Dantzan.com blog komunitatea

Sortu blog berria   Sar zaitez blogera

2014/01/03 12:47:30.024011 GMT+1

Zuberoako maskaraden hariari tiraka

Hitzaldi dantzatua genuen iragarria: hitzez, irudiz, doinuz eta dantzaz gaur egungo Zuberoako maskaraden eta bertan jasotzen diren dantza moldeen nondik norakoak azaldu dizkigu Jon Iruretagoienak (Maritzuli konpainiako beste zenbait dantzari eta musikariren laguntzaz).

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2060_IZ

Luis XIV eta dantza akademiaren sorrera

Hasteko, aurrekarien bila Zuberoako maskaradako dantzen hariari tiraka, XVII. mendera arte eraman gaitu Jonek, Luis XIVren gortera eta bertako la bell danse hartara. Zehaztasunez betetako dantzak omen, pertsonaren maila eta kualitate moralaren bereizgarri ziren. Lerrotan nahiz borobilean burutuak, la passepied, la bourre, le menuet, la courante, des branles, eta des gavottes bezalako dantza izenak apuntatu dizkigu. Izan ere, 1661 urtea bereziki azpimarratu digu Jonek, Luis XIVa tronura igo zen urtea hain zuzen. Berehala dantza akademia martxan jartzen du errege jarri berriak eta zenbait urte geroago, bide honetatik, Jean-Baptiste Lullyk opera frantsesa sortuko du, balleta eta garaiko literatura testu konplikatuak uztartuko zituen ikuskizun mota.

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2066_IZ

XVIII. mendea, kontra-dantzaren mendea

Kontestu honetan Ingalaterratik country-danceak sartzen dira kontinentean, zuzenean gorteetan, eta beste zenbait dantza baztertuak izango dira kontra-dantza hauen arrakastak bultzaturik. 1789ko iraultzarekin batera, Frantziak izango duen aldaketa sozio-politikoa dantzetan ere ematen dela jakin arazten digu: azken urteetan gorteetan zaildutako kontra-dantzak burges berriek ere dantzatu nahi dituzte nobleen ondoan. Borobileko dantzak modan jartzen dira eta branleak ere berpiztu egingo dira.

Kontra-dantzak XVIII. mendean eta XIX.aren hasieran bilakatuz nola joan ziren apuntatu digu Jonek jarraian, quadrillearen sorrera eta honen urratsen zailtzea, goi mailako dantzarien esku gelditu arte; Vestris edo Dupont izendatu dizkigu. Haien zailtasunaren ondorioz, XIX. mendean sartu eta bigarren laurdenetik aurrera desagertzen joango dira poliki poliki eta armada izango da quadrilleak bere egiten dituena soldadu gazteen prestakuntzarako baliatzeko.

Kontaketaren une honetan, narrazioan etenaldi bat egin dugu eta esandakoak ilustratzeko, Maritzuliko zortzi lagunek -era egokian musika eta jantzi ikusgarriz atonduta- garaiko kontra-dantza zenbait izan zitezkeenaren hiruzpalau pieza interpretatu dizkigute.

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2068_IZ

Dantza frantses armadan

Berriz ere armadan utzia genuen kontakizunari helduz, quadrilleez gain danses de caractere ekarri ditu gogora. Hauen jatorria Ingalaterrako character dancetan dagoela azaldu digu, eta hain zuzen ere karakterizaturiko dantzariengan dutela oinarria. Hasieran ballet-pantomime izena hartuko dute -dantza eta pantomimaren arteko uztartzea- eta XIX. mende ingurura arte luzatuko da beren ibilbidea.

Dantza frantses armadan barneratzearen modua ulertze eta osotze aldera, mende bat lehenago Jean-Georges Noverre balleteko maisuak idatzitako Lettres sur la danse et les ballets, dantzaren inguruko teoria liburua, aipatu digu. Garaiko moldeak kritikatu eta dantzariak karaktere dantza hauek dantzatzeko nolakoa izan behar duen jasoko du liburuak (gerora balletaren bilakaeran eragin zabala izango du han idatzitakoak). Lehen aipatutako Auguste Vestris karaktere dantza hauen erakusle nagusienetakoa bihurtuko da; haren dantzakera indartsu, zehatz eta, era berean, arrakastatsua izan ziren armadara jauzi egingo zuena 1792an soldaduen prestakuntzarako baliabide gisa kadrile edota esgrimarekin batera.

Behin dantzak armadaren barruan kokatuta, hemen dantza molde hauetan trebatutako soldaduek prevot de danse edo maitre izateko aukera zutela azaldu digu, erakutsitako mailaren arabera; dantza-maisu alegia. Maisu izateko le anglais izeneko pieza dantzatu beharra zegoela jakin dugu eta prevot izateko berriz vestris-en gabota.

