Dantzan Ikasi

Dantza-jauzien sistema eta estilora bidaia egin genuen 2010eko uztailaren 3an Dantzagunean. Baionatik Claude Iruretagoiena etorri zitzaigun goizean eta Itsasutik (Bordelen bizi bada ere gaur egun) Xabier Itzaina. Bien artean, dantza-jauzien mundura bidaia gidatu zuten, eta dantza errepertorio atsegin eta eskeronekoa izateaz gain, dantzatzeko hainbat estilo eta xehetasun daudela (eta gehiago izan direla) ikasteko aukera izan genuen.



Claude Iruretagoienarekin jardun genuen goiz partean. Pierre Beteluren ikaslea izan zen Claude, baina ondoren han eta hemen ibili da garai bateko dantzariekin ikasten, eta Amikuzeko bailaran molde zaharrean dantza egiten zuten dantzariekin ikasteko aukera izan zuen. Berpizkundeko dantzak ikasten aritu izan da eta horrek dantza-jauzien sistema hobeto ulertzeko gakoak eskaini dizkio.



Branleak eta dantza-jauziak, pavanak eta martxak, dantza sistema ulertzeko argibideak eman zizkigun Claude Iruretagoienak, eta baita horietan oinarrituta dantza-jauziak dantza egiteko estilo gomendio batzuk ere: pultsoa, gorputzaren jarrera, erdiarekiko begirunea, e.a. Amikuzen hartutako zenbait irudi ikusi genituen ahoz adierazten zuenaren argigarri. Estilo aldetik toki batetik bestera dauden ñabardurak eta aldaerak ere aurkeztu zizkigun, eta hori guztia buruan dantza-jauzi batzuk egiteko aukera izan genuen.



Bazkalostean Xabier Itzainaren txanda izan zen. Itzaina itsasuarra da eta bere inguruko dantzakera landu du batez ere, baina arratsaldeak aurrera egin ahala konprobatu genuen Lapurdi, Nafarroa Beherea eta Zuberoako dantzakerak ezagutzen dituela. Dantza-jauzien inguruan bildua duen dokumentazioaren laburpen txiki bat egin zuen lehenik eta behin. Dantza-jauzien kontestuak zeintzu izan diren, eta XX. mendean maiz egin ziren dantza primakak edo lehiaketak aipatu zituen. Lehiaketa horien bilketa lana egina du, eta zein jauzi eta zein dantzari aritzen ziren jakiteko aukera izan da horri esker.



Lapurdiko barnekaldean dantza-jauziak egiteko erabili izan den dantza estiloa landu genuen saio praktikoan. Txirula eta ttun-ttuna atera eta emandako argibideei jarraituz dantza jarri gintuen Xabier Itzainak. Bukatzeko, kabalkada eta Besta Berrietako martxak eta inauterietako kaskarot martxak egin genituen, dantza-jauzien estiloan eragina izan duten dantzak baitira.

• Dantza-jauzien ikastaroa - Dantzan Ikasi 2010 [argazkiak]
  

Dantzara begira gorputzaren prestakuntza fisikoa eta teknikoa lantzeko bide desberdinak proposatu zituen Josu Mujikak Dantzagunean 2010eko ekainaren 19an eta 26an eskainitako ikastaroan. Dantza tradizionalean ibili zen gaztetxoa zela Mujika, eta ondoren Bartzelonan IT Dansan eta Beljikan, Maurice Bejart-en Mudra eskolan osatu zuen bere formazioa. Dantzari profesional bezala Beljikan eta Italian aritu ondoren, dantza irakasle aritzen da Euskal Herrian.



Dantza tradizionalaren alorrean hain ohikoak ez diren ariketa eta mugimendu sorta zabal bat landu zituen bi egunetan zehar Josu Mujikak. Askotan mugimendu bat edo pauso bat egiten blokeatu egiten gara, eta horregatik mugimendu eta urrats sorta zabalago batekin lan egitera gonbidatu gintuen Mujikak, gero ohikora itzultzen garenean askoz samurrago gertatuko zaigulako.



Lurreko ariketak, zutikakoak, barrakoak eta diagonalak egin genituen, eta espazio bakoitzean landu daitezkeen aukera desberdinetako batzuk probatzeko aukera izan genuen. Musika, urrats konbinazio eta mugimendu desberdinak probatu eta lantzera animatu gintuen Josu Mujikak, gorputza fisikoki eta koordinazioari dagokionez ere, malgutu eta indartu dezagun. Ezagutzaz gain, dantza klase bat aurrera eramateko irakaslearen bizipoza eta energia transmitatzeko gaitasunak zein garrantzi duen ere antzeman genuen bera lanean ikusita.

