Berrogei urte baino gehiago omen da, Igartzan Sanjoan arbola jarri zen azken urtetik. Aurten, Sanjoan bezpera egunean, auzoko hainbat laguni esker (eta bertako lanen batzordeburu Juantxo Agirre Mauleon-en ekimenez), ohitura ezagun eta zahar hori berreskuratu da.
Gure sanjoanetako neskatxen eginkizuna izan zen ekitaldi hori Barrendainen pizten den suarekin lotzea.
Arratsaldean bildu ziren Igartzako Jauregi eraberrituan, aurretik bildutako loreeekin buruko koroiak egiteko. Jauregian bertan afaldu zuten auzoko lagunekin batera, eta hemendik hasi zuten beraien eginkizuna. “Sanjoan dala” kantatuz, arbolari dantzatu zioten, lore-sorta eskainiz, eta jarraian Barrendain plazaraino bideratu zituzten euren urratsak.
Bertako alamartxoaren inguruan berritu zuten Sanjoanetako eskudantza, eta berritu zituzten Sanjoan belarrak, zaharrak suari eskainiz, eta berriekin dantzatuz. Aurtengoan, gainera, janzkiak ere berritu dituzte, ospakizun honetarako bereziki egindako linu-harizko soinekoekin, baita India urrunetik ekarritako zetazko zapi koloretsuekin ere. Uxatuko al genituen gaztañeriko sorgin gaiztoak!
Aurtengo dantzariak: Uxue Sarriegi (aurreskua) eta Nerea Antxia (atzeskua), Maddalen Sarasola, Paula Sukia, Laida Antxia, Leire Dorronsoro, Arantxa Blanco, Irati Cortes, Nahia Rodriguez, Amaia Agirre,Leire Martinez de Santos.
Argazkiak Koldo Bidekieta eta Izar Sarriegirenak dira.
Hilabete luze pasa da herriko jaiak pasa zirenetik. Gure taldeak ez ditu antolatzen, baina era batera edo bestera parte hartzen du bertan plazaratzen diren hiru dantzasoketan. Hemen eskaintzen dugu argazki batzuk ikusteko aukera:
AGINTARIEN DANTZASOKA
Maiatzaren 19an, Loinatz egunean, udalbatzako hainbat zinegotzik eutsi zioten ohitura zaharrari.
Maiatzaren 20ean, Loinatz bigarrenean, Xabier Sarriegi dantza-maisuak prestatutako dantzariek Loinazko San Martinen prozesioa lagundu zuten, bertan betiko moldean dantzatuz.
Badatoz herriko Jaiak eta hauekin batera, dantzaren inguruko ekitaldi ugariak:
-2010.05.14 MARIREN JAITSIERA: ostiralean 20:30etan egingo dugu azken entsegua Plazan eta 22:00etan prestatuko gara Mariri ongietorria emateko.
-2010.05.16 AGINTARIEN SOKADANTZA: Loinatz-igandean Udalbatzak egiten duen Dantza-sokan lagunduko dugu.
-2010.05.17 PROZESIOA: Ezpata-dantzari txikiek Prozesioa lagunduko dute astelehen goiz guztian.
-2010.05.18 UMEEN SOKADANTZA: asteartean 11:00etan San Martin Plazan.
-2010.05.18 HELDUEN SOKADANTZA: asteartean 19:00etan San Martin Plazan.
-2010.05.23 DANTZA TOPAKETA: Ostadar dantza taldeak antolatuta, igande goizean hasita, lau dantza talde herri guztian zehar ibiliko dira. 18:00etan, erromeri berezia izango da ARRABOTS taldearen eskutik, San Martin Plazan.
Igandean jokatuko da Bertsolari Txapelketa Nagusiaren final handia. Eta aspaldiko partez, goierritar bat izango dugu bertan, Aitor Sarriegi. Laugarren txapelketa nagusia du aurtengoa, eta aurrekoetan ate-atean geratu bazen ere, oraingoan lortu du BEC-era iristea.
Aitor gure taldean ibilia da, bai dantzari, bai musikari, baita bertsolari ere, eta hemendik, ZORIONIK beroenak luzatzeaz gain, animoak bidali nahi dizkiogu iganderako.