Hona iritsita, Provença aldean oraindik gaur egun aurki daitekeen adibidea ikusi dugu bideo batean.

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2095_IZ

Frantses armadatik Zuberoara

Soldaduzka bukatu ostean, gizon gazte haiek, prevot titulua izan ala ez, dantza heziketa zorrotz batez jantziak bueltatzen ziren etxera, eta jazoera hau zenbait lekutan herriko kulturan txertatu zen, ohituretan eta nola ez, dantzetan; Zuberoan kasu.

Bost dantza maisu edo prevot zuberotar badirela behintzat adierazi digu Jonek eta, haietan azkena, Barkoxeko Martin Hegoburu, armada frantsesak emandako azkena ere izan omen zen. 1870-1890 urteen bitartean kokatzen dira denak ere, armadatik bueltatzen zirela, eta hain zuzen ere garai horretan jasoak ditugu maskaradetan ematen diren aldaketarik nabarmenenak, eta ez dela kasualitatea nabarmentzen du Jonek: zenbait pertsonaia desagertzen dira, beste zenbaiten sorrera eta eraldaketa (aitzindariak kasu) ematen da zeregin berriak hartuz, eta nola ez, armadako teknikaren txertatzearekin, urratsen aldaketa gertatzen da, dantza bera zailduz. Doinu eta dantza berriak ere azalduko dira, gabota adibidez; vestris-en gabota haren usainera Zuberoara XX. mende hasieran heltzen dela uste da Jonek adierazten digunez, 1900-1914 bitartean.

Une honetan, mikrofonoa utzi eta Jonek berak Vestris-en gabota jatorrizkoa izan zitekeenaren erakustaldia egin digu denon gozamenerako. Dantza saioa bukatu eta atsedenaldi bat egin dugu, Jonek arnasa berreskuratu eta ikus-entzuleok hankak luza genitzan.

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2107_IZ

Atsedenaren ostean, berriz gabotarekin jarraitu dugu, baina oraingoan bost aitzindariek Zuberoako gabota  dantzatu digute ia bi menderen osteko vestris-en arrastoari jarrai ziezaiogun, bai doinu eta bai pauso segida ere mantendu direlarik, Jonek ohartarazi bezela.

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2118_IZ

Maskaradako aldaketen narrazio honetan godalet dantza nabarmentzen da, nola funtsezko parte izatera pasatu den, lehengo moldeari kontrajarriz dantzarien bakarkako lana nabarmenduz.

Lehenagoko aitzindariak berriz erdigunera atera zaizkigu orduan eta godalet dantza burutu dute pasartea osotzeko.

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2150_IZ

Amaitzeko, ordura artekoak laburbildu dizkigu Jonek, eta atzetik parte hartzaileek luzatutako galdera eta komentarioeri erantzunez joan da azken zatia. Esker onak ere banatu ditu Jonek lan horretarako akuilu izan dituenak gogora ekarriz, eta bukaerako tarte honetan, Claude Iruretagoienak (Jonen aitak) ere parte hartu du maskaraden gaineko zenbait pertsonaiaren gaineko interpretazio interesgarriak hara hurbildutako guztiokin konpartituz.

2013-11-16_dantzan-ikasi_iruretagoiena_2198_IZ

Nork: DantzanIkasi.2014/01/03 12:47:30.024011 GMT+1
Etiketak: maskarada claude-iruretagoiena zuberoa dantzagunea maritzuli dantzan-ikasi soule jon-iruretagoiena 2013 | Permalink | Erantzunak (2) | Errenferentziak: (0)

2013/10/17 16:09:7.833068 GMT+2

Luzaideko Bolant-eguna dantzatuz

Aurreratua zen bezela, Miguel Angel Sagaseta ezin izan genuen fisikoki geure artean izan Loiolako (Donostia) Dantzagunean haren osasun egoera ahulak ez baitzion utzi. Nolanahi ere, beste ezertan hasi aurretik, hari 2011 urtean dantzan.com-eko lan-taldeak egindako elkarrizketa argitaratu gabearen bideo zati bat ikusteko beta izan genuen. Bertatik, orduan argitaratu berri zen bere Luzaideko ddantzak liburuan jasotakoen nondik norakoen zenbait argitasun entzun ahal izan genituen egilearen ahotan: hala, 1966an Luzaidera iritsi (eta 1973ra bitartean), musikari falta medio, herriko gazteeri txistua jotzen erakusten nola hasi zen, eta nola, piskanaka, bokazioz eta afizioz hasitako behar haien hariari tiraka, gaur egunean dugun eta Luzaideko (eta baita Nafarroa Behereko) dantza eta doinuen erreferentzia den lan mardulena jasotzen amaitu zuen.