• Josu Mujika: Gorputzaren prestakuntza fisikoa [argazkiak]
  

Euskal dantza balioan jardunaldia burutuko da gaur Donostian, Koldo Mitxelena Kulturunean. Dantzaren alorreko elkarte aeta norbanako guztiak gonbidatuta gaude jardunaldira, baina bertaratzea ezinezko gertatzen zaionak Internet bidez jarraitu ahal izango du ekitaldia KMKren webgunetik (Real Player behar da), ekainak 21, astelehena, 19.00etatik aurrera.

Hona hemen ekitaldian aurkeztuko diren gaietako batzuen laburpena:

Dantza tradizionalaren irakaskuntzan laguntzeko asmoz sortu du Gipuzkoako Foru Aldundiaren Kultura sailak Dantzan Ikasi egitasmoa. Dantza tradizionala irakasgai duten irakasleei eta ikasten jarraitu nahi duten dantzariei, beren formazioan sakontzen jarraitu ahal izateko aukera eskaintzen ari da Dantzagunean egiten diren ikastaroen bidez, baina formakuntza hori sendotzeko beste lan lerro batzuk garatu dira. Bi proiektu adierazgarri burutu dira:

• Gipuzkoako euskal dantza irakasleen ezaugarriak eta premiak ezagutzeko azterketa.

• Dantza tradizionaleko ikasketen oinarrizko curriculuma

Gipuzkoako dantza irakasleen azterketa

Gipuzkoan dantza tradizionalaren alorrean irakasten diharduten dantzari eta irakasleen berri jasotzeko azterketa lana burutu da Euskal Kulturaren Behatokiarekin elkarlanean. 151 dantza irakaslek erantzun dituzte galdetegiak, eta Gipuzkoan zeregin horretan 300 irakasle inguru aritzen direla estimatu da, astean 10.000 ikasle inguru dituzte, eta 900 dantza ordu egiten dituzte astean dantza irakasten.

Dantza irakasleen %68 emakumezkoak dira eta %32 gizonezkoak, baina dantza taldeetan zuzendari lanetan ari direnen artean, %40 dira emakumeak eta %60 gizonezkoak. Dantza irakasleak oro har oso gazteak dira, bataz beste 27 urte baititu dantza tradizionala irakasten ari denak, eta %47k 23 urtetik behera ditu. Dantza irakasleen artean %5 profesionalki ari da zeregin horretan. Irakasleen erdiak, %48k astean ordu bete edo bi ordu ematen ditu dantza irakaskuntzan, eta %12k berriz 10 ordutik gorako lan-karga dute dantza eskolak ematen.

Dantza formazioari buruz galdetuta, %75ek aitortzen du dantza irakasle aritzeko bere burua formazioz herren sentitzen duela eta prestatzen jarraitzeko aukera izanez gero ikasteko gogoz ageri dira. Dantza irakasleen formakuntza integral bat behar dela antzematen da. Eta hori bermatuko duen titulazio baten beharra aldarrikatzen du hainbatek.

Errepertorioa zabaltzearekin batera, dantza pedagogia da kezka gehien eragiten dituena. Dantzen alde praktikoaren aldean, alde teorikoarekin gabeziak dituztela aitortzen dute irakasleek. Formazio teorikoaren beharra azpimarratu dute. Prestakuntza fisikoa eta teknikoa, musika edo motibazioa lantzeko sistemak dira besteak beste irakasleen beren formakuntza osatzeko faltan botatzen dituzten gaietako batzuk.

• Gipuzkoako euskal dantza irakasleen ezaugarriak eta premiak ezagutzeko azterketa (pdf)
  

Dantza ikasketen curriculuma

Gipuzkoako dantzari tradizionalek eta dantza tradizionaleko irakasleek bere formazio zikloa borobiltzeko gainditu eta ezagutu beharko lituzketeen konpetentzien eta edukien curriculum zirriborroa diseinatzea izan da lan-lerro honen helburua. Lehen zirriborroa egiteko hiru urrats eman dira. Horretarako, dantza tradizionalaren alorrean eta bereziki formazio alorrean eskarmentua duten erakundeekin kontaktuan jarri eta curriculum bat osatzeko proposamenak eskatu zaizkie. Gipuzkoako Euskal Dantzarien Biltzarra, Ikerfolk, Eusko Ikaskuntzaren Folklore Saila, Aiko taldea eta Gasteizko Folklore Akademia izan dira horretan parte hartu dutenak.

Behin proposamen horiek jasota, horien sintesi eta edizio lana burutu da, eta euskal dantza tradizionaleko ikasketa curriculumaren zirriborroa prestatu da. Planteatutako proposamen desberdinen artean zirriborro bakar bat egostea ez da oso zaila gertatu, puntu komun asko baitzuzten ia denek, eta oro har, kontsentso handia antzematen baita elkarte eta adituen artean. Kontrako puntu gutxi antzeman ditugu, eta errepikatutako proposamenak izan dira gehienak, eta hala izan ez direnean, osagarriak. Beraz, apailatutako zirriborro honetan bilketa eta gehitze lana dago batez ere.

