako bi lan-saioetan.



Ikastaroko hirugarren saioa  azaroaren 7an burutu zen, Dantzagunean bertan. Urdiñarbetik etorri ziren bi dantza-maisuak: Jean Mixel Bedaxagar eta Jean Pierre Bordagarai. Bedaxagarrek Zuberoako dantzakerara sarrera orokor bat egin ondoren, dantza-jauziak egiteko gomendioak eta urratsen azalpenak eskaini zituen Bordagaraik lagunduta. Ondoren, aitzineko püntiak landu genituen, Bordagaraik irakasle lanak eginez eta Bedaxagarrek aholkuak emanez eta xirula eta ttunttunarekin lagunduz.





Ikastaroa osatzeko Jean Mixel Gilcher ikertzaile frantziarrak 60ko hamarkada bukaeran Zuberoan hartutako hainbat dantza irudi ikusteko aukera izan genuen.

• Dantzan Ikasi: Zuberoako dantzakera [argazkiak]
  

Dantzaren mugimendua eta erritmoaren pedagogia
Patxi Laborda, Sabin Bikandi eta Larraitz Artetxe
Aiko Taldea

Datak: Abenduak 28, 29 eta 30
Ordutegia: 10.00 – 13.00
Lekua: Victoria Eugenia antzokiko dantza-gela (Republica Argentina 2, 20004 Donostia)
Ikastaroaren prezioa: 30 €
Izena emateko epea: Abenduak 13

Dantzaren mugimendua eta erritmoaren pedagogia
Zuzen-zuzenean dantza irakaskuntzan diharduten dantzari eta dantza-irakasleei begira prestatutako ikastaroa da honako hau. Dantzaren transmisioan eta irakaskuntza ahaleginetan izaten diren hutsunea eta zalantzen aurrean lagungarri gertatuko diren oinarri eta ezagutza teoriko zein praktikoak eskainiko ditu Aiko taldeak. Dantza irakaskuntzan, mugimendu eta erritmoaren lanketan aritzeko oinarri teoriko, metodologiko eta praktikoak eskainiko dituzte ikastaro honetan Sabin Bikandi, Patxi Laborda eta Larraitz Artetxek. Dantza klasean erritmoak lantzeko eta mugimenduak modu samurrean transmititzeko sistemak landuko dira ikastaroan.

Patxi Laborda
Dantza maisu, koreografo eta txuntxuneroa. Ikuskizun ezberdinen gidoilari eta zuzendaria, dantzen berreskuratze edo birsortze prozesuetan aditua da. Neguko folklorean berezitua, hainbat lan egind ditu euskal dantzaz, neguko solstizioaz eta inauterien inguruan. Gaur egun Bilboko musika eskolako dantza maisu bezala aritzen da.

Larraitz Artetxe
Dantzari eta dantza irakaslea. Euskal Herri eta mundu osotik dantzan aritua Galdakaoko Andra Mari Dantza Taldearekin 1988. urtean hasi zenetik. Dantza irakasle moduan gazte eta helduekin lanean ari da azken urteotan hainbat herri eta erakundek antolaturiko ikastaroetan. Jotaren dantzatzeko modu tradizional zaharren azterketa eta pedagogian espezializatua.

Sabin Bikandi
Goi mailako musika irakaslea eta Etnomusikologian Doktorea Londreseko unibertsitatean. Hainbat talde eta erakundetan aritu da irakasle edo/ta jotzaile moduan. Txistulari aldizkariko zuzendaria izan zen (1992-1995). Konpositore gisa, txistu eta tradiziozko musika inguruan hainbat musika lan idatzi eta moldatu ditu. Gaur egun, Bilboko udaleko danbolinteroa da eta Musikeneko tradiziozko dantza-maisua.

• Ikastaroan izena emateko egin klik hemen

Argia oroimenaren haritik
Juan Antonio Urbeltz eta Iñaki Arregi - Ikerfolk

Datak: Abenduak 1, 4 eta 9
Abenduak 1, asteartea
19:00 –  21:00 Juan Antonio Urbeltz eta Iñaki Arregi
Abenduak 4, ostirala
20.00 Axuri-beltza ikuskizuna Victoria Eugenia antzokian
Abenduak 9, asteazkena
19:00 – 21:00 Juan Antonio Urbeltz eta Iñaki Arregi