2013-10-12_Dantzan-Ikasi_Setoain-Laborda_Luzaideko-dantzak_OA_4969

Bideoaren atzetik Peio Setoainek heldu zion ikastaroari Patxi Labordaren laguntzarekin. Sagasetak bideoz argitutako batzuk Setoainek berak baieztatu zizkigun, lehengo denboretan hasieran gazteenek urraska ikasten ziztuztela pausoak eta gerora egiten zutela salto antrexat bidezko jauzi dantzakerara kasu. Bera ere tradizio horren aldeko azaldu zitzaigun eta halaxe hasi ginen geu ere, Luzaideko jauzien pausoak banaka landuz, antrexatetara salto egin aurretik. 

2013-10-12_Dantzan-Ikasi_Setoain-Laborda_Luzaideko-dantzak_OA_4979

Jauziekin atalarekin bukatzeko Xibandiarrak dantzatu ostean, Setoain eta Labordaren eredueri jarraiki, martxa eta bolan-dantzari ekin genien binaka jarrita. Binaka jarraitu genuen parez pare lehenengo antrexatekin eta segidan, denborak ikastaroa irentsi aurretik, sorginak eta eskualdunak ere dantzatzeko ahaleginak egin genituen.

2013-10-12_Dantzan-Ikasi_Setoain-Laborda_Luzaideko-dantzak_OA_4995

Ikastaroaren osotzerako eta gehigarri legez, parte hartzaile bakoitzari Mixel Aurnaguek idatzitako Fauxtin Bentaberriren eragina Baxe Nafarroako musika eta dantzetan: aparteko kasu bat (Txistulari aldizkaria) artikuluaren kopia bana eman zitzaion (Luzaideko dantza eta -hedaduraz- Nafarroa Behereko dantzen gaineko dokumentu interesgarri gisa.

Nork: DantzanIkasi.2013/10/17 16:09:7.833068 GMT+2
Etiketak: bolant-dantza setoain luzaide sorginak-euskaldunak dantza-luze jauzia 2013 dantzan-ikasi | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/10/13 12:48:31.082221 GMT+2

Hitzaldi-dantzatua: Nondik nora? Dantzaren, maskaraden eta dantza-maisuen historia

Nondik nora? Dantzaren, maskaraden eta dantza-maisuen historia
Jon Iruretagoiena
Maritzuli konpainia

Data: 2013ko azaroak 16, larunbata
Ordutegia: 10:00 – 13.00 
Lekua: Dantzagunea (Arteleku - Kristobaldegi, 14, 20014 Donostia)
Prezioa: 15 €
Izena emateko epea: Azaroak 12
Ikastaroan izena emateko egin klik hemen

Dantzaren, maskaraden eta dantza-maisuen historia

Hitzaldia dantzatua eskainiko du Jon Iruretagoienak "Nondik nora?" saio honetan. Hitzez emango ditu Zuberoako dantzaren, maskaraden eta dantza-maisuen inguruko kontuak, eta dantzaz irudikatu eta ilustratuko ditu hitzez azaldutakoak. 

Zuberoako dantza teknika luzaro lantzen jardun ondoren, Jon Iruretagoiena dantza errepertorio horren sustraietan sakontzen joan da. Euskal kulturaren altxor ederrenetako batean barruan ikerketzen hasi zen, zuberoako dantza tradizioa.


Borobilean irudikatzen ditugun aitzineko lehen dantza moldeetatik abiatuta, Erret Dantza Akademiaren sorreratik pasa, Operako lehen bakarkako dantzarien ekarpenak eta kontra-dantzen eskutik Europan barrena dantzak ezagutu duen bihurgune handienetakoaren azterketa egingo ditu Jon Iruretagoienak. XIX. mendea bukaeran, armadan trebatutako dantza-maisuak sorterrira itzultzean egindako ekarpenak, eta horiek Zuberoako maskaradetan izandako eragina jorratuko du. 

Maskarada zaharretatik gaur egun zer geratzen den ikusteko aukera eskainiko digu Maritzuli konpainiak proposatutako bidaiak, hitz eta dantzaz, gaur egun ezagutzen dugunarekin lehen izandakoa irudikatzen saiatuz. Hizlari eta dantzari arituko da Jon Iruretagoiena, eta zenbait dantza irudikatzeko zenbait dantzari izango dira berarekin: Antoine Rivierre, Oihan Delavigne, Oihan Indart, Jon Olazcuaga Garbial, Perrine Feriol Eguiazabal, Oneka Jauregi Mikelarena, Marga Forestier, Halima Elduayen eta Iraia Lascano.