Dantza tradizionalaren alorreko ikasketa ofizialak ezartzeko edo eta egiten ari diren ekimenei baliogarritasuna emateko zein aukera egon daitezkeen aztertzeko Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza Sailarekin harremanetan ari gara. Berme ofiziala izan dezakeen kurrikulum eta ikasketa agiriak eskuratzeko eman daitezkeen urratsak aztertzen ari gara haiekin.

• Dantza tradizionaleko ikasketen oinarrizko curriculuma (pdf)
  

Eta orain zer?

Euskal dantza tradizionalari buruzko ikasketa ofizial batzuk burutzeko bidea sustatzea da orain aurrean dugun erronka. Eusko Jaurlaritzaren Hezkuntza Sailarekin harremanetan ari gara, dantza tradizionaleko titulazio bat martxan jartzeko aukerak aztertzen. Oraindik lehen kontaktuak baino ez ditugu egin baina gaiarekiko interesa dago Hezkuntza sailean eta egin den bidea aintzat hartu eta elkarlanean jarraitzeko borondatea dago.

Proiektu honen bideragarritasunean zer esan handia dauka sektoreak. Dantza ikasketa batzuk sustatzeko ahaleginean ados jarri eta horren alde bultza egiteko gai izango ala gara? Ikasketa horien xehetasunak, curriculuma osatzea eta abar aurrerago egin beharko ditugu, baina orain ikasketa horiek behar ote ditugun erabaki, adostu eta bultzatzeko unea da.

Euskal dantza balioan izenburupean dantza ikasketen inguruko gogoeta jardunaldia antolatu du Gipuzkoako Foru Aldundiko Kultura sailak. Datorren ekainaren 21ean, Donostiako Koldo Mitxelena Kulturunean burutuko da eta saio irekia izango da, dantza tradizionalaren transmisioa intereseko gai duten guztientzat irekia.

Kulturaren Euskal Planaren baitan dantza sektoreak azpimarratu zuen behar nagusienetako bat, Euskal dantza balioan jartzea izan zen. Bide horretan laguntzeko asmoarekin, Gipuzkoako Foru Aldunditik gogoetan sakondu eta pauso ematen joateko programa bat jarri zuen abian 2009. urtean.

Lan horren ondorio eta hausnarketak partekatu nahi dira orain, dantzari, dantza irakasle eta dantzazaleekin, eta helburu horrekin "Euskal dantza balioan. Euskal dantza ikasketen inguruko gogoeta" jardunaldia antolatu da Donostiako Koldo Mitxelena Kulturuneko Areto Nagusian ekaianaren 21ean arratsaldeko 19:00etan.

Euskal dantza balioan

Euskal dantza ikasketen inguruko gogoeta

Sarrera hitzak:

• Maria Jesus Aranburu: Gipuzkoako Kultura eta Euskara Foru Diputatua
• Juan Antonio Urbeltz: Ikerfolk elkarteko lehendakaria
• Xabier Mendizabal:  Gipuzkoako Dantzarien Biltzarreko lehendakaria

Hizlariak:

• Sabin Bikandi: Etnomusikologian Doktorea, musika eta dantza irakaslea.
• Oier Araolaza: Kazetaritzan eta Gizarte eta Kultura Antropologian lizentziatua. Dantzan.com elkarteko ordezkaria.

Galdera-erantzunak

Helburuak
Orokorra:
• Euskal dantza tradizionalaren formakuntza sustatzeko eta sendotzeko bideak aztertu. Mota horretako ikasketak egituratzearen egokitasunaz gogoeta egin, eta dantza tradizionalaren transmisio sistema egituratzen hasteko adostasun puntuak bildu.
Zehatzagoak:
• Euskal dantza tradizionalen ikasketa kurrikulumaren zirriborroa aurkeztu
• Gipuzkoako dantza irakasleen ezaugarri eta beharrei buruzko txostena
aurkeztu.

Eguna: ekainak 21, astelehena
Ordua: 19:00
Lekua: Koldo Mitxelena Kulturuneko areto nagusia

Maiatzaren 15ean, San Isidro egunez hurbildu zen Gipuzkoako Dantzagunera Gasteiztik Arabako Errioxako dantzak irakastera etorritako  dantza-maisu taldea. Pedro Elosegi, Gasteizko Udalaren Folklore Eskolako zuzendariak egin zituen aurkezpen lanak, eta landuko genituen dantzei buruzko informazioa eta xehetasunak eskaini zizkigun.