Gainera, eskerrak eman beharrean gaude, txapelketetako saio garrantzitsuetan, gure taldeko kamixeta erabiltzeko ohitura baitu. Hala egin zuen azkeneko Gipuzkoako Finalean, eta hala egin du baita aurtengo Txapelketa Nagusiko azken finalaurreko saioan ere, Donostiako Belodromoan:
Orain 200 urte inguru dantzari zaldibitarrak joaten ziren Beasaina ekitaldi garrantzitsuak zeudenean. Ez Beasaina bakarrik, baita inguruko herri orotara ere. Ezaguna eta ezagutua zen haien dantzarako jakinduria eta abilezia.
Ordainetan, joan den igandean, Beasaindik goierritar dantzariz osatutako talde bat joan ginen Zaldibira. Eta aspaldi hartan dantzari zaldibitarrek egiten zituzten dantzak eraman genizkien itzuleran.
Orain 50 urte inguru, Mikel Arrese zaldibitar dantza-maisuak, bertako dantzak erakutsi eta dantzatzen zituen bere herrian. Azken urte hauetan, dantza hauen berri eman ezezik, gure taldetik joandako kideoi erakutsi ere egin dizkigu.
Ordainetan, joan den igandean, bere omenaldia antolatzen lagundu dugu, eta berak erakutsitako dantza horiexek itzuli dizkiogu, atsegin handiz eta eskerronez.
Zaldibiako XV. Ardiki egunean, bertako dantzari izandako guztien ordezkari, Mikel Arrese dantza-maisua omendu genuen joan den urriaren 26ean.
Horretarako, bertso saio eta mondeju lehiaketaren tartean, soka-dantza atera genuen Mikelen beraren aginduetara eta herriko dantzariez osatua: Urtesabelgo Dominika Eskisabel eta Olaldeko Maria Etxabe, Mikel Arrese semea, hauen biloba, Blas eta Antton Arrieta aita-seme herritarrak , Iztueta dantza taldeko Maite Irazustabarrena, Eider Alberdi, Alazne Gorrotxategi eta Erik Armendariz. Joseba Juarez eta Mikel Sarriegi gure taldekideek egin zituzten laguntzaile lanak. Goraipatzekoa da Blas Arrieta, Dominika Eskisabel eta Maria Etxabe dantzari ohiek egin nahi izan zuten ahalegina, bertatik bertara Mikeli lagundu eta sokan parte hartzekoa.
Behin oparia eta eskaintzak egin ondoren, Zaldibiako brokel-dantzen sorta plazaratu genuen, honako osakera honekin:
Paseo
Maquill-chiqui dantza
Villancico
Brocal-dantza
Cinta-dantza
Uztay-dantza
Maquill-aundi dantza
Jorray-dantza
(idazkera J. Lorentxo Pujanak Bigarren Errepublika bitartean, hogeita hamar bat urtez, Dantzari-chiqui zaldivitarrak izeneko taldea zuzendu eta gobernatu zuenean erabilitakoa da).
Dantzari sonatuen sehaska da Zaldibia eta honen emaitza dira bertan ezagutu diren hainbat omenaldi.
1929 urtean Iztuetari eta Olanori Eusko Ikaskuntzak eta beste hainbatek egin zietenetik hasita: “se celebró una de las fiestas que más honda impresión nos produjeron por su sencillez, por la decoración de la escena, porque con aquella fiesta se rendía un homenaje a dos hombres humildes, de esa categoría que tanto produce el País Vasco (...) Los espatadantzaris, chicarrones del Aralar, vestidos con las viejas camisas de lino que son guardadas como reliquias familiares, y cubierta la testa con los pañuelos de seda de colorines, que también utilizaron lustros atrás para ceremonias, precedían a la comitiva provistos de los grandes espadones“ Txistulari, 10. zkia
1945 urtean Iztuetaren heriotzaren mendeurrena zela eta Zaldibiako udalak antolatu zuena: “Bertan euskaltzale asko agertu ziren eta Zaldibiko dantza taldea, eta Jose Sarasolak antolatuta, Ordiziakoa, Añorgakoa eta Mutiloakoa. Pujana ere han agertu zen eta, urteetan aurrera joan arren, dantza egin zuen.” Juan Garmendia Arruabarrena.
1995 urtean, Iztuetaren heriotzaren 150. urteurrena zela eta, lan-talde bat antolatu eta urte guztiko ekitaldiak antolatu ziren haren omenez. Besteak beste, Goizaldi dantza taldeak Soka-dantza egin zuen.
2009 urtean, Iztueta-Olano-Pujanaren lekukoa Zaldibian hartu zuen Mikel Arreseri egin zaion omenaldian, gure taldeari egokitu zaio dantzaren alorra betetzea. Eta horrela kitatu ahal izan ditugu bi zorrak, Zaldibiko garai bateko dantzariekikoa, eta Mikel Arrese maisua berarekikoa.