Lekuak:
Saio teorikoak: Dantzagune (Arteleku) Kristobaldegi, 14. Txomin Enea, Donostia
Axuri-beltza ikuskizuna: Victoria Eugenia antzokia, Donostia.
Ikastaroaren prezioa: 30 €
Izena emateko epea: Azaroak 13


Argia oroitzapen gisa
Euskal Herriko dantza tradizionalaren azken lau hamarkadetan erreferentzia nagusietako bat izan da Argia dantzari taldea. 60Ko hamarkadaren bigarren erdian tradiziozko dantzan aritzeko iturrietara jo beharraz ohartarazi zuen eta bilketa eta ikerketa lanak egiteko, eta tradizio dantzatuak biziberritzeko gaur egun zutik dirauten oinarriak jarri zituen Urbeltzek zuzendutako taldeak. Argia-ren 40 urteko lanaren sintesia izango da abenduaren 4an, Donostiako Victoria Eugenia antzokian eskainiko den Axuri-beltza ikusgarria, eta emanaldi horren inguruan Argia dantzari taldearen 40 urteko ibilbidea eta egindako ekarpenen errepasoa egingo dute Juan Antonio Urbeltz-ek eta Iñaki Arregik ikastaro honetan. Oinarri metodologikoak, bilketa etnografikoaren egunerokoa eta sortze prozesuak aztertuko dituzte Argiaren emarian oinarrituta. Bi saio teoriko eta zuzeneko emanaldia ikusteko aukera eskainiko ditu ikastaroak. Ikastaroan aztertuko diren edukiak praktikan eta eszenatokian ikusteko aukeran izango da  abenduaren 4an eskainiko den Axuri-beltza ikuskizunean.

Juan Antonio Urbeltz
Iruñean jaio bazen ere txikitatik Donostian bizi da. Goizaldi taldean, Ignacio Gordejuala maisu zuela dantzatzen hasi, eta 1965. urtean Argia taldean euskal folklorearen inguruko lanari ekin zion. Bertan, apurka-apurka ondare aparta osatzen joango diren hamaika dantza eta melodia bildu ditu. Euskal Herriko folklore-dialektoei eskainitako programa monografikoen inguruan, bostehun melodia baino gehiago erakutsi dira. Euskal kultur tradizionalaren jarraipenerako egindako ekarpenetan jantziak, instrumentuak, forma orkestralak eta koreografiak berreskuratu dira. Funtsezko ekarpena lan-mota diferenteetan egindakoa, 1978an Euskadiko Kutxak editatutako Dantzak liburutik hasi eta hamaika hitzaldi, irrati-programa, egunkarietako artikulu, disko-edizio eta abar arte. 1988an Zortziko ikuskizuna estreinatu zuen; 1989an berriz Muriska baleta bertan sartu ondoren, ikuskizunak Alakiketan izena hartu zuen. Geroa beste ikuskizun gehiago etorriko dira: Kondahrian, Pas de Basque eta estreinatu berria den Axeri Boda. Guztietan bere sormen lanaren ekarpenek dantza eta koreografiaren mundua, musika eta jantzien muduekin lotzen du modu oso eta integral batean.

Iñaki Arregi
Andoainen jaioa eta egun Donostian bizi da. Dantza munduan, lehen urratsak 1970garren urtean ematen ditu, herriko dantzari taldean, handik bost urtetara Donostiako Goizaldi taldean dantzari bezala jarraitzeko. Hamaika urtez talde honen ekimenetan parte hartzen du Ignacio Gordejuela maisu duelarik, azken hauetako lau urtetan, bertako zuzendari artistiko izan zelarik. 1986 inguruan, Ikerfolken partehartzen hasi zen Juan Antonio Urbeltzen zuzendaritzapean, eta Argia taldea egiten ari zen dantza ikuskizun berritan parte hartu zuen. 1988tik aurrera aurkezten diren Irradaka, Zortziko, Alakiketan, Kondharian, Pas de Basque eta Axeri Boda ikuskizunetan dantzari eta dantza maisu lanak bete ditu. Euskal Herriko dantza tradizionalei lotutako ezagutzarekin batera, bere prestakuntza, dantzaren beste alorretara ere zabaltzen da, hala nola: dantza garaikidea, beste herrialde batzuetako dantza tradizionalak (Ingalaterrako Morris dantzak, Errenazimentuko dantzak, Greziako dantzak, Eskoziako kontradantzak, Bulgariako dantzak, Probentzako dantza militarrak, eta abar), klaket, bikote dantzak, etab.