Indarra dantza taldea eta Folklore Akademiako Jon Fernandez, Elena Gonzalez de Artaza eta Amagoia Eguiluzek Guardiako eta Eltziegoko dantzak irakatsi zizkiguten. Guardiako pasacalles, troqueao de San Juan Degollao, arku-dantza eta jota ikasi genituen lehenengo. Eltziegoko pasacalles, la danza, las cuatro calles eta el arbol ondoren.


Historia, janzkera eta dantzen ezaugarrien inguruko dokumentazio aberatsa, eta bideo eta musikak ekarri zizkiguten ikasitakoan sakondu, finkatu eta dantzatzeko. Aurreikusitako dantza guztiak ikasteko denborarik ez zen izan, eta hurrengo batean Ekora eta Villabuenako dantzak lantzeko beste saio bat antolatu beharko da.

• Dantzan Ikasi: Zuberoako dantzakera [argazkiak]

Dantza-jauziak, oinarriak eta estiloak
Claude Iruretagoiena eta Xabier Itzaina

Data: Uztailak 3, larunbata
10.00 – 13.00 Jauziak oinarri teorikoak eta saio praktikoa.
15.00 – 18.00 Jauziak oinarri teorikoak eta saio praktikoa.
Lekua: Dantzagunea (Arteleku - Kristobaldegi, 14. Txomin Enea, Donostia)
Ikastaroaren prezioa: 25 €
Izena emateko epea: Ekainak 21

Dantza-jauziak
Dantza-jauzien berpizkundea azken hamarkadetan euskal dantzetan gertatu den gertakari nabarmenenetako bat da. Dantza-jauzien ezagutzan sakontzeko aukera izango da Claude Iruretagoiena eta Xabier Itzainaren eskutik ikastaro honetan. Saio teorikoak eta praktikoak tartekatuz, jauzien testuinguru historikoa, sistematika eta estiloa desberdinetara hurbiltzeko modua izango da.

Claude Iruretagoienak zirkuluan egindako dantzek Berpizkundetik aurrera izan duten bilakaera aztertuko du, besteak beste branleak, urratsak eta apaindurak, jauziak eta borobila, zirkulu barruko desafioak, eta kadrileak ekarritako zirkuluen hausturaren berri emanez. Dantza-jauzien ezaugarriak, ikasketa, egitura, estiloak eta lehiaketak aipatu ondoren, azken urteotako bilakaera aztertuko du Iruretagoienak, zabalkundea, sorkuntza eta egoerari so eginez. Saio praktikoan ikasteko jauziak, jauzien errepertorioa, geografia eta estiloak, zirkuluoarekiko jarrera, eta desafioak landuko dira.

Xabier Itzainak bere aurkezpenean jauziak noiz eta nola ematen ziren, jauzien desafioen inguruko xehetasunak eta XX. Mendeko aldaketak aztertuko ditu. Saio praktikoan oinarrizko pikoak, hainbat estilo desberdin, hala nola Garazi-Baigorrikoa, Lapurdi barnekalde eta Arberuakoa, Amikuzekoa erakutsiko ditu, eta adibide zehatz batzuk aurkeztuko ditu, dantza-jauziak, gabota, bolant-dantza, kaxkarot-martxa eta dantza-korda besteak beste.

Claude Irutetagoiena (Baiona, 1960)
Betti Beteluren ikaslea, Juan Antonio Urbeltz-ekin sakondu zuen irakaskuntza, eszenaratze eta koreografia tekniketan. Zortziko eta Alakiketan ikuskizunetan parte hartu zuen, eta 1992an bere lehen lana, Xirula Mirula plazaratu zuen. Eskualde desberdinetako dantza-maisuekin euskal dantza tradizionalaren errepertorioaren ezagutzan sakondu zuen. Horrekin batera, bearneko branleak, scottish, polkak edota Gaskuñako dantzak ikasi zituen. 1995ean Pier Pol Berzaitz-ek sortutako “Elkanoren semeak” ikukizun musikala eszenaratu eta koreografiatu zuen. Suitzako Nomades-LE Loft Vevey konpainiarekin “Courrier du Pacifique” ikusgarria landu zuen. Jantzi tradizionalak eta historikoak egiten ditu Irulea elkartearen baitan. Hamaika ikastaro eman ditu eta EDBren dantza irakaslea izana da. Besteak beste Argia-Ikerfolk, Malandain Ballet Biarritz, Biarritz Culture, Garazikus, Institut Culturel du Pays basque eta Iparraldeko Dantzarien Biltzarrarekin egin ditu lankidetzak. Berak zuzentzen duen Maritzuli konpainiarekin hainbat ikuskizun taularatu ditu: Ixtorio Mixtorio (1996), Ingura Mingura (2000), Côté Cour... Côté Jardin... (2004), Kutx ala Pil? (2005), Aurrez aurre (2009).