Bukatzeko, harritu egin gaitu (harritzekoa al da ba?) ekitaldiak komunikabideetan jaso duen arreta eskasak (Goierriko Hitza salbuespena). Gehienera ere mondeju, ardiki eta gaztaren gorabeheren artean ezkutatua agertu da, eta gure uste apalean, Mikel Arresek berak, eta antolatzaileek egin duten ahaleginak, merezi zuen islada handiagoa. Bihoakie hemendik, gure zorionik eta eskerrik ozenena.
Behin hasi genuen harekin, hutsik egin gabe darraigu eta aurtengoan ere bildu gara, irailaren 12an, hirugarren Igartzako Kofradiaren Eguna ospatzeko, hori bai, aldaketa txiki batekin, larunbatera pasa baitugu ospakizuna aurtengoan.
Ez genuen zeru urdinik ikusi, baina ezta euri mehatxurik ere, eta arazorik gabe egin genuen urteroko bidea, hasi Loinazko San Martin Plazatik eta Igartzaraino. Aurten gainera, urrutitik etorri zaizkigu gonbidatuak: Kataluniako Vendrell-etik. L’Embarcada elkarteko Ball de Pastorets eta Ball de Bastons taldeetatik 44 dantzari eta musikari izan genituen lagun. Horri gure 45 dantzariko taldea eta 11 musikariak gehituta, herriko kaleak kolorez betetzeko adina jende, dudarik gabe. Banderazale, Xabier Sarriegi, “Pasatxo” izan genuen; Loinazko ezpata-dantzari, Iñaki Cia eta Koldo Galarreta, eta kapitainak aldiz, Mikel Apaolaza, Maider Arruabarrena eta Jon Intsausti.
Plazatik abiatu ginenetik jendea begira izan genuen eta baita bidean gurekin batera gorantza ibilian ere.
Geltoki inguruan egin genuen geldialdia, eta hemen, Ball de Bastons-ekoen dantza alaiak ikusteko aukera izan genuen. Guk erabili izan ditugun makila txikien antzekoekin eta dultzaina edo “Gralla” joleek lagunduta, dantza-sorta polita eskaini ziguten.
Hemendik jada, zuzenean Igartzara egin genuen. Aurtengoan, musikariek beraien txokoa izan zuten hemen, eta bozgorailuei esker, musika ongi entzuteko batere arazorik gabe moldatu ginen. Jende ugari izan zen begira eta musika ongi entzutea orokorrean eskertu zen zerbait izan zen.
Guk gure saioa bukatu ondoren kataluniarren txanda izan zen. Ball de Pastorets-ekoen parrilak eta makil-jokoak (hauek makila handiekin) ikusteaz gain, aurrez aipatutako Ball de Bastons-ekoak berriz ikusteko parada izan genuen.
Eta honekin, sagardo kupelera inguratuz amaiera eman genion ikuskizunari.
Eguna ordea, ez zen horrekin bukatu eta oraindik obretan den Dolarea barnean Iban Mate eta bere laguntzaileek prestaturiko bazkariaz gozatzeko aukera izan genuen parte-hartzaile guztiok batera.
Arratsean, Aiko taldearen erromeriarekin eta kataluniarren musikarekin luzatu genuen eguna, oinek eta gorputzek eutsi ziguten arte!!
I és que avui és la gran festa,
Que és Igartza qui la fa
Visca el Ball de Pastorets, el Ball de
Bastons, Igartzako Kofradia
I tothom qui el vol ballar!!
VISCA!!!
Datorren urtera arte.
Argazkiak Nick Knight-enak dira eta hemen ikus daitezke gehiago:
Datorren irailaren 12an ospatuko dugu 2009ko Igartzako Dantzarien eguna. Aurten larunbatez, eta Igartza Auzoko Jaien barruan.
Herriko plazan elkartuko gara eguerdiz eta Igartzarainoko bidea egingo dugu, ohikoa denez. Zubian eta ibai-ondoan dantzatu eta erakustaldia emango dugu, El Vendrell-eko dantzarien laguntzaz. Bazkalondoan, Aiko taldearen musika eta gidaritzapean erromeria ospatuko dugu auzoko jaigunean. Vendrell-eko musikariek ere parte hartuko dute.