• Ikastaroan izena emateko egin klik hemen

Zuberoako dantzak
Jean Mixel Bedaxagar, Jexux Larrea eta Fernando Aristizabal

Datak: Azaroak 3, 5 eta 7
Azaroak 3, asteartea
20:00 – 21:30 Aitzineko puntüak  – Jexux Larrea eta Fernando Aristizabal
Azaroak 5, osteguna
20:00 – 21:30 Aitzineko puntüak  – Jexux Larrea eta Fernando Aristizabal
Azaroak 7, larunbata
10:30 – 13:30 Zuberoako dantzak eta zuberotar dantzakera  – Jean Mixel Bedaxagar

Lekua: Dantzagune (Arteleku) Kristobaldegi, 14. Txomin Enea, Donostia
Ikastaroaren prezioa: 25 €
Izena emateko epea: Urriak  25

Zuberoako dantzak
Asko dira Zuberoako dantzak egiten dituzten manexak (zuberotarrek zuberotar ez direnak izendatzeko erabiltzen duten izena). Ikastaro honetan dagoeneko zuberoako dantzak ezagutu eta dantzatzen dituzten dantzari eta dantza irakasleek ezagutza hori zorroztu eta zehazteko aukera izango dute.
Lehen bi saioetan, Argia taldeko Jexux Larrea eta Fernando Aristizabal-ek Zuberoako dantzetan erabiltzen diren oinarrizko urratsak eta aldairak, Aitzineko Puntüak, errepasatu, zehaztu eta bakoitzari dagokion izenarekin landuko dituzte.
Hirugarren saioan, Jean Mixel Bedaxagar urdiñarbetarrak xiberuko dantzaerari buruzko argibideak emango ditu, eta Jautziak eta Aitzineko puntüak xiberuko maneran dantzatzeko aholkuak eskainiko ditu.
Ikastaro honetan parte hartzeko Zuberoako dantzen oinarrizko ezagutza izatea gomendatzen da.
 
Jean Mixel Bedaxagar
Urdiñarben jaioa, aita, osaba eta aitona dantzariak zituen dantzari familia batean hazi zen Jean Mixel Bedaxagar eta dantzan eman zituen lehen urratsak, maskaradetan parte hartuz. Ondoren, 18 urterekin heldu zion xirulari, eta 23 urterekin kantuari. Besteak beste Garat Arhan eta Pierre Bordazaharre “Etxahun Iruri” izan zituen maisu. Hainbat pastoraletan parte hartu du eta Agosti Xaho (1988) izenekoa berak idatzi zuen. 1976an kantatu zuen jende aurrean lehen aldiz. 1983an Xiberoa diskoa argitaratu zuen eta ondoren etorri dira Otea lili denean (1995) eta Bedaxagar (1996). Oraintsu Auñamendi izeneko lan berri grabatu berri du eta laster izango da kalean. Kantagintzak ezagutarazi du Bedaxagar, baina berak dioenez “Ni lehenik dantzaria naiz, txirula-jotzailea ondoren eta kantaria gero.“

Fernando Aristizabal
Argia dantzari taldean egin du bere dantzari eta dantza-maisu ibilbidea. 1967an hasi zen dantzan Argian eta talde horrekin parte hartu du tokian-tokiko ikerketa, ikasketa eta bilketa lanetan, eta emanaldi eta irakaskuntza jardueretan ere. Besteak beste Argiak prestatutako Gipuzkoa, Nafarroa, Lapurdi eta Zuberoako dantzen inguruko ikuskizun monografikoetan parte hartu zuen, eta 1988tik aurrera Zortziko, Alakiketan, Kondharian, Pas de Basque eta Axeri-Boda ikuskizunetan dantzari eta dantza-maisu lanak egin ditu. Euskal herriko dantzez gain Berpizkundeko dantzetan eta Europako ekialdeko dantzetan prestakuntza du, eta dantza-maisu lanetan eskarmentu zabala. 2002an, Zuberoako dantza urratsak lantzeko Aitzineko Puntiak metodoa argitaratu zuen (Jira Galdua 3. zkia - Ikerfolk) Jexux Larrearekin elkarlanean.