Xabier Itzaina (Itsasu, 1971)
1971an sortua, Itsasuarra, ofizioz ikerle Bordaleko unibertsitatean. Ttipitik arizana da dantzari, xirulari eta txistulari gisa Itsasuko multxoan, eta aintzina segitzen du artetan dantzarien trebatzen eta soinu jotzen. Uztaritzen ere arizana da dantzan garai batez. 1980 urte undarretan hasi da Lapurdi eta Baxenabarreko dantza ohiduren miatzen. Besten (ihauteri, Besta Berri, tobera mustra, kabalkada, eliza-besta) azterketa historiko eta antropologikoak egin ditu. Lapurdi barnekalde eta Baxenabarre hurbileko lehenagoko dantzari, dantza erakasle eta soinulari zonbeiten gandik bildu ditu xehetasun ainitz, berezeki dantza jauzieri buruz. Xiberun eta Baztanen ibili da jauzi, pundu eta mutil dantzen ikasten. C. Iruretagoienaren “Xirula mirula” eta “Ixtorio mixtorio” ikusgarrietan parte hartu du soinulari bezala. Elaudi folk taldean arizana da gitarra, xirula eta ttunttunarekin. Parte hartu du antolatzaile edo soinulari bezala Itsasu, Luhuso, Lekorne eta Heletako kabalkadetan. Musikari bezala, herri andana batean ibilia da jauzi eta bertze dantzen jotzen. Itsasun berean, kaxkarotak eta ihauteriak berriz abiarazi dituzten taldean zen 1980 urte undarretan, eta Besta berri eta herriko pestetako dantzen usaia atxikitzen bermatzen da.

• Ikastaroan izena emateko egin klik hemen

Dantzarako gorputzaren prestaketa
Josu Mujika

Datak: Ekainak 19 eta 26
Ordutegia: 10.00 – 13.00
Lekua: Dantzagunea (Arteleku - Kristobaldegi, 14. Txomin Enea, Donostia)
Ikastaroaren prezioa: 25 €
Izena emateko epea: Ekainak 7

Dantzarako gorputzaren prestaketa
Gorputza da dantzarako erabiltzen dugun tresna, eta tresna hori ondo prestatu behar izaten da, minik hartu gabe etekin handiena ateratzeko. Gorputza etengabe landu beharra dago, dantza egiteko eskatuko dizkiogun mugimendu guztiak egiteko prest egon dadin eta baita mugimendu horiek egiteko indarra, malgutasuna, erresistentzia, oreka, kontrola eta kontzientzia izan ditzagun. Jakina, bi egunetan ezinezkoa da dantzarako gorputza behar bezala prestatzea. Hori eguneroko-eguneroko lana da. Baina gutxienez gorputzaren prestaketa egoki baterako irizpide batzuk eta euskal dantza tradizionalean ditugun beharrei begira egokiak izan daitezkeen ariketa batzuk ezagutzeko aukera izango dugu Josu Mujikarekin egingo ditugun bi saio hauetan.

Josu Mujika (Elgoibar, 1958)
Dantzari, dantza irakaslea eta koreografoa da Josu Mujika. Dantza klasikoa eta garaikidea  profesionalki landu ditu eta euskal dantza tradizionala ere hurbiletik ezagutzen du Elgoibarko Haritz dantzari taldean aritua baita. Majisteritza ikasketak burutu ondoren Brusselan, Maurice Bejart-en Mudra eskola entzutetsuan egin zituen dantza ikasketak. Donostiako Kontserbatorioan dantzako titulua eskuratu zuen eta Dantzaren Goi Mailako Lizentziatura eskuratu du. Profesionalki aritu da dantzari lanetan besteak beste Beljikan, Italian eta Frantzian, eta azken 20 urteotan hainbat koreografia sortu ditu bere proiektu zein besteen ekoizpenetarako. Telebista eta Zinemarako dantzari, koreografo eta aktore lanak egin ditu. Irakasle eskarmentu handia du, Biraka Dantza Elkartea sortu eta gidatzen du, eta Dantzaz konpainiako dantzariak prestatzen aritzen da.

• Ikastaroan izena emateko egin klik hemen

Arabako Errioxako dantzak
Jon Fernandez, Pedro Elosegi, Amagoia Eguiluz, Elena Gonzalez de Artaza
Gasteizko Udal Folklore Akademia eta Indarra Euskal Kultur Elkartea

Data: Maiatzak 15
Ordutegia: 9:30 – 13.30
Lekua: Dantzagunea (Arteleku - Kristobaldegi, 14. Txomin Enea, Donostia)
Ikastaroaren prezioa: 15 €
Izena emateko epea: Maiatzak 5