El Vendrell-eko dantzariak, L’EMBARCADA elkarteko partaideak dira. Ball de Pastorets eta Ball de Bastons taldekoak etorriko zaizkigu, eta beraien dantzek gureekin dituzten antzekotasunak eta bereiztasunak ikusi ahal izango ditugu. Ball de Pastorets-ean bereziki, “el pont” eta “la bota” egiten dituzte, gure ezpaten zubiak eta larrosaren parekoak. Jazkerari dagokionez, gure kofradiako bereizgarri den buruko zapi gorriaren antzekoa erabiltzen dute hauek ere.
AIKO, musika eta dantza tradizionalaren mundua bultzatu eta neurri handiagoan gizarteratzeko sortua den musika eta dantza maisuen talde bat da. Dantzatzeko era tradizional eta naturala zabaldu nahi ditu, eta horrekin batera, dantzarako aukera eta gune berriak sortzen saiatu. Igartzan, egokiera polita izango dugu, auzoko jaietan txertatuta, bide atsegin, argi eta erraz hau hobeto ezagutu eta arratsaldea dantzatzen ongi pasatzeko.
ENTSEGUAK:
Ekainean hasi genituen entseguak eta datorren astean zehar azken ukituak emango dizkiogu gure saioari:
Erromeria apur bat prestatzeko, dantza-tailer irekia egingo dugu irailaren 8an Kiroldegian, 20:00etan, dantzari eta auzotar ez-dantzari guztientzako. Plaza-dantza errazak erakutsiko dira eta interesa izan dezaken mundu guztia animatu nahi dugu.
Euskal Herri osoa eta mundu erdia San Fermini begira zeudela, guk San Migeli bisita egin genion Aralarren joan den uztailaren 12an (gutako batzu-batzuk San Fermin “gurtu” ondoren, hala ere).
Goierri Behea eta Sakana eskualdeen arteko harremanetan aurrerapausoa eman nahi izan zuten bi bailaretako udalek hemendik aurrera urtero errepikatuko den senidetze ekitaldi baten bidez. Urtean zehar udal ordezkariek elkarri bisita egiten diote herriko jaietan, bai Goierriko herrien artean, baita Nafarroako herriekin ere. Bisita horietatik harago harremanak sendotzeko garaia iritsi dela bururatueta horrela sortu zen Senidetze Eguna ospatzeko asmo hau.
Gure taldeari eskatu zioten Goierriko ordezkaritza lanak betetzea dantza alorrean. Hasierako asmoan Sakanako beste talde batekin elkar lanean aritu behar bagenuen ere, azkenean, egutegi arazoak medio, ezinezkoa gertatu da aurtengoan horrela izatea.
Kokapena, zoragarria da, eta egunak ederra atera zuen.
San Migel Euskal Herriko patroia ez ezik, ezpata-dantzarion patroia ere badenez, Igartzako ezpata-dantza eraman genuen lehen protokolo lanak egitera (gure hainbat herritako ospakizun erlijiosoetan pertsonai bizidun bakarra eta dantzan egiten duen santu bakarra dela esan dezakegu, hala nola Seguran edo Oñatin; baita Xemeingo ezpata-dantza ere, San Migelen omenetan egiten dena).
Beraz, ohore handia izan da Igartzako dantzariontzako Beasaindik kanpoko lehen agerpena leku hain esanguratsuan egin ahal izatea.
Hala bada, udal ordezkariak ezpata-dantzariz osatutako segizioan eraman genituen baselizaraino, eta mezaren irteeran ezpata-dantza eskaini genuen.
Kontrako bidean Santutegia inguratu ondoren, Agintarien soka-dantza antolatu eta gidatu genuen. Aurresku Altsasuko alkatea (Sakanako ordezkaritzat), eta atzesku Altzagakoa (Goierriko ordezkaritzat) jarri genituen. Soka osatu zuten beste 19 alkate eta zinegotzik.
Ekitaldiari amaiera eman genion Brokel makilena eta Uztai txikiena dantzatuz.
Eta ezin eguna osatu han bertan bazkari oparoa egin gabe. Datorren urtean berriz eta hobeto!
Iazko sanjoan belarrak eta loreak erre genituen joan den Sanjoan bezperan. Suari eman genizkion zaharrak eta buruan berriak jarrita dantzatu genuen. Datorren urtera arte. Bien bitartean, etxean gordeko ditu neskatxa bakoitzak, ekaitz eta tximisten babeserako, zorte onaren bideragarri eta gaitzen sendagarri. Horri eskerrak ez genuen aurtengoan tximista eta euri zaparradarik izan.