Jon Iruretagoiena (Baiona, 1985)
2010-05-30_Jon-Iruretagoiena_FL_0694
Maritzuli konpainiako dantzaria, dantza-maisua eta lehendakaria da gaur egun Jon Iruretagoiena. Beskoitzeko Oinak Arin eta Ahurtiko Ortzadar taldeetan aritu zen dantzan ume zelarik, eta 1996tik gerora Ixtorio Mixtorio taldean hasi eta horren ondorengo den Maritzuli konpainian dihardu. Donostiako Argia dantzari taldean ere aritzen da. Claude Iruretagoyena, Bruno Delavigne eta Iñaki Arregi izan ditu dantza-maisu. Hainbat dantza ikusgarritan aritu da bere ibilbidean. Maritzulirekin Ixtorio Mixtorio, Ingura-Mingura, Côté cours... Côté Jardin, Dantzama, Kutx ala pil edoAurrez aurre ikuskizunetan dantzari aritu da besteak beste, eta Argiarekin Axeri Boda, Axuri Beltza eta Aunitz Urtez-en. 2012ean Maritzulik estreinatu duenIxtorio Mixtorio (II) ikusgarrian koreografia eta dantza-maisu lanak egin ditu. Zuberoako dantzaren historia ikertu du eta horren inguruko zenbait hitzaldi eskaini ditu. Iparraldeko Dantzarien Biltzarreko dantza irakaslea da gaur egun.



Nork: DantzanIkasi.2013/10/13 12:48:31.082221 GMT+2
Etiketak: maskaradak zuberoa maritzuli dantzan-ikasi hitzaldi-dantzatua jon-iruretagoiena 2013 hitzaldia | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/10/10 17:56:38.218168 GMT+2

Urbeltzengandik Bentaberri Zuritz eta Nafarroa Behereko dantzak

Berriz ere Loiola auzoko (Donostia) Dantzagunean izan genuen hitzordua, oraingoan baina, dantzarako egokitutako areto nagusian. Juan Antonio Urbeltz eta Marian Arregik 1970 urtean Faustin Bentaberri Zuritzi ikasitakoaren testigantza zuzena jaso eta praktikatzeko aukera izan genuen.

2013-10-05_Dantzan-Ikasi-Urbeltz-Bentaberrin-dantzak_OA_10-17-48

Parte teorikoa hasieran eta jarraian hura praktikatzekoa izan genituen. Lehenengo zatian testuingurua irudikatu zigun, Bentaberri Zuritzengana (Bentaberri Otegiren iloba) nola jo zuten, ikaste prozesu haren gorabeherak eta zenbait pasadizo kontatu zizkigun. Harengandik ikasitakoak nola interpretatu zituzten jakin genuen Argiarekin gero hegoaldean egingo zituzten emanaldietan, janzkerak eta bolantak nola txertatu eta birsortu zituzten, eta musikari dagokionez, gerora erabateko arrakasta izango zuen fanfare formato musikala nola antolatu zuten Nafarroa Behereko doinu haiek interpretatzeko.

2013-10-05_Dantzan-Ikasi-Urbeltz-Bentaberrin-dantzak_OA_10-48-24

Jarraian, Bentaberrirengandik ikasitakoak dantzatzen ahalegindu ginen Urbeltzen esanetara (73 urte soinean jantzita dituenik nork esan!): jauziak lehehengo, bolant-dantza atzetik, dantza-luzea, eta kontra-dantzekin saiatu ginen azkenik, berriz jauziekin bukatzeko. Dantzak goitik behera borobiltzerik apenas izan zen baina orriaren marjinan idazteko zenbait xehetasun interesgarririk jasotzeko aukera izan genuen. Dantzak laguntzeko Argiak 1974 urtean Euskal Dantza Doiñuak izenaz, Nafarroa Behereko (besteak beste) doinuen grabazioaren kopia bat erabili genuen eta bukaeran parte hartzaile bakoitzari kopia bana oparitu zitzaion, han ikasi eta ikusitakoa landu ahal izateko.

Nork: DantzanIkasi.2013/10/10 17:56:38.218168 GMT+2
Etiketak: ikastaroa nafarroa-beherea bentaberri urbeltz 2013 dantzan-ikasi | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/10/08 09:48:20.854121 GMT+2

Emakumea euskal dantzen itzaletatik argitara

Txiki gelditzekotan izan zen Donostian Loiolako Dantzaguneko aretoa. Gaiak jakinmina sortua zuen: Emakumea euskal dantzan. Ezertan hasi orduko, entzulegoaren emakumezko gehiengoak zer pentsatua eman zigun. Aretoaren egokitzapen beharrak bukatu eta motz gelditu ziren hiru bat orduz jardun zuten Oier Araolazak lehenik, Ane Albisuk jarraian, eta hara hurbildutakoekin solasaldian azkenik biak elkarrekin.

Oier Araolazaren abiapuntua emakumearen "gizonezkoak dantzatua izateko" figuraren sinismena apurtzea izan zen; dantzarik egin ez duenaren gezurra baieztatuz lehenengo eta arrazoiz biluztuz gero. XVII. mende bukaerara arte atzera eginaz, gure tradizioan non eta noiz dantzatu duen erakusten ziguten hamaika testigantza ekarri zizkigun pantailako argitara. Elizaren garaiko interes eta gizartearen genero bazterkeriaren gainetik, emakumea dantzan erakutsi ahal izan zigun.