Arabako Errioxako dantzak
Arabako Errioxako dantza sorta bat irakatsiko du Gasteizko Udal Folklore Akademiako eta Indarra dantza taldeko irakasle talde honek. Hain zuzen ere Guardiako dantzak, Villabuenako makil-dantzak, Eltziegoko dantzak eta Ekorako bercijanako kate-dantza erakutsiko dituzte.
Eltziegotik irailaren 8ko Ama Birjinaren jaian egiten diren dantzak ekarriko dituzte. Gerra Zibilaren aurretik utzi zitzaion dantza egiteari Eltziegon, eta ondoren Seccion Femeninak berreskuratu zituen. Harrezkero 8 emakumek eta katximorroak dantzatzen dituzte. Guardiatik San Juan degollaoren omenez egiten diren dantzak ekarriko dituzte. Villabuenan 50eko hamarkadak berreskuratu ziren makila-dantzen sortatik zenbait ale ikasteko aukera izango da. Eta azkenik, Ekoran, Bercijanako Andre Mariaren omenez dantzatzen den kate-dantza ikasteko parada izango da.

Gasteizko Udal Folklore Akademia
Gasteizko Udala Folklore Akademia 1991an sortu zen. Lou Flagel beljikarra Donostian ospatu ziren folklore jardunaldi batzuetan entzuteko aukera izan zuten eta Beljikan funtzionatzen zuen Dantza Etxeen ereduan oinarrituta abiatu zen Akademia Gasteizen. Dantzaren alderdi ludikoa indartu eta dantzaz gozatzeko aukera eskaintzeko asmoa izan da bere ibilbidean. 700 ikasletik gora ditu eskolak eta dantza plazan egitaraurekin dantza Gasteizko kaleetan normalizatu dute. Irakasleen etengabeko prestakuntzarako eta ikasketarako jarrerak erreferentzia bihurtu du Gasteizko Udal Folklore Akademia.

Indarra Dantza Taldea
Indarra Euskal Kultur Elkartea 1973. urtean sortu zen Gasteizen. Elkartearen baitan dantza taldea, musika taldea eta inauteri taldea biltzen dira. Arabako dantzen bilketa, ikerketa eta dibulgazio lanetan zuzen-zuzenean aritu den taldea da, eta besteak beste talde hau arduratu zen 1987an Eltziegoko Gaiteroen doinuekin argitaratu zen “Arabako Dantzak” diskan jasotako azalpen testuak prestatzeaz. Arabako dantza tradizionalei dagokionez erreferentziazko iturria da Indarra dantza taldea.

Jon Fernandez, Pedro Elosegi, Amagoia Eguiluz eta Elena Gonzalez de Artaza
Eskarmentu handiko dantza-irakasle eta musikariak dira Arabako Gasteizko irakasle talde laukote hau. Jon Fernandez bai Folklore Eskolan eta bai Indarra dantza taldean aritzen da irakasle lanetan. Pedro Elosegi Udalaren Folklore Eskolako koordinatzailea da, eta eskola horretan bertan irakasle aritzen da Elena Gonzalez de Artaza. Amagoia Eguiluz Indarra dantza taldeko irakaslea da.

• Ikastaroan izena emateko egin klik hemen

Datozen egunetan jakinaraziko dugu Dantzan Ikasiren 2010eko lehen ikastaro eskaintza. Hiru proposamen egingo dizkizuegu maiatzean hasi eta uda bitartean. Arabako Errioxako dantzak, gorputzaren prestaketan laguntzeko ikastaro bat eta dantza-jauziak sakon ezagutzeko aukera emango digun mintegi bat.

Gipuzkoako Diputazioak dantza tradizionalaren formakuntzan laguntzeko ahaleginarekin aurrera egitea erabaki du, eta Gipuzkoako EDB, Ikerfolk eta dantzan.com-en lankidetzarekin Dantzan Ikasi-ren bigarren ikasturtea dator.

Dantza tradizionalaren formakuntza alorrean zenbait lan-lerro bultzatzeko sortu zen Dantzan Ikasi. Horietako bat oinarrizko ikastaro eskaintza bat bermatzea izan da.

Ikastaroetan Gipuzkoako eskualde guztietako ikasleek parte hartu dute, eta Gipuzkoatik kanpoko hainbat dantza irakasle eta dantzari etorri dira. Guztira 41 herritatik etorri dira ikastaroetara, Gipuzkoako 27 herritatik Gipuzkoatik kanpoko 14 herritatik: Irun, Deba, Eibar, Elgoibar, Elgeta, Andoain, Añorga, Astigarraga, Donostia, Urnieta, Ataun, Beasain, Ordizia, Errenteria, Lezo, Pasai-Antxo, Ibarra, Tolosa, Villabona, Azkoitia, Azpeitia, Legazpi, Aizarnazabal, Getaria, Orio, Zumaia eta Zarautz, Iruñea, Altsasu, Barañain, Atarrabia, Zuasti, Mallabia, Markina-Xemein, Zornotza, Sestao, Galdakao, Arrangoitze, Hendaia, Gasteiz, Reno.