Jexux Larrea
Donostiako antigua auzoko Jakintza ikastolaren dantzari taldean hasi zen dantza munduan Jexux Larrea. Hamazazpi urte zituela taldeko ardura bere gain hartu zuen eta handik gutxira Argia taldean sartu zen. Harrezkero, Argiako lan-taldean jardun du tokian-tokiko informanteekin ikerketa, bilketa eta ikasketa lanak eginez, eta Argiak prestatutako ikuuskizun guztietan parte hartu du dantzari eta dantza-maisu lanetan: Zortziko, Alakiketan, Kondharian, Pas de Basque eta Axeri-boda hurrenez hurren. Euskal herriko dantzez gain Berpizkundeko dantzetan probentzako karaktere dantzetan, Eskoziako kontra-dantzetan eta Europako ekialdeko dantzetan prestakuntza du. Hainbat ikastola, talde eta elkartetan aritu da dantza irakaslelanetan, biata Renoko Unibertsitateko taldean ere. Zuberoako dantza urratsak lantzeko Aitzineko Puntiak metodoa argitaratu zuen (Jira Galdua 3. zkia - Ikerfolk) 2002an Fernando Aristizabalekin elkarlanean.

• Ikastaroan izena emateko egin klik hemen
  

Udazkenerako dantza ikastaro eskaintza berri batekin dator Dantzan Ikasi. Zuberoako dantzen ezagutzan sakontzeko aukera izango dugu besteak beste Jean Mixel Bedaxagar bera irakasle hartuta, azken 40 urteotan dantza tradizionalaren alorrean erreferente nagusienetakoa den Argia taldearen oinarriak eta emariak ezagutzeko parada izango dugu eta dantzaren mugimenduaren analisian eta dantzaren pedagogian ekarpen garrantzitsuak egiten ari den Aiko taldearekin dantzaren irakaskuntza jarduteko oinarriak landuko ditugu.

Maiatza eta iraila bitartean burutu diren ikastaroek harrera polita izan dute eta Gipuzkoan dantza irakasleak eta dantzariak oro har, dantza ikasteko gogotsu daudela frogatu ahal izan dugu. Maiatzean Bizkaiko jota zaharren inguruko ikastarorako 60 lagunek eman zuten izena. Bi txandatan antolatu behar izan genuen, Dantzagunen (Arteleku) lehena eta Zarautzen bigarrena Zarauzko Udalaren laguntzarekin. Galdakaoko Andra Mari dantza taldeko Kepa Artetxe eta Mikel Goitia izan genituen dantza-maisu. Arratiako jota bezala ezagutzera eman den jota ereduaren jatorria, testuingurua eta dantzatzeko urrats eta arauak ikusi eta ikasten hasteko egokiera izan genuen.

Uztailean, Baztango mutil-dantzen ikastaroa egin genuen.  Arizkungo Patxi Larralde eta Arraiotz-eko Rafa Baron izan genituen irakasle lehen jardunaldian, eta Patxi Laborda bigarrenean. Mutil-dantzak egiteko estiloa, karakterra, dantzaerarekin ardura handia erakutsi zuten irakasleek. Baztango dantza sorta honen urrats nagusien ezagutzara hurbiltzeko aukera izan genuen, eta horiek landu ahal izateko dokumentazio eta musika eskuratu ziguten irakasleek.

Irailean Goierriko dantzak izan ditugu ikasgai. Aurtzaka dantza taldeko Mikel Sarriegiren eskutik Goierriko dantzen aberastasuna ezagutzeko modua izan dugu eta aurkeztutako errepertorio zabaletik dantza batzuk praktikoki landu ditugu.

Ikastaroekin batera aurrera doaz Dantzan Ikasik martxan jarritako beste ekimenak. Gipuzkoako dantza irakasleen direktorioa osatuta dago eta horiekin egindako inkestaren emaitzak laster emango ditugu ezagutzera. Horrez gain, dantza tradizionalaren curriculum bat osatzeko adituen eta elkarte esanguratsuen proposamen eta irizpideak jaso dira  eta material horreki apailatuko den proposamena aztertu eta eztabaidatzeko zabalduko da datozen hilabeteetan.

• Dantzan Ikasi 2. boletina (pdf)
  

Goierriko dantzen ibilbide historikoa eta egungo errealitatea ezagutzeko aukera bikaina eskaini digu Mikel Sarriegik irailaren 26an Dantzagunean (Artelekun) eskainitako ikastaroan.

Goierrin garai batean izan ziren dantzak eta gaur egun dantzatzen direnak aurkeztu dizkigu, eta azken urteotan berreskuratu zein berregin direnen berri eman digu.