Dantzariak: Nerea Alustiza (aurreskua) eta Nahikari Torres (atzeskua), Amaia Garmendia, Maria Urkiola, Maddalen Sarasola, Paula Sukia, Leire Dorronsoro, Ainhoa Larrea, Itsaso Lasa, Laida Antxia, Uxue Sarriegi, Arantxa Blanco, Nerea Antxia, Irati Cortes, Nahia Rodriguez, Leire Martinez de Santos, Nora Jauregi (Aurtzaka eta Ostadar taldeetakoak).
Iazko San Joan bezperan atera genuen lehen aldiz Beasaingo Neskatxen esku-dantza. Modu honetara, herriko jaietako haurren aurreskuaren baliokidea eta osagarria izango da hemendik aurrera, neskatilak sokaren gidari eta protagonista jarrita.
Goierrin galdua zen garai batean emakumeek soka-dantza ateratzeko ohitura. Honenbestez, esan dezakegu dagoeneko Beasainen baditugula bai gizon-dantza (Agintariena), bai gazte eta galaien esku-dantzak izan daitezkenak (helduena eta haurren aurreskua), eta baita emakumeak protagonista izan ohi dituen neskatxen esku-dantza hau ere.
Beasainen, udako solstizioa ospatzeko eta udari ongietorria emateko “alamartxoa” edo san joan sua pizten da; eta erromeria egin ohi zen gutxienez orain ehun urtetik hona.
Beste herrialde guztietan bezalaxe, San Joan loreak biltzen ziren eta lizar edo elorri adarrak jartzen ziren etxeetako ateetan; edota “Sanjoan Arbolea” prestatzen zuten hainbat auzotako mutilek.
Kasu honetan guk, soka-dantzaren aldaera ezezagun bat lotu diogu alamartxoaren tradizio honi, aberastuz, eta bide batez, berreskuratze lan bat ere burutuz. Dantza eta udako solstizioa lotu ditugu, eta denboraren poderioz galtzen ari zaizkigun tradiziozko kultura osagai hauek gogora ekartzen ditugu.
Urtero, neska koxkortuenek dantzatzen dute (12-14 urtekoek), nolabait, dantzari helduen taldera pasatuko direla eta iniziazio errito moduko bat antzeztuz.
San Joan egunaren inguruan bildutako landareek zorte ona ematen dute, eta gaitzak, trumoiak, eta beste, urruntzen dituztelako ustea oso zabaldua dago. Dantza egin aurretik biltzen ditugu, eta buruan apaingarri gisa erabiltzen ditugu. Gero, etxean gorde eta hurrengo urteko sua pizteko erabiltzen ditugu, zaharrak erre eta berriak ekarriz.
Ekainaren 23an, gaueko 22:00etan, beraz, Beasaingo Barrendain plazan (tren geltokian) iazko trumoi eta tximistak gogoan izango ditugu.
Iazkoaren kronika eta argazkiak gure blog-ean ikus daitezke:
%20no-repeat%20left%22%3E%3Ca%20href=%22http://picasaweb.google.com/aurtzaka/Jaiak2010?feat=embedwebsite"><img src="http://lh5.ggpht.com/_ON2dg0_XAcU/TC0H_yDZrnE/AAAAAAAADPI/QEHT6TRMG4w/s160-c/Jaiak2010.jpg" width="160" height="160" style="margin:1px 0 0 4px;"></a></td></tr><tr><td style="text-align:center;font-family:arial,sans-serif;font-size:11px"><a href="http://picasaweb.google.com/aurtzaka/Jaiak2010?feat=embedwebsite" style="color:#4D4D4D;font-weight:bold;text-decoration:none;">Jaiak2010</a></td></tr></table>){kind=link}
%20no-repeat%20left%22%3E%3Ca%20href=%22http://picasaweb.google.com/aurtzaka/Igartza2009?feat=embedwebsite"><img src="http://lh5.ggpht.com/_ON2dg0_XAcU/SssbJnEQPBE/AAAAAAAAC_k/3VsCFPe2jBA/s160-c/Igartza2009.jpg" width="160" height="160" style="margin:1px 0 0 4px;"></a></td></tr><tr><td style="text-align:center;font-family:arial,sans-serif;font-size:11px"><a href="http://picasaweb.google.com/aurtzaka/Igartza2009?feat=embedwebsite" style="color:#4D4D4D;font-weight:bold;text-decoration:none;">igartza2009</a></td></tr></table>){kind=link}