Dantza irakasleei begira antolatu dira ikastaroak eta errepertorio bakoitzaren tokian-tokiko irakasleak, edo prestakuntza berezikoak gonbidatu dira. Guztira sei ikastaro antolatu dira 2009 urtean:

Bizkaiko jota eta porrua
Arratiako jota bezala ezagutzera eman dena, alegia, Bizkaian eta beste hainbat tokitan ere jotak dantzatzeko estilo zaharra izan genuen aztergai lehen ikastaroan. Galdakaoko Andra Mari dantzari taldeko Kepa Artetxe eta Mikel Goitia izan ziren dantza-maisuak. Jota eta porruaren berreskuraketa lanaren nondik norakoak agertzeaz gain, horiek dantzatzeko oinarrizko irizpideak irakatsi zituzte, eta oinarrizko urratsak eta apaindurak bereizteko bidea eskaini ziguten. Jotaren ikastaroari buruzko xehetasunak dituzue hemen eta ikastaro ondoren egindako kronika hemen.

Baztango mutil-dantzak
Jauzien eta mutxikoen senidetzat har badaitezke ere, ezaugarri bereziak dituzte Baztango mutil-dantzek. Urrats gehienak jira-biran emateko ohitura eta urratsak markatu beharrean buruz ikasi beharra besteak beste. Arizkungo Patxi Larralde eta Arraoitz-eko Rafa Baron izan genituen irakasle lehen saioan, eta Patxi Laborda iruindarra bigarrenean. Billantzikorekin hasita mutil-dantza errazenak eta horiek dantzatzeko estiloa lantzeko aukera eman zuen ikastaroak. Hemen mutil-dantzen ikastaroari  buruzko xehetasunak eta hemen berriz kronika.

Goierriko dantzak
Gipuzkoako dantzetan oinarrizko erreferentzia izan da beti Goierri, bertakoak baitziren Iztueta, Olano eta Pujana, eta bertakotzat jo izan direlako gerora Gipuzkoa osora eta maisu horien eta beste batzuen eskutik zabaldutako errepertorioak. Mikel Sarriegi, Aurtzaka dantza taldeko zuzendariaren eskutik, eta Aitor Furundarenak eskusoinuarekin lagunduta, gaur egun Goierrin dantza tradizioak zertan diren, dantzakera aldetik gorde dituen berezitasunak eta zenbait dantza interesgarri lantzeko aukera izan genuen. Goierriko dantzak ikastaroaren inguru argibideak eta ikastaro ondoko kronika.

Zuberoako dantzakera
Zuberoako dantza tradizio berezira hurbiltzeko ahalegina egin genuen Jean Mixel Bedaxagar eta Jean Pierre Bordagarai urdiñarbetarrekin,  eta Argia dantzari taldeko Fernando Aristizabal eta Jexux Larrearekin. Jauziak eta Aitzineko püntiak dantzatzeko gomendioak eta estilo ñabardurak egin zituzten Bedaxagarrek eta Bordagaraik, eta zuberoako urrats izendegia ezagutzeko aukera eman zuten Larreak eta Aristizabalek. Zuberoako dantzen ikastaroaren aurkezpena eta kronika.

Argia oroimenaren haritik
60ko hamarkadaren azken zatian euskal dantzaren panorama errotik aldatu zuten Argia dantzari taldearen proposamenek. Oinarri teoriko eta praktiko berrietan oinarrituta, tokian-tokiko bilketa lan erraldoia jarri zuten abian, eta tradizioa eta sorkuntzaren inguruko gogoeta sakonetan oinarritutako eredua plazaratu zuten. Juan Antonio Urbeltz eta Iñaki Arregik Argiaren 40 urteko ibilbidearen sintesia eskaini ziguten ikastaro honetan, eta bere baitan, Argiaren azken emaitza, Axuri-beltza, Victoria Eugenia antzokian ikusteko aukera izan zen. Argiaren ikastaroaren aurkezpena eta kronika.

Dantzaren mugimenduaren eta erritmoaren pedagogia
Dantzaren mugimenduaren analisi eta erritmoaren oinarriak azalarazteaz gain, dantzaren irakaskuntza aritzeko hainbat gomendio, estrategia eta aukera desberdin aurkeztu zituzten, eta dantzaren mundua ulertu, bizi eta gozatzeko beste hainbat gogoeta eskaini zituzten ikastaro honetan Aiko taldeko Sabin Bikandi, Larraitz Artetxe eta Patxi Labordak maisuek. Ikastaroaren inguruko xehetasunak eta ikastaro ondoko kronika.