Horrekin batera, gaur egun Gipuzkoako dantza orokortzat ditugunak (brokel-dantza sorta osoa, ezpata-dantza, jorrai-dantza...) Juan Inazio Iztueta, Jose Antonio Olano eta Jose Lorenzo Pujana dantza-maisuek XIX. eta XX. mendeetan Goierritik Gipuzkoa osora zabaldu zituztela gogorarazi ondoren, dantza sorta horiek Gipuzkoan (Donostian Goizaldi taldearekin adibidez) izan duten formulazioa eta dantza-maisu lokalen segidak Goierrin izan duen ibilbidearen arteko konparaketa interesgarria eskaini digu Mikel Sarriegik.

Ikerfolk-ek argitaratutako Gipuzkoako dantza urratsen sistematizazio eta antolaketatik abiatuta (Jira Galdua, 2001) Goierriko azken dantza-maisuek transmititutako urrats horien definizio eta gauzatze zehatzak aurkeztu dizkigu Sarriegik. Konparaketa lanak dantza-tradizio horren ikuspegi zabal eta osatuagoa eskaintzen digu, eta Sarriegi berak azpimarratu bezala, herrietako aldaerak balorean jartzen lagundu dezake.

Urratsez gain, zenbait dantzaren alderak (Ordiziako ezpata-dantza adibidez) praktikan ikasi ditugu Aitor Furundarenak soinuarekin lagunduta. Bukatzeko, ikerketa lanak agerrarazi dituen dantzen arrastoetatik abiatuta egindako berregite lanetako bat ere ikasi dugu: Sarian Zunzun.

• Dantzan Ikasi: Goierriko dantzen ikastaroa [argazkiak]

Maiatzerako aurreikusita bazegoen ere, azkenean uztailean egin dugu Baztango mutil-dantzen ikastaroa. Uztailaren 11an Patxi Larralde eta Rafa Baron izan genituen irakasle, eta uztailaren 18an Patxi Laborda.

Arizkundik eta Arraiotz-etik etorri ziren Patxi Larralde eta Rafa Baron. Pausoz pauso urratsak azaldu eta landu genituen: erdizke, ezker, eskuin, eskuin ta hiru, ezker batekin, eskuin batekin, aitzinet pasa, gibelerat pasa, osua, ebatsi, ezker hirurekin,... Eta urratsak ikasi ahala horiekin dantzak osatzen joan ginen: Hiru puntukoa, billantziko, kito-dantza, billantziko txiki, billantziko zaharra, zahar dantza, mando zaharraine, zazpi-iauzi, zazpi-iauzi zaharra, añarxume...

Dantzaera

Mutil-dantzak egiteko estiloa, karakterra, dantzaerarekin ardura handia erakutsi zuen Patxi Larraldek. Urratsak ikasi ahal, txistua eta danbolina hartu, eta dantzan jartzen gintuen Rafa Baron-ek urratsak markatzen zizkigun bitartean. Jauzietan bezala, urratsak esanez aritu gara ikastaroan, baina plazan ez dago inor urratsak esaten dituenik, eta buruz ikasi behar dira segida guztiak.

Dantza eta dantza artean, atseden hartzen genuenean, Baztango mutil-dantzen testuinguruari buruzko xehetasunak azaldu zizkigun Patxi Larraldek. Noiz, non eta nola dantzatzen diren, sistematizazioan egin den bidea, transmisioaren egoera, generoaren inguruko eztabaida....

Ikasitakoa finkatzen

Ikastaroaren bigarren ekinaldian, Patxi Labordak eman zion jarraipena Larraldek eta Baron-ek hasitako lanarekin. Labordak izan zituen maisu eta maistra desberdinak aipatu zizkigun, eta estilo eta nomenklatura aldetik dauden desberdintasunak zehaztu zizkigun. Memoria koreografikoa lantzen joateko urratsak esan gabe dantza sekuentziak lantzen hasi ginen.

Mutil-dantzen XX. mendeko historiaren zertzelada batzuk eskaini zizkigun, eta bi txistulariren grabazioekin aritu ginen ensaiatzen: Maurizio Elizalde eta Agustin Erasoren doinuekin. Mutil-dantzen hastapeneko errepertorio eta urrats nagusien ezagutzara hurbiltzeko aukera izan genuen, eta horiek landu ahal izateko dokumentazio eta musika eskuratu zigun Labordak.

• Dantzan Ikasi: Mutil-dantzen ikastaroa. [Argazkiak]