2013-09-28_Dantzan_ikasi-Emakumea_dantzetan_0283_IZ

Bigarren saiakera Ane Albisuri tokatu zitzaion janzkera ardatz hartuta gai berari beste buelta emateko. XIX. mende bukaeran eta XX. mende hasieran sortutako janzkera berezien (poxpolina, baserritar-jantzia, jantzi zuria, mahoizkoa) nondik norakoak argitu zituen, tradizionaltzat jotzen den janzkeraren sorkuntza prozesuak agerin  utziz. Ondoren, Argia taldeak, Juan Antonio Urbeltzen gidaritzapean, 60 eta 70 hamarkadetan eramandako berreskuratze prozesuan eginiko ahalegin eta lanetatik hasita, Ikerfolken barruan Anek berak gero jarraitutako bidea azaldu zigun. Bereziki, emakumearendako birsortutako traje zibilaren arrakasta eta ondoren dantza taldeetan izandako txertatze desegokia seinalatu zituen.

2013-09-28_Dantzan_ikasi-Emakumea_dantzetan_0286_IZ

Azken zatia erdibana gidatu zuten Oierrek eta Anek, emakumea euskal dantzetan murgiltzeko azken urteotan egin diren ahaleginak eta zabaldutako zenbait bide erakutsi zizkiguten, atzerrian (morris dantzariena kasu) aurkitu dituzten adibideen ondoan. Argazkiak medio zirela, janzkerak duen garrantziaz ohartarazi gintuzten, genero desberdinketaren gerruntze den einean, genero desagerketaren gako izan daitekeelakoan. Pertsona gizon ala emakume jantzita, ala besterik gabe dantzari jantzita ez ote doan bota zuen airera Oierrek, eta parte hartzaileekin solasaldian dantza erritualek eta sozialek generoa markatzeko zuten izaera desberdina atera zen mahai gainera.

2013-09-28_Dantzan_ikasi-Emakumea_dantzetan_0298_IZ

Mintegiaren atarian adierazi bezela eta agindutakoa betez, dudaz, beldurrez eta aurreiritziz betetako gai labainkor honetan ez zen Artelekun erantzunik edo formularik ezagutarazi, baina emakumearen dantzarako eta ekintza publikoan parte hartzeko eskubidea nabarmendu ziren, tradizioak lehenago erakutsi izan digun bezela (eta erakutsi ez baligu, baita ere).

Nork: DantzanIkasi.2013/10/08 09:48:20.854121 GMT+2
Etiketak: oieraraolaza anealbisu dantzanikasi tradizioa 2013 emakumea-dantzan | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/09/24 11:03:53.249221 GMT+2

Ikastaroa: Luzaideko dantzak

Luzaideko dantzak
Miguel Angel Sagaseta
Peio Setoain

Data: 2013ko urriak 12, larunbata
Ordutegia: 10:00 – 13.00 
Lekua: Dantzagunea (Arteleku - Kristobaldegi, 14, 20014 Donostia)
Prezioa: 15 €
Izena emateko epea: urriak 8

Ikastaroan izena emateko egin klik hemen (Bukatuta epea)

Luzaideko dantzak

Administratiboki Nafarroa Garaiari dagokio Luzaide, baina fisikoki, kulturalki eta zer esanik ez, koreografikoki Nafarroa Beheretik gertuago antzematen da herri hau. 400 biztanle ditu, baina dantza herritarren odolean sartuta dago, eta urtero, Pazko igandez ospatzen duten Bolant-eguna dantzaren festa ederra izaten da.

Luzaideko dantzen errepertorioa oso ezaguna eta zabaldua da dantza talde eta plazako dantzetan, baina saio honetan sistema osoa ulertu, sistema horren teknika ezagutu eta estilo kontuak bereiztea izango da helburua. Dantza-jauziak izango dira saioaren abiapuntua, eta horiek egiteko bi erak ikusiko ditugu: urraska eta antrexatekin.

Luzaiden 1950eko hamarkadatik aurrera, jauziak antrexatekin egiteko ohiturak indar handia hartu du, eta sistema hori landuko dugu. Dantza-jauziez gain, bolant-dantzak, martxak, dantza-luzea eta kontra-dantzak ikusteko tartea hartzen saiatuko gara.

Miguel Angel Sagaseta, Peio Setoain

Sarrera teoriko bat eta saio praktikoa izango ditu ikastaroak. Hasteko, Miguel Angel Sagasetak Luzaideko dantzei buruzko ikuspegi orokorra eta bere ikerketan jasotako hainbat kontu jakingarri eskainiko ditu. Ondoren, Peio Setoain dantza-maisu luzaidarraren eskutik dantza saio praktikoa izango dugu. 