Ikasleetako batzuei urteko ikastaro eskaintzaren balorazioa egiteko eskatu diegu. Hona zer kontatu diguten:

Maite Maiz
Itsasi dantza taldea

Ikastaroak orokorrean oso ondo joan dira, gure dantza taldekoak aspalditik genbiltzan ikastaroen billa eta oso ondo etorri zaizkigu hauek. Ni konkretuki hiru ikastaroetan izan naiz. Hiru ikastaro hauetako planteamendua egokia iruditu zait, bakoitzak bere oinarriak argitu baitizkit eta oinarri hauetatik abiatuta dantza garatzen jarraitu. Hau jakinda dantza beste begi batzuekin ikasteko, ikusteko, ulertzeko eta ondorioz irakasteko aukera eman dit.

Ikastaro hauen alderdi txarrenetako bat aipatze arren, esan behar informazio asko jasotzen dela denbora gutxian eta askotan ezin asumituta edo aldi batzuetan galduta ibili naizela.

Irakaslegoaren aldetik oso egokiak iruditu zaizkit, beraiek egindako ikerkuntza lanak erakutsi bait dizkigute eta honek nire formakuntzan asko lagundu dit. Ikaslegoaren aldetik ere ondo iruditu zait base bat daukagun ikasleak izatea, edota dantza irakasten gabiltzanak izatea, nola edo hala ikastaroko helburuak lortzen lagundu baitu eta beste alde batetik dantza talde desberdinetako kideen ezagutza eta harremana sortzea lortu baitu.

Bukatzeko esan balorazio positiboa duela izan naizen ikastaroek eta aurrerantzean ere ikastaroak izango direnaren esperantzan nagoela gure kulturaz oraindik zer ikasia baitugu. Zuen berri izango dudalakoan eta eskerrak emanez aukera hauek sortzeagatik agurtzen naiz.


Aitor Sorazu
Bizkargi Musika Eskola

Programaren planteamendua guztiz egokia iruditzen zait, uste dut bazegoela horrelako zerbait egiteko beharra. Gainera ni bezalako irakasle batentzat guztiz beharrezkoa ikusten dut dantzaren alorrean dagoen hutsune hori betetzeko bidea edukitzea.

Programan zehar jasotako ikastaroei buruz, orokorrean denak izan dira oso interesgarriak, bestela parte hartzeari begiratu besterik ez dago jendearengan sortu duten interesa ikusteko, era batera edo bestera denetan ikasten duzu zerbait eta horrelako ikastaroetan zu bezala dabilen beste jende ugarirekin egoteko aukera izaten duzu, beraiekin zure kezka eta burutazioak elkartrukatzeko aukera izaten duzularik.

Antolakuntza ere guztiz erosoa izan da, informazio guztia egoki asko jaso ahal izan dugu, bai e-mail bidez eta baita dantzan.com webgunearen bitartez. Kontrola ere oso ona izan da eta parte harzaileen asistentzia une guztietan ondo zaindu da.

Ikastaroetan izan ditugun irakasleei buruz esan behar dut denetik izan dugula, guztiek erakusten zituzten dantzei buruz asko zekiten, gero beste kontu bat izango litzateke dakiten guzti hori erakusteko ohiturarik ba ote duten edo ez, hori ere asko antzematen baita zenbait kasutan, baina hori beti gerta daitekeen zerbati dela iruditzen zait. Irakasleek egin duten esfortzu hori baloratu beharrekoa da. Gainera zenbait ikastarok luzapen bat beharko luketela iruditzen zait.

Aitziber Ubegun eta Eder Valladares
Kemen dantza taldea

Urtetan zehar nahiko intuizioz jardun dugula kontuan izanik, honelako ikastaroek benetan laguntzen digute gure eguneroko lanean dantza taldean. Eginiko ikastaroak hiru multzotan sailkatzen ditugu, batetik zehazki errepertorio desberdinei dagozkienak; hauek baliagarriak eta behar beharrezkoak izanda ere, beste bi multzoetakoak, arlo teoriko nahiz dantzaren pedagogiarenak, azpimarragarriak iruditzen zaizkigu, hauetan formazioa lortzea zailagoa baita. Irakasle izan ditugunak erreferente dira landuriko gaietan eta  aberasgarria izan da beraiekin jardutea. Oraindik ere hutsune asko izaten jarraitzen dugulako eta formazioak etengabekoa izan behar duelako.

Ikastaroen inguruko informazioa eskuratu, izena-eman eta partehartzea benetan erraza egin zaigu.

Gipuzkoako Foru Aldundiko kultura sailetik adierazi digutenez pozik daude 2009ko ekitaldiak eman duenarekin eta 2010ean ere ikastaro hauekin jarraitzea nahi dute, beraz, laster ekingo diogu ikastaro sorta berria antolatzeko lanei. Zuen balorazioak eta iritziak utzi nahi badituzue azpian duzue erantzuna uzteko modua edo bestela gure ohiko posta helbidera, ikasi@dantzan.com helbidera idatzi dezakezue.