Luzaiden jaioa, dantzaria eta musikaria da Peio Setoain. Luzaiden urtero bolant-egunean dantzatzeaz gain, gazteei dantzan irakasten trebatua. Txistua eta gaita jotzen ditu, eta Untsalaz txarangarekin aritzen da. 

Ituren-n jaio zen Miguel Angel Sagaseta eta apaiz lanetan zazpi urte egin zituen Luzaiden, 1996 eta 1973 bitartean. Herri hartan dantzak zuen indarraz oharturik hasi zen informazio eta datu bilketan eta 1977an argitaratu zuen Danzas de Valcarlos izeneko liburua, Luzaideko eta Nafarroa Behereko dantzetarako lehen maialako erreferentzia izan dena ordudanik.

2011. urtean Luzaideko ddantzak argitaratu du, aurretik egindako lana osatuz eta zabalduz, Luzaideko dantzei buruz ezezik, mendebaldeko pirinioetako dantzei buruzko informazioa zabala eskainiz.

Miguel Angel Sagaseta eta Peio Setoianekin batera, Patxi Labordak, Aiko taldeko dantza-maisuak koordinatuko du ikastaroa.

 

  • Ikastaroan izena emateko egin klik hemen (Bukatuta epea)

 

Nork: DantzanIkasi.2013/09/24 11:03:53.249221 GMT+2
Etiketak: migel-angel-sagaseta ikastaroa luzaide dantzan-ikasi pello-setoain 2013 | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/09/24 10:57:58.719794 GMT+2

Ikastaroa: Bentaberri eta Nafarroa Behereko dantzak

Bentaberri eta Nafarroa Behereko dantzak
Marian Arregi eta Juan Antonio Urbeltz
Argia euskal dantzari taldea


Data: 
2013ko urriak 5, larunbata
Ordutegia: 10:00 – 13.00 
Lekua: Dantzagunea (Arteleku - Kristobaldegi, 14, 20014 Donostia)
Prezioa: 15 €
Izena emateko epea: urriak 1
Ikastaroan izena emateko egin klik hemen

Bentaberri eta Nafarroa Behereko dantzak

1970 urtean, Argia dantzari taldeko kideak Uharte-Garazin aritu ziren Nafarroa Behereko dantzak ikasten Faustin Bentaberri Zuritzekin (1905-1979). Musikari eta dantza-maisu famatuen familia bateko kidea zen Bentaberri, eta izen-abizen bera eraman zituen eta Nafarroa Behereko dantzei egindako ekarpen handia egin zion bere osaba Faustin Bentaberri Otegiren (1869-1936)  handiaren oinordekoa.

Uharte-Garazin, Faustin Bentaberri Zuritz-ekin ikasi zituzten dantza-jauzi, bolant-dantza, dantza-luze eta kontra-dantzak Marian Arregik eta Juan Antonio Urbeltzek. Doinu horiek jotzeko fanfare erako taldea eratu zuen Argiak, gerora Euskal Herriko festa eta txoko guztietara zabaldu zena.

Bolant-dantzarien jantziak zehaztasun handiz jasotzeaz gain, nesken jantziak birsortu zituen Argiak. Faustin Bentaberriren dantza-errepertorioa, doinuak, dantza-estiloa, eta musika eta jantziak birsortzeko irizpide eta lan-prozesuak azalduko dituzte Juan Antonio Urbeltzek eta Marian Arregik saio honetan.

Marian Arregi eta Juan Antonio Urbeltz
Argia euskal dantzari taldea

Akordeoiarekin ezagutu dugu azken hamarkadetan baina dantzari moduan nabarmendu zen aurretik Marian Arregi Sarasola. Kemen hirukotearen bidez, euskal musikaren alorra biziberritu zuen Ez dok Hamairu taldean parte hartu zuen Marian Arregik. Aldi berean hainbat dantza solte txapelketa irabazi zituen han eta hemen, eta Goizaldirekin dantzan aritu zen Europako hainbat jaialditan. Xabier Leteri lagundu zion soinuarekin Ez Dok Hamairuren garaian, eta 1976 eta 1985 bitartean Benito Lertxundiren kantaldi eta diskoetan parte hartu zuen.

1966tik aurrera, Argia dantzari taldearen musika-ekoizpenaren zuzendaritzaz arduratu da, eta Mikel Urbeltzekin batera, besteak beste Argia taldearen Irradaka, Zortziko, Muriska, Alakiketan, Kondharian, Pas de Basque, Axeri-boda, Axuri Beltza eta Besta Berri ikuskizunetako musika zuzendu du. 

Juan Antonio Urbeltz Iruñean jaio bazen ere umetatik Donostian bizi da. Goizaldi taldean, Iñaki Gordejuela maisu zuela hasi zen dantzan, eta 1965. urtean Argia taldean euskal folklorearen inguruko lanari ekin zion. Bertan, lan-talde zabalago baten laguntzarekin, euskal folklorearen bilketa lan handia burutu du. Argia taldearekin, Euskal Herriko folklore-dialektoei programa monografikoak eskaini zizkion 60ko eta 70ko hamarkadetan, besteak beste bostehun doinu baino gehiago erakutsiz.

Euskal kultura tradizionalaren jarraipenerako egindako ekarpenetan jantziak, instrumentuak, forma orkestralak eta koreografiak berreskuratu dira. Funtsezko ekarpena lan-mota diferenteetan egindakoa, 1978an Euskadiko Kutxak editatutako Dantzak liburutik hasi eta hamaika hitzaldi, irrati-programa, egunkarietako artikulu, disko-edizio eta abar arte. 1988an Zortziko ikuskizuna estreinatu zuen; 1989an berriz Muriska baleta bertan sartu ondoren, ikuskizunak Alakiketan izena hartu zuen. Gerora beste ikuskizun gehiago etorri dira: Kondharian, Pas de Basque, Axeri-Boda eta 2009an Axuri-beltza. Guztietan bere sormen lanaren ekarpenek dantza eta koreografiaren mundua, musika eta jantzien munduekin lotzen du modu oso eta integral batean.

 

 

Nork: DantzanIkasi.2013/09/24 10:57:58.719794 GMT+2
Etiketak: juan-antonio-urbeltz ikastaroa uharte-garazi nafarroa-behereko-dantzak faustin-bentaberri 2013 marian-arregi dantzan-ikasi | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/09/10 12:48:19.817064 GMT+2

Mintegia: Emakumeak euskal dantzetan

Data: 2013ko irailak 28, larunbata
Ordutegia: 10:00 – 13.00 
Lekua: Dantzagunea (Arteleku - Kristobaldegi, 14. Txomin Enea, Donostia)

Prezioa: Dohain
Izena emateko epea: irailak 24
Mintegian izena emateko egin klik hemen

Emakumeak euskal dantzetan

Poliki-poliki ari zaizkie zabaltzen euskal dantzen ateak emakumeei. Arku-dantza, sagar-dantza eta zinta-dantzak XX. mende hasieran pasa ziren emakumeen errepertoriora, eta gero urratsez urrats joan dira bidea egiten emakumeak, errepertorio eta esparru berriak eskuratzen. Batzuetan urrats bat aurrera, beste batzuetan bi atzera, baina azken urteotan badirudi eremu, talde eta dantza batzuetan emakumeak gizonezkoekin batera berdintasunean dantzatzen hasi direla. 

Prozesu honek zalantzak, kezkak eta iritzi kontrajarriak dakartza berarekin. Berandu eta motel gertatzen ari da zenbaiten iritziz; desegokia da beste zenbaiten ustez. Berdintasunaren bidean urratsak emateko gogoz izan daitezke zenbait, baina zalantzak sortzen dira han eta hemen. "Tradizioa apurtzen ari ote gara?”, "Neska-mutilak bereizita jarraitu behar dugu dantzan ala elkarrekin nahasian dantzatzea egokia da?", "Orain arte mutilek egiten zituzten dantzetan neskak dantzan hasiz gero, nola jantziko gara?",...

Guzti horri buruz gogoeta egin, ezagutzak eta ikuspuntuak konpartitu, eta generoa eta dantzari buruzko irizpideak lantzea da honako mintegi honen helburua. Ez da asmoa inori zer egin behar duen esatea, ez da ideia zer dagoen ondo eta zer gaizki zein seinalatzen hastea. Lehenik eta behin informazioa konpartitzea da helburua. Emakumeek euskal dantzetan izan duten ibilbidea aztertuko dugu, azken urteotan izan diren hainbat aldaketa ikusiko ditugu, eta gertatzen ari diren joera eta aukera desberdinak ezagutuko ditugu.

Ondoren, genero bereizketan eragin handia duen gai bati helduko diogu: janzkera. Ane Albisu, Ikerfolk elkarteko adituak tradiziozko dantza jantzietan izan den bilakaera eta gertatzen ari diren joera desberdinak azaldu eta interpretatuko dizkigu. Azken urteotan izan diren hainbat ekimen ezagutuko ditugu, eta elkarrizketa sustatu eta iritziak trukatzeko tartea hartuko dugu. 

Nork: DantzanIkasi.2013/09/10 12:48:19.817064 GMT+2
Etiketak: generoa dantza emakumeak mintegia dantzanikasi euskal-dantza 2013 | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2013/02/28 13:08:46.028000 GMT+1

Lizartzako inauteri dantzekin gozatzen

Iñaki Zubeldiaren itzala luze eta zabal agertu zitzaigun Lizartzako inauteri dantzen ikastaroan. Iñaki Bengoetxeak eta Rafa Aginagak, Otsolar taldeko eta Lizartzako inauteri dantzetako heldu eta gaztetxo talde eder batek lagunduta, argibide eta azalpen guztiak eman zizkiguten dantza errepertorio eder honen inguruko gora-beherak eta jakingarriak aletuz.

2012-12-15_DantzanIkasi-Tolosa-Lizartzako-dantzak_2116

Orain hilabete gutxi zendu den Iñaki Zubeldiaren lana goraipatu zuten lizartzarrek. XX. mendean inauterietan dantza hauek egiteko ohitura berreskuratu eta indartzen lan handia egin zuen Zubeldiak, eta erritualaren xehetasunak ederki asko ikasita dituzte Otsolar taldeko lagunek.

2012-12-15_DantzanIkasi-Tolosa-Lizartzako-dantzak_2118

Tolosako Usabal Kiroldegian elkartu ginen Lizartzako inauteri dantzen ikastaro trinkoa egiteko. Dantza sorta zabala da eta ezin denak ikasi, baina laupabost ikusi genituen eta ondo ikasi eta dantzatzeko ziklo oso dibertigarria dela konprobatu ahal izan genuen. Lehenengoa, bigarrena, makil-dantza, brokel-dantza...

2012-12-15_DantzanIkasi-Tolosa-Lizartzako-dantzak_2144

Dantzari, kapitain eta sarjentuen jantziak ere erakutsi zizkiguten, eta Lizartzako inauterietan izaten dute egitaraua azaldu ziguten, inaute aurreko asteburuan, larunbatean nola ibiltzen diren inauteri dantzekin puska biltzean baserrietan eta igandean berriz herrian bertan, azken emanaldia plazan eginez.

2012-12-15_DantzanIkasi-Tolosa-Lizartzako-dantzak_2139 2012-12-15_DantzanIkasi-Tolosa-Lizartzako-dantzak_2174

Dantza sorta ederra, jostagarria eta dantzarako gozagarria osatzen dute Lizartzako inauteri dantzek, eta beren errertorioa maitasunez gorde eta zabaltzeko lanean dihardutela erakutsi ziguten Otsolar dantza taldeko lagunek.

 

 

 

Nork: DantzanIkasi.2013/02/28 13:08:46.028000 GMT+1
Etiketak: 2012 lizartza inauteri-dantzak dantzan-ikasi | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

2012/12/28 18:01:49.511879 GMT+1

Axeri-dantza, errituala, jokoa eta dantza

Andoaingo Axeri-dantzaren elkarteak goiza ongi antolatu zigun. Lehenengo hitzaldiak. Xabier Lasak axeri-dantzaren berreskuraketaren eta bilakaeran izandako zenbait kontu interesgarri aipatu zizkigun. Ondoren, Juantxo Arregik 1970eko hamarkadan axeri-dantza berreskuratzen aritutako taldeak izandako gora-beherak, zailtasunak eta lorpenak gogoratu zizkigun. 

2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_OA_0202 2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_OA_0207 2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_OA_0214

Axeri-dantzaren elkarteko lagunek jantziari buruzko azalpenak eskaini zizkiguten eta janztearen errituala, eta Andoaingo San Joan egunak berak berarekin dituenak xehetu zizkiguten.

2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_OA_0219

Eta erritual horretan, jatekoa eta edatekoa inoiz ez dela falta frogatzeko, hamaiketako ederra egitera eraman gintuzten denok. Ondoren, saio praktikoa iritsi zen. Txistulariak prest ziren, eta baita axeri-dantza elkarteko lagun talde zabal bat ere. <7p> 2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_EV_0056 2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_EV_0059

Txistularien ondoan, ikastaroa adi-adi jarraitzen Juantxo Arregi, Juan Antonio Amilibia Katto eta Iñaki Arregi. Axeri-dantzaren historian parte hartze handia izandako hiru lagun.

2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_EV_0051

Zatika zatika, axeri-dantzaren zati guztiak osatzen joan ginen: aitarena, orratzarena, illentiarena,... eta bukatzeko perratza eta giza-dorrea. 

2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_EV_0065 2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_EV_0085 2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_EV_9994

Jokoa eta erritualak bat egiten dute dantzarekin, baina dena batera hartu, barneratu eta gozatu beharra dago, bestela herren geratzen baita axeri-dantza. Eta bere osotasunean festa indartsu eta berezia da, zalantzarik gabe.

2012-01-21_Dantzan-Ikasi-Andoain-Axeri-dantza_EV_9990

 

 

Nork: DantzanIkasi.2012/12/28 18:01:49.511879 GMT+1
Etiketak: andoain ikastaroak axeri-dantza dantzan-ikasi 2012 | Permalink | Erantzunak (0) | Errenferentziak: (0)

Kontagailua: | Ikusi estatistika osoak